WisarWisar
Rus tili kursi/LUG'AT (tarjima lug'ati)13 daqiqa

12. Jamiyat, siyosat, huquq, davlat

Ijtimoiy-siyosiy leksika: jamiyat, davlat, siyosat, huquq, harbiy soha, din va ijtimoiy muammolar. Bu mavzu asosan B1–C2 darajaga tegishli. Ruscha so'zlar urg'u bilan; ot yonida rod (м/ж/ср) ko'rsatilgan.


1. Jamiyat va aholi

Ruscha Urg'u Turkum O'zbekcha Misol Daraja
общество о́бщество ot (ср) jamiyat Мы живём в демократи́ческом о́бществе. — Biz demokratik jamiyatda yashaymiz. B1
народ наро́д ot (м) xalq Власть принадлежи́т наро́ду. — Hokimiyat xalqqa tegishli. B1
население населе́ние ot (ср) aholi Населе́ние го́рода растёт. — Shahar aholisi o'smoqda. B1
гражданин граждани́н ot (м) fuqaro Ка́ждый граждани́н име́ет права́. — Har bir fuqaro huquqlarga ega. B1
гражданство гражда́нство ot (ср) fuqarolik Он получи́л росси́йское гражда́нство. — U rossiya fuqaroligini oldi. B2
человек челове́к ot (м) inson, odam Челове́к — часть о́бщества. — Inson jamiyatning bir qismidir. A1
люди лю́ди ot (мн) odamlar На пло́щади собрали́сь ты́сячи люде́й. — Maydonga minglab odamlar yig'ildi. A1
поколение поколе́ние ot (ср) avlod Ста́ршее поколе́ние по́мнит войну́. — Katta avlod urushni eslaydi. B2
класс кла́сс ot (м) (ijtimoiy) tabaqa Сре́дний кла́сс — осно́ва эконо́мики. — O'rta tabaqa iqtisodning asosi. B2
слой сло́й ot (м) qatlam Ре́формы затро́нули все слои́ о́бщества. — Islohotlar jamiyatning barcha qatlamlariga tegdi. C1
меньшинство меньшинство́ ot (ср) ozchilik Права́ меньши́нств должны́ защища́ться. — Ozchilik huquqlari himoya qilinishi kerak. B2
большинство большинство́ ot (ср) ko'pchilik Большинство́ проголосова́ло за. — Ko'pchilik yoqlab ovoz berdi. B1
общественный обще́ственный sifat ijtimoiy, jamoat Э́то ва́жный обще́ственный вопро́с. — Bu muhim ijtimoiy masala. B2
социальный социа́льный sifat ijtimoiy Госуда́рство прово́дит социа́льную поли́тику. — Davlat ijtimoiy siyosat yuritadi. B2
равенство ра́венство ot (ср) tenglik Ра́венство пе́ред зако́ном — при́нцип демокра́тии. — Qonun oldida tenglik demokratiya tamoyilidir. B2

2. Davlat va siyosat

Ruscha Urg'u Turkum O'zbekcha Misol Daraja
государство госуда́рство ot (ср) davlat Госуда́рство защища́ет свои́х гра́ждан. — Davlat o'z fuqarolarini himoya qiladi. B1
страна страна́ ot (ж) mamlakat На́ша страна́ бога́та ресу́рсами. — Bizning mamlakatimiz resurslarga boy. A2
правительство прави́тельство ot (ср) hukumat Прави́тельство при́няло но́вый зако́н. — Hukumat yangi qonun qabul qildi. B1
президент президе́нт ot (м) prezident Президе́нт вы́ступил с ре́чью. — Prezident nutq so'zladi. A2
министр мини́стр ot (м) vazir Мини́стр иностра́нных де́л прибыл. — Tashqi ishlar vaziri keldi. B1
министерство министе́рство ot (ср) vazirlik Министе́рство образова́ния — Ta'lim vazirligi. B1
парламент парла́мент ot (м) parlament Парла́мент обсужда́ет бюдже́т. — Parlament byudjetni muhokama qilmoqda. B1
депутат депута́т ot (м) deputat Депута́ты голосу́ют за зако́н. — Deputatlar qonun uchun ovoz berishmoqda. B2
выборы вы́боры ot (мн) saylov Вы́боры прохо́дят ка́ждые пять ле́т. — Saylov har besh yilda o'tadi. B1
голосовать голосова́ть fe'l (НСВ) ovoz bermoq Я иду́ голосова́ть за́втра. — Men ertaga ovoz berishga boraman. B1
партия па́ртия ot (ж) partiya Он состои́т в полити́ческой па́ртии. — U siyosiy partiya a'zosi. B1
оппозиция оппози́ция ot (ж) muxolifat Оппози́ция кри́тикует прави́тельство. — Muxolifat hukumatni tanqid qiladi. B2
власть вла́сть ot (ж) hokimiyat Вла́сть должна́ служи́ть наро́ду. — Hokimiyat xalqqa xizmat qilishi kerak. B1
политика поли́тика ot (ж) siyosat Он интересу́ется поли́тикой. — U siyosat bilan qiziqadi. B1
политик поли́тик ot (м) siyosatchi О́пытный поли́тик знáет наро́д. — Tajribali siyosatchi xalqni biladi. B2
демократия демокра́тия ot (ж) demokratiya Демокра́тия — вла́сть наро́да. — Demokratiya xalq hokimiyatidir. B2
свобода свобо́да ot (ж) erkinlik, ozodlik Свобо́да сло́ва защищена́ конститу́цией. — So'z erkinligi konstitutsiya bilan himoyalangan. B1
реформа рефо́рма ot (ж) islohot Прави́тельство начало́ экономи́ческие рефо́рмы. — Hukumat iqtisodiy islohotlarni boshladi. B2
политический полити́ческий sifat siyosiy Э́то серьёзный полити́ческий кри́зис. — Bu jiddiy siyosiy inqiroz. B2
государственный госуда́рственный sifat davlat (…iga oid) Э́то госуда́рственный пра́здник. — Bu davlat bayrami. B1
флаг фла́г ot (м) bayroq Над зда́нием разве́вается фла́г. — Bino ustida bayroq hilpiramoqda. A2
гимн ги́мн ot (м) madhiya Все встаю́т во вре́мя ги́мна. — Madhiya paytida hamma o'rnidan turadi. B1
граница грани́ца ot (ж) chegara, sarhad Мы пересекли́ грани́цу у́тром. — Biz chegarani ertalab kesib o'tdik. B1
столица столи́ца ot (ж) poytaxt Москва́ — столи́ца Росси́и. — Moskva Rossiya poytaxti. A2
независимость незави́симость ot (ж) mustaqillik Страна́ обрела́ незави́симость. — Mamlakat mustaqillikka erishdi. B2
союз сою́з ot (м) ittifoq Страны́ вошли́ в экономи́ческий сою́з. — Davlatlar iqtisodiy ittifoqqa kirdi. B2

3. Huquq, adliya va tartib

Ruscha Urg'u Turkum O'zbekcha Misol Daraja
право пра́во ot (ср) huquq Ка́ждый име́ет пра́во на образова́ние. — Har kim ta'lim olish huquqiga ega. B1
закон зако́н ot (м) qonun Зако́н одина́ков для все́х. — Qonun hamma uchun bir xil. B1
конституция конститу́ция ot (ж) konstitutsiya Конститу́ция — осно́вной зако́н страны́. — Konstitutsiya mamlakatning asosiy qonuni. B2
суд су́д ot (м) sud Де́ло рассма́тривается в суде́. — Ish sudda ko'rilmoqda. B1
судья судья́ ot (м/ж) sudya Судья́ вы́нес пригово́р. — Sudya hukm chiqardi. B2
адвокат адвока́т ot (м) advokat Адвока́т защища́ет обвиня́емого. — Advokat ayblanuvchini himoya qiladi. B2
прокурор прокуро́р ot (м) prokuror Прокуро́р потре́бовал наказа́ния. — Prokuror jazo talab qildi. B2
преступление преступле́ние ot (ср) jinoyat Он соверши́л тя́жкое преступле́ние. — U og'ir jinoyat sodir etdi. B2
преступник престу́пник ot (м) jinoyatchi Престу́пника задержа́ли. — Jinoyatchi ushlandi. B2
наказание наказа́ние ot (ср) jazo Наказа́ние должно́ быть справедли́вым. — Jazo adolatli bo'lishi kerak. B2
тюрьма тюрьма́ ot (ж) qamoqxona Его́ приговори́ли к пяти́ года́м тюрьмы́. — U besh yil qamoqqa hukm qilindi. B2
полиция поли́ция ot (ж) politsiya Поли́ция расследует де́ло. — Politsiya ishni tergov qilmoqda. B1
свидетель свиде́тель ot (м) guvoh Свиде́тель дал показа́ния. — Guvoh guvohlik berdi. B2
вина вина́ ot (ж) aybdorlik, gunoh Его́ вина́ не дока́зана. — Uning aybi isbotlanmagan. B2
виновный вино́вный sifat aybdor Су́д призна́л его́ вино́вным. — Sud uni aybdor deb topdi. B2
невиновный невино́вный sifat aybsiz, begunoh Он оказа́лся невино́вным. — U aybsiz chiqdi. B2
обязанность обя́занность ot (ж) majburiyat, burch Э́то обя́занность ка́ждого граждани́на. — Bu har bir fuqaroning burchi. B2
ответственность отве́тственность ot (ж) mas'uliyat, javobgarlik Он несёт отве́тственность за реше́ние. — U qaror uchun javobgar. B2
справедливость справедли́вость ot (ж) adolat Лю́ди тре́буют справедли́вости. — Odamlar adolat talab qilmoqda. B2
нарушать наруша́ть fe'l (НСВ) buzmoq (qoidani) Нельзя́ наруша́ть зако́н. — Qonunni buzish mumkin emas. B1
нарушить нару́шить fe'l (СВ) buzib qo'ymoq Он нару́шил пра́вила движе́ния. — U yo'l qoidalarini buzdi. B1
соблюдать соблюда́ть fe'l (НСВ) rioya qilmoq На́до соблюда́ть зако́ны. — Qonunlarga rioya qilish kerak. B2
защищать защища́ть fe'l (НСВ) himoya qilmoq Госуда́рство защища́ет права́ гра́ждан. — Davlat fuqarolar huquqlarini himoya qiladi. B1
запрещать запреща́ть fe'l (НСВ) taqiqlamoq Зако́н запреща́ет курить зде́сь. — Qonun bu yerda chekishni taqiqlaydi. B1
разрешать разреша́ть fe'l (НСВ) ruxsat bermoq Зако́н разреша́ет ми́рные проте́сты. — Qonun tinch namoyishlarga ruxsat beradi. B1

4. Harbiy soha va urush

Ruscha Urg'u Turkum O'zbekcha Misol Daraja
война война́ ot (ж) urush Война́ принесла́ мно́го го́ря. — Urush ko'p qayg'u keltirdi. B1
мир ми́р ot (м) tinchlik; dunyo Все наро́ды хотя́т ми́ра. — Barcha xalqlar tinchlikni istaydi. A2
армия а́рмия ot (ж) armiya, qo'shin Он слу́жит в а́рмии. — U armiyada xizmat qiladi. B1
солдат солда́т ot (м) askar Солда́ты защища́ют страну́. — Askarlar mamlakatni himoya qiladi. B1
офицер офице́р ot (м) ofitser Офице́р о́тдал прика́з. — Ofitser buyruq berdi. B2
оружие ору́жие ot (ср) qurol Примене́ние ору́жия запрещено́. — Qurol ishlatish taqiqlangan. B2
битва би́тва ot (ж) jang Э́та би́тва вошла́ в исто́рию. — Bu jang tarixga kirdi. B2
победа побе́да ot (ж) g'alaba Наро́д пра́зднует побе́ду. — Xalq g'alabani nishonlaydi. B1
поражение пораже́ние ot (ср) mag'lubiyat А́рмия потерпе́ла пораже́ние. — Qo'shin mag'lubiyatga uchradi. B2
враг вра́г ot (м) dushman Враг отступи́л. — Dushman chekindi. B1
солдатский солда́тский sifat askariy Солда́тский долг — защищáть Ро́дину. — Askarning burchi — Vatanni himoya qilish. C1
конфликт конфли́кт ot (м) mojaro, nizo Конфли́кт удало́сь разреши́ть ми́рно. — Mojaroni tinch yo'l bilan hal qilishga muvaffaq bo'lindi. B2
безопасность безопа́сность ot (ж) xavfsizlik Безопа́сность страны́ — приорите́т. — Mamlakat xavfsizligi ustuvor vazifa. B2

5. Din va e'tiqod

Ruscha Urg'u Turkum O'zbekcha Misol Daraja
религия рели́гия ot (ж) din Свобо́да рели́гии гаранти́рована. — Din erkinligi kafolatlangan. B1
вера ве́ра ot (ж) e'tiqod, imon Ве́ра даёт лю́дям наде́жду. — E'tiqod odamlarga umid beradi. B1
верующий ве́рующий ot (м) dindor, mo'min Ве́рующие мо́лятся ка́ждый де́нь. — Dindorlar har kuni namoz o'qiydi. B2
бог бо́г ot (м) xudo, tangri Лю́ди ве́рят в Бо́га. — Odamlar Xudoga ishonadi. A2
церковь це́рковь ot (ж) cherkov В воскресе́нье они́ хо́дят в це́рковь. — Yakshanba kuni ular cherkovga borishadi. B1
мечеть мече́ть ot (ж) masjid Ря́дом с до́мом есть мече́ть. — Uy yonida masjid bor. B1
храм хра́м ot (м) ibodatxona Дре́вний хра́м привлека́ет тури́стов. — Qadimiy ibodatxona sayyohlarni jalb qiladi. B2
молитва моли́тва ot (ж) ibodat, duo Он чита́ет моли́тву у́тром. — U ertalab duo o'qiydi. B2
молиться моли́ться fe'l (НСВ) ibodat qilmoq, duo qilmoq Она́ мо́лится ка́ждый ве́чер. — U har oqshom ibodat qiladi. B2
священник свяще́нник ot (м) ruhoniy Свяще́нник провёл обря́д. — Ruhoniy marosim o'tkazdi. B2
грех гре́х ot (м) gunoh Э́то счита́ется грехо́м. — Bu gunoh hisoblanadi. B2
душа душа́ ot (ж) ruh, jon Он ве́рит в бессме́ртие души́. — U ruhning o'lmasligiga ishonadi. B1
святой свято́й sifat muqaddas Э́то свято́е ме́сто для ве́рующих. — Bu dindorlar uchun muqaddas joy. B2
духовный духо́вный sifat ma'naviy, ruhiy Духо́вные це́нности ва́жны для наро́да. — Ma'naviy qadriyatlar xalq uchun muhim. C1

6. Ijtimoiy muammolar

Ruscha Urg'u Turkum O'zbekcha Misol Daraja
бедность бе́дность ot (ж) qashshoqlik, kambag'allik Прави́тельство бо́рется с бе́дностью. — Hukumat qashshoqlikka qarshi kurashadi. B2
богатство бога́тство ot (ср) boylik Бога́тство распределено́ нера́вномерно. — Boylik notekis taqsimlangan. B2
безработица безрабо́тица ot (ж) ishsizlik Безрабо́тица растёт среди́ молодёжи. — Yoshlar orasida ishsizlik o'smoqda. B2
коррупция корру́пция ot (ж) korrupsiya Корру́пция подрыва́ет дове́рие к вла́сти. — Korrupsiya hokimiyatga ishonchni buzadi. B2
дискриминация дискримина́ция ot (ж) kamsitish, diskriminatsiya Дискримина́ция по по́лу запрещена́. — Jinsga ko'ra kamsitish taqiqlangan. C1
неравенство нера́венство ot (ср) tengsizlik Социа́льное нера́венство растёт. — Ijtimoiy tengsizlik ortmoqda. C1
преступность престу́пность ot (ж) jinoyatchilik Престу́пность в го́роде сни́зилась. — Shaharda jinoyatchilik kamaydi. C1
наркомания наркома́ния ot (ж) giyohvandlik Наркома́ния — серьёзная пробле́ма. — Giyohvandlik jiddiy muammo. C1
миграция мигра́ция ot (ж) migratsiya, ko'chish Мигра́ция меня́ет структу́ру о́бщества. — Migratsiya jamiyat tuzilishini o'zgartiradi. C1
беженец бе́женец ot (м) qochqin Беженцáм ну́жна по́мощь. — Qochqinlarga yordam kerak. C1
проблема пробле́ма ot (ж) muammo Э́то о́страя социа́льная пробле́ма. — Bu keskin ijtimoiy muammo. A2
права человека права́ челове́ка ibora inson huquqlari Организа́ция защища́ет права́ челове́ка. — Tashkilot inson huquqlarini himoya qiladi. B2
протест проте́ст ot (м) norozilik, protest Лю́ди вы́шли на проте́ст. — Odamlar norozilikka chiqdi. B2
митинг ми́тинг ot (м) miting На ми́тинге вы́ступил ли́дер. — Mitingda rahbar nutq so'zladi. B2
кризис кри́зис ot (м) inqiroz Страна́ пережива́ет экономи́ческий кри́зис. — Mamlakat iqtisodiy inqirozni boshdan kechirmoqda. B2

Eslatma. Bu mavzu leksikasi rasmiy, publitsistik va akademik uslubda ko'p uchraydi. Otlarning kelishik shakllariga e'tibor bering: власть у власти, к власти; суд в суде, под судом. Ko'plik shakllaridagi urg'u siljishini yodda tuting: вы́боры, права́, зако́ны.

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
12. Jamiyat, siyosat, huquq, davlat — Wisar