Eng muhim fe'llar — grammatik yadro (aspekt juftlari bilan)
Mavzuli lug'at — 14. Rus tilining eng ko'p ishlatiladigan fe'llari. Ruscha (kirill, aspekt jufti НСВ/СВ, urg'u belgilangan) + turkum (aspekt + boshqaruv) + o'zbekcha + misol + CEFR daraja.
Turkum ustunida fe'lning aspekti (НСВ = tugallanmagan, СВ = tugallangan) va boshqaruvi (qaysi kelishik yoki predlogni talab qilishi) ko'rsatilgan. Masalan
fe'l + В.п.= tushum kelishigini,fe'l + Д.п.= jo'nalish kelishigini,fe'l + о + П.п.= "o + predlog kelishigi" boshqaruvini bildiradi.Kelishiklar qisqartmasi: И.п. (bosh), Р.п. (qaratqich), Д.п. (jo'nalish), В.п. (tushum), Т.п. (vosita), П.п. (o'rin/predlog).
1. Harakat fe'llari (глаголы движения)
| Ruscha (НСВ/СВ) | Urg'u | Turkum | O'zbekcha | Misol | Daraja |
|---|---|---|---|---|---|
| идти / пойти | идти́ / пойти́ | fe'l НСВ/СВ | (piyoda) bormoq, ketmoq | Я иду́ в шко́лу. — Men maktabga ketyapman. | A1 |
| ходить | ходи́ть | fe'l НСВ (ko'p yo'nalishli) | (qayta-qayta) yurmoq, qatnamoq | Я хожу́ в бассе́йн по сре́дам. — Chorshanba kunlari basseynga qatnayman. | A1 |
| ехать / поехать | е́хать / пое́хать | fe'l НСВ/СВ (transportda) | (transportda) bormoq, ketmoq | Мы е́дем на мо́ре. — Biz dengizga ketyapmiz. | A1 |
| ездить | е́здить | fe'l НСВ (ko'p yo'nalishli) | (transportda qayta) qatnamoq | Он ка́ждый день е́здит на рабо́ту. — U har kuni ishga qatnaydi. | A2 |
| бежать / побежать | бежа́ть / побежа́ть | fe'l НСВ/СВ | yugurmoq | Ребёнок бежи́т к ма́ме. — Bola oyisiga tomon yuguryapti. | A2 |
| бегать | бе́гать | fe'l НСВ (ko'p yo'nalishli) | (qayta) yugurmoq | По утра́м я бе́гаю в па́рке. — Ertalablari parkda yuguraman. | A2 |
| лететь / полететь | лете́ть / полете́ть | fe'l НСВ/СВ | uchmoq | Самолёт лети́т в Москву́. — Samolyot Moskvaga uchyapti. | A2 |
| летать | лета́ть | fe'l НСВ (ko'p yo'nalishli) | (qayta) uchmoq | Пти́цы лета́ют высоко́. — Qushlar baland uchadi. | A2 |
| плыть / поплыть | плы́ть / поплы́ть | fe'l НСВ/СВ | suzmoq (suvda) | Ло́дка плывёт по реке́. — Qayiq daryoda suzyapti. | B1 |
| нести / понести | нести́ / понести́ | fe'l НСВ/СВ + В.п. | (ko'tarib) olib bormoq | Она́ несёт тяжёлую су́мку. — U og'ir sumkani ko'tarib boryapti. | A2 |
| носить | носи́ть | fe'l НСВ + В.п. | ko'tarib yurmoq; kiymoq | Он но́сит очки́. — U ko'zoynak taqadi. | A2 |
| вести / повести | вести́ / повести́ | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yetaklab bormoq; boshqarmoq | Мать ведёт ребёнка в сад. — Ona bolani bog'chaga yetaklab boryapti. | B1 |
| везти / повезти | везти́ / повезти́ | fe'l НСВ/СВ + В.п. | (transportda) olib bormoq | Такси́ везёт нас в аэропо́рт. — Taksi bizni aeroportga olib boryapti. | B1 |
| приходить / прийти | приходи́ть / прийти́ | fe'l НСВ/СВ | kelmoq (piyoda) | Он всегда́ прихо́дит во́время. — U doim o'z vaqtida keladi. | A1 |
| приезжать / приехать | приезжа́ть / прие́хать | fe'l НСВ/СВ | kelmoq (transportda) | Го́сти прие́хали ве́чером. — Mehmonlar kechqurun kelishdi. | A2 |
| уходить / уйти | уходи́ть / уйти́ | fe'l НСВ/СВ | ketmoq, chiqib ketmoq | Он ушёл на рабо́ту ра́но. — U ishga erta ketdi. | A2 |
| уезжать / уехать | уезжа́ть / уе́хать | fe'l НСВ/СВ | (transportda) jo'nab ketmoq | Они́ уе́хали в друго́й го́род. — Ular boshqa shaharga jo'nab ketishdi. | A2 |
| входить / войти | входи́ть / войти́ | fe'l НСВ/СВ + в + В.п. | kirmoq | Учи́тель вошёл в класс. — O'qituvchi sinfga kirdi. | A2 |
| выходить / выйти | выходи́ть / вы́йти | fe'l НСВ/СВ + из + Р.п. | chiqmoq | Она́ вы́шла из до́ма. — U uydan chiqdi. | A2 |
| подходить / подойти | подходи́ть / подойти́ | fe'l НСВ/СВ + к + Д.п. | yaqinlashmoq, yaqin bormoq | Подойди́те ко мне. — Menga yaqin keling. | B1 |
| переходить / перейти | переходи́ть / перейти́ | fe'l НСВ/СВ + В.п. / че́рез + В.п. | o'tmoq (kesib) | Перейди́те у́лицу здесь. — Ko'chani shu yerdan o'ting. | B1 |
| возвращаться / вернуться | возвраща́ться / верну́ться | fe'l НСВ/СВ | qaytmoq, qaytib kelmoq | Я верну́сь по́здно. — Men kech qaytaman. | A2 |
| падать / упасть | па́дать / упа́сть | fe'l НСВ/СВ | yiqilmoq, tushmoq | Лист упа́л на зе́млю. — Barg yerga tushdi. | B1 |
2. Asosiy harakat va ta'sir fe'llari
| Ruscha (НСВ/СВ) | Urg'u | Turkum | O'zbekcha | Misol | Daraja |
|---|---|---|---|---|---|
| делать / сделать | де́лать / сде́лать | fe'l НСВ/СВ + В.п. | qilmoq, bajarmoq | Что ты де́лаешь? — Nima qilyapsan? | A1 |
| работать | рабо́тать | fe'l НСВ + Т.п. / над + Т.п. | ishlamoq | Она́ рабо́тает врачо́м. — U shifokor bo'lib ishlaydi. | A1 |
| играть / сыграть | игра́ть / сыгра́ть | fe'l НСВ/СВ + в + В.п. / на + П.п. | o'ynamoq; chalmoq | Де́ти игра́ют в футбо́л. — Bolalar futbol o'ynayapti. | A1 |
| брать / взять | бра́ть / взя́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | olmoq | Возьми́ мою́ ру́чку. — Mening ruchkamni ol. | A1 |
| давать / дать | дава́ть / да́ть | fe'l НСВ/СВ + Д.п. + В.п. | bermoq | Дай мне во́ду, пожа́луйста. — Menga suv ber, iltimos. | A1 |
| класть / положить | кла́сть / положи́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. + куда́ | qo'ymoq (yotqizib) | Положи́ кни́гу на стол. — Kitobni stolga qo'y. | A2 |
| ставить / поставить | ста́вить / поста́вить | fe'l НСВ/СВ + В.п. + куда́ | qo'ymoq (tik) | Поста́вь ва́зу на по́лку. — Guldonni javonga qo'y. | A2 |
| держать | держа́ть | fe'l НСВ + В.п. | ushlab turmoq | Он де́ржит ребёнка на рука́х. — U bolani qo'lida ushlab turibdi. | B1 |
| строить / построить | стро́ить / постро́ить | fe'l НСВ/СВ + В.п. | qurmoq | Они́ стро́ят но́вый дом. — Ular yangi uy quryapti. | A2 |
| ломать / сломать | лома́ть / слома́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | sindirmoq, buzmoq | Он слома́л телефо́н. — U telefonni sindirdi. | B1 |
| резать / разрезать | ре́зать / разре́зать | fe'l НСВ/СВ + В.п. | kesmoq | Разре́жь хлеб, пожа́луйста. — Nonni kes, iltimos. | B1 |
| готовить / приготовить | гото́вить / пригото́вить | fe'l НСВ/СВ + В.п. | tayyorlamoq; ovqat qilmoq | Ма́ма гото́вит у́жин. — Oyim kechki ovqat tayyorlayapti. | A2 |
| мыть / помыть | мы́ть / помы́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yuvmoq | Помо́й ру́ки пе́ред едо́й. — Ovqatdan oldin qo'lingni yuv. | A2 |
| чистить / почистить | чи́стить / почи́стить | fe'l НСВ/СВ + В.п. | tozalamoq | Я чи́щу зу́бы два ра́за в день. — Kuniga ikki marta tish tozalayman. | A2 |
| убирать / убрать | убира́ть / убра́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yig'ishtirmoq, olib qo'ymoq | Убери́ игру́шки в я́щик. — O'yinchoqlarni qutiga yig'ishtir. | B1 |
3. Nutq va aqliy faoliyat fe'llari
| Ruscha (НСВ/СВ) | Urg'u | Turkum | O'zbekcha | Misol | Daraja |
|---|---|---|---|---|---|
| говорить / сказать | говори́ть / сказа́ть | fe'l НСВ/СВ + Д.п. + о + П.п. | gapirmoq; aytmoq | Скажи́те мне пра́вду. — Menga rostini ayting. | A1 |
| разговаривать | разгова́ривать | fe'l НСВ + с + Т.п. | suhbatlashmoq | Мы разгова́риваем по-ру́сски. — Biz ruscha suhbatlashamiz. | A2 |
| спрашивать / спросить | спра́шивать / спроси́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. + о + П.п. | so'ramoq | Он спроси́л меня́ об экза́мене. — U mendan imtihon haqida so'radi. | A1 |
| отвечать / ответить | отвеча́ть / отве́тить | fe'l НСВ/СВ + Д.п. / на + В.п. | javob bermoq | Отве́ть на вопро́с. — Savolga javob ber. | A1 |
| просить / попросить | проси́ть / попроси́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. + о + П.п. | iltimos qilmoq, so'ramoq | Я попроси́л его́ о по́мощи. — Men undan yordam so'radim. | A2 |
| рассказывать / рассказать | расска́зывать / рассказа́ть | fe'l НСВ/СВ + Д.п. + о + П.п. | hikoya qilmoq, so'zlab bermoq | Расскажи́ мне о свое́й семье́. — Menga oilang haqida gapirib ber. | A2 |
| думать / подумать | ду́мать / поду́мать | fe'l НСВ/СВ + о + П.п. | o'ylamoq | Я ду́маю о бу́дущем. — Men kelajak haqida o'ylayapman. | A1 |
| знать | зна́ть | fe'l НСВ + В.п. / о + П.п. | bilmoq | Я зна́ю э́того челове́ка. — Men bu odamni bilaman. | A1 |
| понимать / понять | понима́ть / поня́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | tushunmoq | Я не по́нял вопро́с. — Men savolni tushunmadim. | A1 |
| помнить | по́мнить | fe'l НСВ + В.п. / о + П.п. | eslamoq, yodda tutmoq | Я по́мню э́тот день. — Men bu kunni eslayman. | A2 |
| забывать / забыть | забыва́ть / забы́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. / о + П.п. | unutmoq | Я забы́л ключи́ до́ма. — Men kalitlarni uyda unutdim. | A2 |
| читать / прочитать | чита́ть / прочита́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | o'qimoq | Он чита́ет интере́сную кни́гу. — U qiziqarli kitob o'qiyapti. | A1 |
| писать / написать | писа́ть / написа́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. + Д.п. | yozmoq | Напиши́ мне письмо́. — Menga xat yoz. | A1 |
| учить / выучить | учи́ть / вы́учить | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yodlamoq, o'rganmoq | Я учу́ но́вые слова́. — Men yangi so'zlarni yodlayapman. | A1 |
| учить / научить | учи́ть / научи́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. + Д.п. | o'rgatmoq | Он у́чит нас матема́тике. — U bizga matematikani o'rgatadi. | A2 |
| учиться / научиться | учи́ться / научи́ться | fe'l НСВ/СВ + Д.п. / + инф. | o'qimoq; o'rganmoq | Я учу́сь в университе́те. — Men universitetda o'qiyman. | A1 |
| изучать / изучить | изуча́ть / изучи́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | (chuqur) o'rganmoq | Он изуча́ет исто́рию. — U tarixni o'rganadi. | B1 |
| считать / посчитать | счита́ть / посчита́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | sanamoq; hisoblamoq | Посчита́й, ско́лько э́то сто́ит. — Buning narxini hisobla. | B1 |
| решать / решить | реша́ть / реши́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | hal qilmoq; qaror qilmoq | Мы реши́ли пробле́му. — Biz muammoni hal qildik. | B1 |
| объяснять / объяснить | объясня́ть / объясни́ть | fe'l НСВ/СВ + Д.п. + В.п. | tushuntirmoq | Объясни́ мне пра́вило. — Menga qoidani tushuntir. | B1 |
| повторять / повторить | повторя́ть / повтори́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | takrorlamoq | Повтори́те, пожа́луйста. — Iltimos, takrorlang. | A2 |
| показывать / показать | пока́зывать / показа́ть | fe'l НСВ/СВ + Д.п. + В.п. | ko'rsatmoq | Покажи́ мне доро́гу. — Menga yo'lni ko'rsat. | A2 |
| слушать / послушать | слу́шать / послу́шать | fe'l НСВ/СВ + В.п. | tinglamoq | Я слу́шаю му́зыку. — Men musiqa tinglayapman. | A1 |
| слышать / услышать | слы́шать / услы́шать | fe'l НСВ/СВ + В.п. | eshitmoq | Ты слы́шишь меня́? — Meni eshityapsanmi? | A2 |
| смотреть / посмотреть | смотре́ть / посмотре́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. / на + В.п. | qaramoq; tomosha qilmoq | Мы смо́трим фильм. — Biz kino ko'ryapmiz. | A1 |
| видеть / увидеть | ви́деть / уви́деть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | ko'rmoq | Я ви́жу мо́ре. — Men dengizni ko'ryapman. | A1 |
4. Holat va hayot fe'llari
| Ruscha (НСВ/СВ) | Urg'u | Turkum | O'zbekcha | Misol | Daraja |
|---|---|---|---|---|---|
| быть | бы́ть | fe'l НСВ (kelasi/o'tgan) | bo'lmoq; mavjud bo'lmoq | Вчера́ я был до́ма. — Kecha men uyda edim. | A1 |
| жить | жи́ть | fe'l НСВ + в/на + П.п. | yashamoq | Я живу́ в Ташке́нте. — Men Toshkentda yashayman. | A1 |
| есть / съесть | е́сть / съе́сть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yemoq | Я ем за́втрак. — Men nonushta qilyapman. | A1 |
| кушать / покушать | ку́шать / поку́шать | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yemoq (muloyim) | Ку́шайте, пожа́луйста. — Marhamat, yeng. | A1 |
| пить / выпить | пи́ть / вы́пить | fe'l НСВ/СВ + В.п. | ichmoq | Я пью чай без са́хара. — Men choyni shakarsiz ichaman. | A1 |
| спать | спа́ть | fe'l НСВ | uxlamoq | Ребёнок спит. — Bola uxlayapti. | A1 |
| засыпать / заснуть | засыпа́ть / засну́ть | fe'l НСВ/СВ | uyquga ketmoq | Я бы́стро засну́л. — Men tez uyquga ketdim. | B1 |
| вставать / встать | встава́ть / вста́ть | fe'l НСВ/СВ | (o'rindan) turmoq | Я встаю́ в семь утра́. — Men ertalab yettida turaman. | A1 |
| садиться / сесть | сади́ться / се́сть | fe'l НСВ/СВ + на/в + В.п. | o'tirmoq (harakat) | Сади́тесь, пожа́луйста. — Marhamat, o'tiring. | A2 |
| сидеть | сиде́ть | fe'l НСВ + на/в + П.п. | o'tirmoq (holat) | Он сиди́т на сту́ле. — U stulda o'tiribdi. | A1 |
| ложиться / лечь | ложи́ться / ле́чь | fe'l НСВ/СВ | yotmoq (harakat) | Я ложу́сь спать в оди́ннадцать. — Men o'n birda uxlashga yotaman. | A2 |
| лежать | лежа́ть | fe'l НСВ + на/в + П.п. | yotmoq (holat) | Кни́га лежи́т на столе́. — Kitob stolda yotibdi. | A1 |
| стоять | стоя́ть | fe'l НСВ | turmoq (holat) | Ва́за стои́т на окне́. — Guldon derazada turibdi. | A1 |
| отдыхать / отдохнуть | отдыха́ть / отдохну́ть | fe'l НСВ/СВ | dam olmoq | Ле́том мы отдыха́ем на мо́ре. — Yozda dengizda dam olamiz. | A2 |
| болеть / заболеть | боле́ть / заболе́ть | fe'l НСВ/СВ + Т.п. | kasal bo'lmoq; og'rimoq | Я заболе́л гри́ппом. — Men gripp bilan kasal bo'ldim. | A2 |
| умирать / умереть | умира́ть / умере́ть | fe'l НСВ/СВ | o'lmoq | Расте́ние умерло́ без воды́. — O'simlik suvsizlikdan qurib qoldi. | B1 |
| рождаться / родиться | рожда́ться / роди́ться | fe'l НСВ/СВ | tug'ilmoq | Я роди́лся в две ты́сячи пе́рвом году́. — Men ikki ming birinchi yilda tug'ilganman. | A2 |
5. His-tuyg'u va munosabat fe'llari
| Ruscha (НСВ/СВ) | Urg'u | Turkum | O'zbekcha | Misol | Daraja |
|---|---|---|---|---|---|
| хотеть / захотеть | хоте́ть / захоте́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п./Р.п. / + инф. | xohlamoq | Я хочу́ пить. — Men suv ichgim keldi. | A1 |
| любить / полюбить | люби́ть / полюби́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. / + инф. | sevmoq, yaxshi ko'rmoq | Я люблю́ свою́ рабо́ту. — Men ishimni yaxshi ko'raman. | A1 |
| нравиться / понравиться | нра́виться / понра́виться | fe'l НСВ/СВ + Д.п. | yoqmoq | Мне нра́вится э́та пе́сня. — Menga bu qo'shiq yoqadi. | A1 |
| бояться | боя́ться | fe'l НСВ + Р.п. | qo'rqmoq | Я бою́сь высоты́. — Men balandlikdan qo'rqaman. | A2 |
| ждать / подождать | жда́ть / подожда́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п./Р.п. | kutmoq | Подожди́ меня́ здесь. — Meni shu yerda kut. | A1 |
| надеяться | наде́яться | fe'l НСВ + на + В.п. | umid qilmoq | Я наде́юсь на успе́х. — Men muvaffaqiyatga umid qilaman. | B1 |
| верить / поверить | ве́рить / пове́рить | fe'l НСВ/СВ + Д.п. / в + В.п. | ishonmoq | Я ве́рю тебе́. — Men senga ishonaman. | A2 |
| помогать / помочь | помога́ть / помо́чь | fe'l НСВ/СВ + Д.п. | yordam bermoq | Помоги́ мне, пожа́луйста. — Menga yordam ber, iltimos. | A1 |
| дарить / подарить | дари́ть / подари́ть | fe'l НСВ/СВ + Д.п. + В.п. | sovg'a qilmoq | Он подари́л мне цветы́. — U menga gul sovg'a qildi. | A2 |
| благодарить / поблагодарить | благодари́ть / поблагодари́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. + за + В.п. | minnatdorchilik bildirmoq | Я благодарю́ вас за по́мощь. — Yordamingiz uchun rahmat. | B1 |
| извиняться / извиниться | извиня́ться / извини́ться | fe'l НСВ/СВ + пе́ред + Т.п. | uzr so'ramoq | Он извини́лся пе́редо мной. — U mendan uzr so'radi. | A2 |
| желать / пожелать | жела́ть / пожела́ть | fe'l НСВ/СВ + Д.п. + Р.п. | tilamoq | Жела́ю тебе́ уда́чи. — Senga omad tilayman. | A2 |
| нуждаться | нужда́ться | fe'l НСВ + в + П.п. | muhtoj bo'lmoq | Они́ нужда́ются в по́мощи. — Ular yordamga muhtoj. | B2 |
| волноваться / поволноваться | волнова́ться / поволнова́ться | fe'l НСВ/СВ + о + П.п. / за + В.п. | xavotirlanmoq | Не волну́йся за меня́. — Men uchun xavotirlanma. | B1 |
| радоваться / обрадоваться | ра́доваться / обра́доваться | fe'l НСВ/СВ + Д.п. | quvonmoq | Де́ти ра́дуются пода́ркам. — Bolalar sovg'alarga quvonyapti. | B1 |
| смеяться / засмеяться | смея́ться / засмея́ться | fe'l НСВ/СВ + над + Т.п. | kulmoq | Все смея́лись над шу́ткой. — Hamma hazildan kuldi. | A2 |
| плакать / заплакать | пла́кать / запла́кать | fe'l НСВ/СВ | yig'lamoq | Ребёнок запла́кал. — Bola yig'lab yubordi. | A2 |
| улыбаться / улыбнуться | улыба́ться / улыбну́ться | fe'l НСВ/СВ + Д.п. | jilmaymoq | Она́ улыбну́лась мне. — U menga jilmaydi. | A2 |
6. O'zgarish va boshlanish/tugash fe'llari
| Ruscha (НСВ/СВ) | Urg'u | Turkum | O'zbekcha | Misol | Daraja |
|---|---|---|---|---|---|
| начинать / начать | начина́ть / нача́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. / + инф. | boshlamoq | Мы начина́ем уро́к. — Biz darsni boshlaymiz. | A1 |
| начинаться / начаться | начина́ться / нача́ться | fe'l НСВ/СВ | boshlanmoq | Фильм начина́ется в во́семь. — Kino sakkizda boshlanadi. | A2 |
| кончать / кончить | конча́ть / ко́нчить | fe'l НСВ/СВ + В.п. / + инф. | tugatmoq, tamomlamoq | Я ко́нчил рабо́ту. — Men ishni tugatdim. | A2 |
| заканчивать / закончить | зака́нчивать / зако́нчить | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yakunlamoq, bitirmoq | Он зако́нчил университе́т. — U universitetni bitirdi. | B1 |
| продолжать / продолжить | продолжа́ть / продо́лжить | fe'l НСВ/СВ + В.п. / + инф. | davom ettirmoq | Продо́лжите чте́ние. — O'qishni davom ettiring. | B1 |
| менять / изменить | меня́ть / измени́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | o'zgartirmoq | Он измени́л своё реше́ние. — U qarorini o'zgartirdi. | B1 |
| меняться / измениться | меня́ться / измени́ться | fe'l НСВ/СВ | o'zgarmoq | Пого́да измени́лась. — Ob-havo o'zgardi. | B1 |
| открывать / открыть | открыва́ть / откры́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | ochmoq | Откро́й окно́, пожа́луйста. — Derazani och, iltimos. | A1 |
| закрывать / закрыть | закрыва́ть / закры́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yopmoq | Закро́й дверь. — Eshikni yop. | A1 |
| включать / включить | включа́ть / включи́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yoqmoq (jihoz) | Включи́ свет. — Chiroqni yoq. | A2 |
| выключать / выключить | выключа́ть / вы́ключить | fe'l НСВ/СВ + В.п. | o'chirmoq (jihoz) | Вы́ключи телеви́зор. — Televizorni o'chir. | A2 |
| покупать / купить | покупа́ть / купи́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | sotib olmoq | Я купи́л но́вую маши́ну. — Men yangi mashina sotib oldim. | A1 |
| продавать / продать | продава́ть / прода́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | sotmoq | Они́ продаю́т кварти́ру. — Ular kvartirani sotyapti. | A2 |
| платить / заплатить | плати́ть / заплати́ть | fe'l НСВ/СВ + за + В.п. | to'lamoq | Я заплати́л за биле́т. — Men chipta uchun to'ladim. | A2 |
| стоить | сто́ить | fe'l НСВ + В.п. (narx) | turmoq (narx) | Ско́лько сто́ит кни́га? — Kitob qancha turadi? | A1 |
| находить / найти | находи́ть / найти́ | fe'l НСВ/СВ + В.п. | topmoq | Я нашёл свои́ ключи́. — Men kalitlarimni topdim. | A2 |
| терять / потерять | теря́ть / потеря́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yo'qotmoq | Он потеря́л па́спорт. — U pasportini yo'qotdi. | A2 |
| становиться / стать | станови́ться / ста́ть | fe'l НСВ/СВ + Т.п. | bo'lmoq, aylanmoq | Он стал врачо́м. — U shifokor bo'ldi. | B1 |
| появляться / появиться | появля́ться / появи́ться | fe'l НСВ/СВ | paydo bo'lmoq | На не́бе появи́лись звёзды. — Osmonda yulduzlar paydo bo'ldi. | B1 |
| исчезать / исчезнуть | исчеза́ть / исче́знуть | fe'l НСВ/СВ | yo'qolmoq, g'oyib bo'lmoq | Со́лнце исче́зло за ту́чами. — Quyosh bulutlar ortiga g'oyib bo'ldi. | B2 |
| получать / получить | получа́ть / получи́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | olmoq (qabul qilmoq) | Я получи́л письмо́. — Men xat oldim. | A2 |
| создавать / создать | создава́ть / созда́ть | fe'l НСВ/СВ + В.п. | yaratmoq | Они́ созда́ли но́вую компа́нию. — Ular yangi kompaniya yaratishdi. | B2 |
| использовать | испо́льзовать | fe'l НСВ/СВ + В.п. | foydalanmoq, ishlatmoq | Я испо́льзую э́ту програ́мму. — Men bu dasturdan foydalanaman. | B1 |
| пытаться / попытаться | пыта́ться / попыта́ться | fe'l НСВ/СВ + инф. | urinmoq, harakat qilmoq | Он пыта́ется поня́ть. — U tushunishga urinyapti. | B1 |
| мочь / смочь | мо́чь / смо́чь | fe'l НСВ/СВ + инф. | -a olmoq, qodir bo'lmoq | Я не могу́ прийти́. — Men kela olmayman. | A1 |
| уметь / суметь | уме́ть / суме́ть | fe'l НСВ/СВ + инф. | uddalamoq, qo'lidan kelmoq | Я уме́ю пла́вать. — Men suza olaman. | A2 |
| должен (быть должен) | до́лжен | modal ibora + инф. | shart, kerak, majbur | Я до́лжен идти́. — Men ketishim kerak. | A2 |
Eslatma. Harakat fe'llarida НСВ juftining o'zi ikki xil bo'ladi: bir yo'nalishli (идти, ехать, нести) va ko'p yo'nalishli/takroriy (ходить, ездить, носить). СВ shakli ko'pincha по- prefiksi bilan yasaladi (пойти, поехать). Aspektni to'g'ri tanlash — rus fe'l tizimining eng muhim ko'nikmasi: НСВ jarayon/takror/odatni, СВ esa yakuniy natijani bildiradi.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!