A1 — 4-dars: Shaxs olmoshlari (I, you, he, she, it, we, they)
A1 — BOSHLANG'ICH · 4-dars
1. Dars nomi va maqsad
Har bir ingliz gapi kim yoki nima haqida ekanini bildiruvchi so'z bilan boshlanadi — bu shaxs olmoshlari (subject pronouns). Bu darsda 7 ta asosiy olmoshni o'rganasiz: I, you, he, she, it, we, they. Bu — "to be" (5-dars) va butun ingliz grammatikasining poydevori: olmoshni bilmasdan gap qura olmaysiz.
Bu dars oxirida siz har bir olmoshni qachon ishlatishni va o'zbekcha bilan farqini aniq bilasiz.
2. Avvalgi darsdan takror
- 3-dars: salomlashish, How are you? — I'm fine, thanks. And you?, What's your name?
- Tez mashq: o'zingizni tanishtiring: Hi! My name is ... Nice to meet you!
3. Asosiy tushuntirish
3.1. 7 ta shaxs olmoshi
| Inglizcha | Talaffuz | O'zbekcha | Kim/nima |
|---|---|---|---|
| I | /aɪ/ ay | men | so'zlovchining o'zi |
| you | /juː/ yu | siz / sen / sizlar | suhbatdosh(lar) |
| he | /hiː/ hi: | u (erkak) | bitta erkak kishi |
| she | /ʃiː/ shi: | u (ayol) | bitta ayol kishi |
| it | /ɪt/ it | u (jonsiz/hayvon) | narsa, hayvon, tushuncha |
| we | /wiː/ wi: | biz | so'zlovchi + boshqalar |
| they | /ðeɪ/ ðey | ular | bir nechta kishi/narsa |
BIRLIK KO'PLIK
1. I (men) we (biz)
2. you (siz/sen) you (sizlar)
3. he/she/it (u) they (ular)3.2. Eng muhim farqlar (o'zbekcha bilan)
1) "I" har doim KATTA harf — gap o'rtasida ham: My friend and I are students. Bu — ingliz tilining qat'iy qoidasi.
2) "you" — "siz" ham, "sen" ham uchun bir xil. O'zbekchada nutq odobiga qarab ikki shakl bor: "siz" (rasmiy, hurmat) va "sen" (norasmiy, yaqin muomala). Ingliz tilida bu farq yo'q — har doim you. Shu darsdan boshlab bu kursda you ni izchil "siz" (rasmiy) deb tarjima qilamiz; norasmiy vaziyatda esa u "sen" ma'nosini ham beradi. Bir kishiga ham, ko'p kishiga ham bir xil you.
You are my friend. — Siz mening do'stimsiz. (norasmiy: Sen mening do'stimsan.)
You are students. — Sizlar talabasiz.Eslatma: o'zbekcha "siz" va "sen" ni farqlash uchun ingliz tili sizga alohida so'z bermaydi — mavzu (rasmiy majlismi yoki do'stlar davrasimi) va tovush ohangidan bilinadi. Rasmiy kurs sifatida biz doim "siz" ni tanlaymiz.
3) "he / she / it" — jins farqi (o'zbekchada yo'q!). O'zbekchada "u" hamma narsa uchun bir xil. Inglizchada:
- he — erkak kishi (Ali, my father, the man),
- she — ayol kishi (Madina, my mother, the woman),
- it — narsa, hayvon, tushuncha (the cat, the book, the weather).
Ali is a doctor. He is a doctor. (Ali he)
Madina is a teacher. She is a teacher. (Madina she)
The cat is black. It is black. (cat it)4) "they" — kishi ham, narsa ham (ko'plik). O'zbekchada "ular" — bu yerda mos.
Ali and Bek they (odamlar)
the books they (narsalar)DIQQAT — eng keng o'zbek xatosi: o'zbekchada "u" bitta bo'lgani uchun, o'zbeklar erkak/ayolni it deyishadi ( Ali? It is a doctor) yoki he/she ni adashtirishadi. Odam — he/she, narsa — it. Hayvonni odatda it (lekin uy hayvonini he/she ham deyish mumkin).
3.3. "it" — alohida diqqat: ob-havo, vaqt, masofa
"it" faqat "narsa" degani emas. Ingliz tilida gap egasiz bo'lolmaydi — har bir gapga ega (kim/nima) shart. Shuning uchun ob-havo, vaqt yoki masofa haqida gapirganda hech qanday aniq narsa bo'lmasa ham, o'rniga bo'sh it qo'yiladi. O'zbekchada bu it umuman tarjima qilinmaydi.
It is cold today. — Bugun sovuq. (nima sovuq? — hech nima, shunchaki "it")
It is hot. — Issiq.
It is raining. — Yomg'ir yog'yapti.
It is Monday. — Bugun dushanba.
It is 3 o'clock. — Soat uchda / Soat uch bo'ldi.
It is far. — Uzoq.Nega "it" kerak? O'zbekcha "Sovuq" deb bitta so'z bilan gap tuzish mumkin, ingliz tilida esa mumkin emas — "Is cold" noto'g'ri, chunki egasi yo'q. Shu bo'sh joyni it to'ldiradi. Buni yodda tuting: ob-havo/vaqt/soat It is...
3.4. he/she/it/they — qisqacha qoida
| Kim yoki nima haqida? | Olmosh |
|---|---|
| bitta erkak (Ali, otam, akam) | he |
| bitta ayol (Madina, onam, opam) | she |
| bitta narsa/hayvon/tushuncha; ob-havo, vaqt | it |
| bir nechta (odam ham, narsa ham) | they |
Shuni ham eslang: you birlikda ham, ko'plikda ham bir xil — ya'ni bitta odamga ham you, bir guruhga ham you. Ingliz tili bu yerda "sen/siz/sizlar" ni farqlamaydi:
You are a student. — Siz talabasiz. (bitta kishi)
You are students. — Sizlar talabasiz. (ko'p kishi)3.5. Olmosh — gap boshida (so'z tartibi)
Ingliz gapi olmosh (ega) + fe'l bilan boshlanadi (SVO — 5-darsda chuqur). Hozircha shuni eslang: gap "kim" bilan boshlanadi:
I ... You ... He ... We ... They ...Mini-mashq (og'zaki): quyidagilarga to'g'ri olmoshni ayting — my sister (), the weather (), Ali and I (), the books (), bugun sovuq ___ is cold. Javob: she, it, we, they, It.
4. Misollar
Otni olmoshga almashtiramiz:
Ali is happy. He is happy. — U xursand.
Madina is a student. She is a student. — U talaba.
The dog is big. It is big. — U katta.
Ali and I are friends. We are friends. — Biz do'stmiz.
The books are new. They are new. — Ular yangi.
You are welcome. (o'zgarmaydi) — Arzimaydi.5. Talaffuz bo'limi
- he /hiː/ va she /ʃiː/ — boshidagi tovush farqi: "h" vs "sh". he "hi:", she "shi:".
- they /ðeɪ/ — boshida /ð/ (tovushli th): "ðey", "zey" emas.
- we /wiː/ — /w/ (lab dumaloq): "wi:", "vi:" emas.
- I /aɪ/ — "ay" (diftong).
Topshiriq: he, she, they, we, I, you, it — har birini 5 martadan ayting; she va he, they va we ni alohida tekshiring.
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)
| English | IPA / talaffuz | O'zbekcha | Misol gap |
|---|---|---|---|
| I | /aɪ/ ay | men | I am a student. |
| you | /juː/ yu | siz/sen | You are kind. |
| he | /hiː/ hi: | u (erkak) | He is my brother. |
| she | /ʃiː/ shi: | u (ayol) | She is a doctor. |
| it | /ɪt/ it | u (narsa) | It is a cat. |
| we | /wiː/ wi: | biz | We are friends. |
| they | /ðeɪ/ ðey | ular | They are students. |
| friend | /frend/ frend | do'st | He is my friend. |
| student | /ˈstjuːdənt/ styu:dənt | talaba | I am a student. |
| doctor | /ˈdɒktə/ doktə | shifokor | She is a doctor. |
| man | /mæn/ men | erkak | The man is tall. |
| woman | /ˈwʊmən/ wumən | ayol | The woman is here. |
7. O'qish matni
This is my family. — Bu mening oilam.
My father is a doctor. He is kind. — Otam shifokor. U mehribon.
My mother is a teacher. She is busy. — Onam o'qituvchi. U band.
I have a cat. It is small. — Mening mushugim bor. U kichkina.
My friends are students. They are smart. — Do'stlarim talaba. Ular aqlli.Topshiriq: matnni o'qing; har gapda olmosh kim/nimani almashtirayotganini ayting (He = father, She = mother, It = cat, They = friends).
8. O'zbekcha-inglizcha tipik xatolar
Erkak/ayolni it deyish: Ali? It is a doctor. Ali He is a doctor. Sabab: o'zbekchada "u" bitta; inglizchada odam = he/she.
he/she ni almashtirib yuborish (Madina he). Ayol she, erkak he. Sabab: o'zbekchada jins farqi yo'q — ataylab e'tibor bering.
"i" ni kichik yozish gap o'rtasida: My brother and i... I har doim katta: My brother and I...
"siz" va "sen" uchun boshqa so'z izlash. Ikkalasi ham you. Ingliz tilida farq yo'q — bu kursda you ni doim "siz" deb tarjima qilamiz.
9. Mashqlar
Mashq 1. Otni olmoshga almashtiring (he/she/it/they):
Bek = ___, Madina = ___, the book = ___, Ali and Bek = ___, the dog = ___, my mother = ___
Mashq 2. Bo'sh joyni to'ldiring (to'g'ri olmosh):
Ali is my friend. ___ is kind.
Madina is a teacher. ___ is busy.
The cat is black. ___ is small.
My parents are doctors. ___ are smart.Mashq 3. O'zbekchadan:
Men talabaman = I ___, Biz do'stmiz = ___ are friends, Ular aqlli = ___ are smart
Mashq 4. To'g'rilang:
Ali? It is a teacher., my friend and i, She is a doctor. (Ali haqida)
Mashq 5. "he", "she", "it" yoki "they"?
a woman = ___, two cats = ___, a man = ___, a house = ___
10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
- Yozish: oilangiz yoki do'stlaringiz haqida 5 ta gap yozib, har xil olmosh ishlating (My father... He is..., My friends... They are...), so'ng tekshirishni so'rang.
- O'yin: ot berilganda (Ali, the cat, Ali and Madina) to'g'ri olmoshni tez aytish mashqini bajaring (he, it, they). Ob-havo/vaqt uchun It ni ham qo'shing (the weather It, Monday It).
11. Javoblar kaliti
Mashq 1: Bek = he; Madina = she; the book = it; Ali and Bek = they; the dog = it; my mother = she. Mashq 2: He / She / It / They. Mashq 3: I am a student / We / They. Mashq 4: He is a teacher. / my friend and I / He is a doctor. Mashq 5: she / they / he / it.
12. Xulosa va keyingi dars
- 7 olmosh: I, you, he, she, it, we, they.
- I — har doim katta; you — "siz" ham, "sen" ham uchun bir xil (kursda doim "siz").
- he (erkak) / she (ayol) / it (narsa) — o'zbekchada "u" bitta, inglizchada uchta!
- they — ular (odam ham, narsa ham).
Keyingi dars — A1 — 5-dars: "to be" (am / is / are). Endi olmoshlarni fe'l bilan birlashtiramiz — I am, you are, he is — ingliz tilidagi eng muhim fe'l. "Men talabaman" gapini to'g'ri qurishni o'rganasiz.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!