A1 — 11-dars: Hozirgi zamon — II tuslanish (второе спряжение)
A1 — BOSHLANG'ICH · 11-dars
1. Dars nomi va maqsad
O'tgan darsda siz rus fe'lining birinchi tuslanishi (I спряже́ние) bilan tanishdingiz — чита́ть, рабо́тать, знать kabi fe'llarni. Bugun ikkinchi va oxirgi guruhni o'rganamiz: второ́е спряже́ние (II tuslanish), ya'ni asosan -ить bilan tugaydigan fe'llar.
Bu darsda quyidagi juda muhim, kundalik fe'llarni shaxs bo'yicha to'liq tuslay olasiz:
- говори́ть (gapirmoq)
- люби́ть (sevmoq, yaxshi ko'rmoq)
- смотре́ть (qaramoq, tomosha qilmoq)
- ви́деть (ko'rmoq)
- слы́шать (eshitmoq)
- учи́ть (o'rganmoq, yodlamoq)
Shu bilan birga rus tilining bir "sirini" ochamiz — чередова́ние (undoshning almashinishi): nega люби́ть fe'li я shaklida to'satdan люблю́ bo'lib, "л" harfi qo'shiladi; nega ви́деть ви́жу bo'lib "д" "ж"ga aylanadi.
Dars oxirida siz I va II tuslanishni bir-biridan aniq ajrata olasiz va istalgan II tuslanish fe'lini olti shaxsda xatosiz aytasiz. Bu — rus tilida gapira boshlash uchun kalit bilim.
2. Avvalgi darsdan takror (I tuslanish)
10-darsda o'rganganlarimizni bir eslaylik. I tuslanish fe'llari (asosan -ать / -ять bilan tugaydiganlar) quyidagicha tuslanadi. Namuna — чита́ть (o'qimoq):
| Shaxs | Fe'l shakli | O'zbekcha |
|---|---|---|
| я | чита́ю | men o'qiyman |
| ты | чита́ешь | siz (sen) o'qiysiz |
| он / она́ | чита́ет | u o'qiydi |
| мы | чита́ем | biz o'qiymiz |
| вы | чита́ете | siz o'qiysiz |
| они́ | чита́ют | ular o'qiydilar |
Diqqat qiling — I tuslanishning "yuragi" bu -е- unlisi: чита́ешь, чита́ет, чита́ем, чита́ете. Ular (они́) shakli esa -ют / -ут bilan tugaydi.
Muhim bog'lanish: bugun ko'radiganingiz — aynan shu -е- ning -и- ga aylanishi. II tuslanishda hamma joyda "е" o'rniga "и" turadi: говори́шь, говори́т, говори́м. Shu bitta unli — ikki tuslanishni ajratib turadigan asosiy belgi. Buni yodda tuting, dars davomida qayta-qayta ishlatamiz.
3. Asosiy tushuntirish
3.1. Tuslanish nima va nega ikkita?
Rus tilida fe'l shaxsga qarab oxirini o'zgartiradi (buni спряже́ние — tuslanish deymiz). Bu o'zbek tiliga tanish: biz ham men gapir*aman, siz gapirasiz, u gapiradi* deymiz. Farqi shundaki, rus tilida oxirlar ikki xil to'plamga bo'linadi:
- I tuslanish — oxirlarida -е- unlisi (чита́ешь, чита́ет...).
- II tuslanish — oxirlarida -и- unlisi (говори́шь, говори́т...).
Nima uchun bilish kerak? Chunki oxirni to'g'ri qo'yish uchun fe'l qaysi guruhga tegishli ekanini bilishingiz shart. Yaxshi xabar: oddiy qoida bor — fe'lning infinitiv (lug'at) shakliga qarab guruhini aniqlaysiz.
3.2. II tuslanishga qaysi fe'llar kiradi?
Asosiy qoida — oddiy:
| Infinitiv tugashi | Tuslanish | Misollar |
|---|---|---|
| -ить | II (второ́е) | говори́ть, люби́ть, учи́ть |
Ya'ni -ить bilan tugagan fe'l deyarli har doim II tuslanish. Bu — eng ishonchli belgi.
Ammo bir nechta -еть va -ать bilan tugagan fe'llar ham "yashirincha" II tuslanishga kiradi. Ularni alohida yodlash kerak (bular mashhur "istisno" fe'llar). Bugungi darsimizdagi uchtasi shunday:
смотре́ть (qaramoq) -еть, lekin II tuslanish
ви́деть (ko'rmoq) -еть, lekin II tuslanish
слы́шать (eshitmoq) -ать, lekin II tuslanishMaslahat: hozircha (A1) shu uchtasini shunchaki yod oling: смотре́ть, ви́деть, слы́шать — "ko'rish-eshitish" fe'llari. Ularning oxiri "-ить" bo'lmasa ham, II tuslanishdek tuslanadi. Keyingi darajalarda to'liq ro'yxat (7 ta -еть va 4 ta -ать fe'l) beriladi.
3.3. II tuslanish oxirlari — to'liq jadval
Mana II tuslanishning "yuragi". Namuna — говори́ть (gapirmoq):
| Shaxs | Oxir | Fe'l shakli | O'zbekcha |
|---|---|---|---|
| я | -ю | говорю́ | men gapiraman |
| ты | -ишь | говори́шь | siz (sen) gapirasiz |
| он / она́ | -ит | говори́т | u gapiradi |
| мы | -им | говори́м | biz gapiramiz |
| вы | -ите | говори́те | siz gapirasiz |
| они́ | -ят | говоря́т | ular gapiradilar |
Sxematik ko'rinishi:
II TUSLANISH (-и-)
я -ю (говорю́)
ты -ишь (говори́шь) ┐
он -ит (говори́т) │ hamma joyda "И"
мы -им (говори́м) │
вы -ите (говори́те) ┘
они́ -ят (говоря́т) "-ЯТ" (I tuslanishda -ЮТ edi!)Fe'lni tuslash uchun -ить ni oxiridan olib tashlaysiz (говори́ть говор-) va yuqoridagi oxirlarni qo'shasiz. Xolos.
3.4. I va II tuslanish FARQI — yonma-yon solishtirish
Bu — darsning eng muhim jadvali. Ikki guruhni yonma-yon qo'yamiz. Chapda чита́ть (I), o'ngda говори́ть (II):
| Shaxs | I tuslanish (чита́ть) | II tuslanish (говори́ть) | Ajratuvchi unli |
|---|---|---|---|
| я | чита́ю | говорю́ | (ikkalasi -ю) |
| ты | чита́ешь | говори́шь | е ⟷ и |
| он / она́ | чита́ет | говори́т | е ⟷ и |
| мы | чита́ем | говори́м | е ⟷ и |
| вы | чита́ете | говори́те | е ⟷ и |
| они́ | чита́ют | говоря́т | -ют ⟷ -ят |
Eng qisqa qoida — ikki so'zda: I tuslanish = "Е", II tuslanish = "И". Fe'lning ты, он, мы, вы shakllariga qarab, o'rtada "е" bo'lsa — I, "и" bo'lsa — II. Va они́ shakli: I = -ют/-ут, II = -ят/-ат. Shu ikki belgi butun tuslanishni ajratib beradi.
3.5. Чередова́ние — "я" shaklida undoshning almashishi
Endi eng qiziq qismi. II tuslanishning ba'zi fe'llarida faqat "я" (men) shaklida o'zakning oxirgi undoshi o'zgaradi yoki unga "л" qo'shiladi. Qolgan besh shakl esa o'zgarishsiz qoladi. Buni чередова́ние согла́сных (undoshlar almashinishi) deymiz.
a) Lab undoshi (б, п, в, ф, м) "л" qo'shiladi. Eng mashhur misol — люби́ть (sevmoq). O'zak люб-, oxirgi undoshi "б" (lab undoshi), shuning uchun я shaklida "л" qo'shiladi:
| Shaxs | Fe'l shakli | Izoh |
|---|---|---|
| я | люблю́ | "л" qo'shildi! (б бл) |
| ты | лю́бишь | o'zgarishsiz |
| он / она́ | лю́бит | o'zgarishsiz |
| мы | лю́бим | o'zgarishsiz |
| вы | лю́бите | o'zgarishsiz |
| они́ | лю́бят | o'zgarishsiz |
Ya'ni я shakli люблю́ — "любю" emas! "б"dan keyin "л" qo'shilishi majburiy. Bu qoida barcha lab undoshli fe'llarga tegishli: купи́ть куплю́, спать сплю, гото́вить гото́влю.
b) Til undoshi almashadi (д ж, т ч, с ш, ст щ). Misol — ви́деть (ko'rmoq). O'zak вид-, oxiri "д", u я shaklida "ж"ga aylanadi:
| Shaxs | Fe'l shakli | Izoh |
|---|---|---|
| я | ви́жу | д ж almashdi! |
| ты | ви́дишь | o'zgarishsiz |
| он / она́ | ви́дит | o'zgarishsiz |
| мы | ви́дим | o'zgarishsiz |
| вы | ви́дите | o'zgarishsiz |
| они́ | ви́дят | o'zgarishsiz |
Xuddi shunday: ходи́ть я хожу́ (дж), проси́ть я прошу́ (сш), отве́тить я отве́чу (тч).
Eng muhim tushuncha: almashinish faqat "я" (men) shaklida yuz beradi. Qolgan beshta shaklda o'zak o'zgarmaydi. Shuning uchun "я вижу, ты видишь" — to'g'ri; "я вижу, ты вижишь" — xato.
3.6. Imlo nozikligi: "ж, ч, ш, щ" dan keyin
Rus imlosining bir qoidasi bor: shitirlovchi undoshlardan (ж, ч, ш, щ) keyin "ю" o'rniga "у", "я" o'rniga "а" yoziladi. Bu ikki fe'limizga ta'sir qiladi:
слы́шать (o'zak слыш-, "ш" bilan tugaydi):
я слы́шу (слышю EMAS слышу)
они́ слы́шат (слышят EMAS слышат)
учи́ть (o'zak уч-, "ч" bilan tugaydi):
я учу́ (учю EMAS учу)
они́ у́чат (учят EMAS учат)Ya'ni oxirning ma'nosi bir xil (bular II tuslanish), lekin yozilishi "у/а" bo'ladi, chunki oldida shitirlovchi undosh turadi. Buni "shitirlovchidan keyin ю/я yozilmaydi" deb yodlang.
4. Misollar
Endi bugungi oltala fe'lni to'liq ko'rib chiqamiz. Har birida urg'uga alohida e'tibor bering — ba'zi fe'llarda urg'u я shaklida oxirga, boshqa shakllarda o'zakka tushadi (ko'chuvchi urg'u).
говори́ть — gapirmoq (urg'u har doim oxirda):
я говорю́ мы говори́м
ты говори́шь вы говори́те
он говори́т они́ говоря́тMisol: Я говорю́ по-ру́сски. — Men ruscha gapiraman.
люби́ть — sevmoq / yaxshi ko'rmoq (я shaklida "л" qo'shiladi; urg'u ko'chadi):
я люблю́ мы лю́бим
ты лю́бишь вы лю́бите
он лю́бит они́ лю́бятMisol: Я люблю́ ко́фе. — Men qahvani yaxshi ko'raman.
смотре́ть — qaramoq / tomosha qilmoq (urg'u я shaklida oxirda, keyin o'zakka ko'chadi):
я смотрю́ мы смо́трим
ты смо́тришь вы смо́трите
он смо́трит они́ смо́трятMisol: Мы смо́трим фильм. — Biz kino ko'ramiz.
ви́деть — ko'rmoq (я shaklida дж; urg'u doim o'zakda):
я ви́жу мы ви́дим
ты ви́дишь вы ви́дите
он ви́дит они́ ви́дятMisol: Я ви́жу дом. — Men uyni ko'ryapman.
слы́шать — eshitmoq (я слы́шу, они́ слы́шат — "у/а"; urg'u doim o'zakda):
я слы́шу мы слы́шим
ты слы́шишь вы слы́шите
он слы́шит они́ слы́шатMisol: Ты слы́шишь му́зыку? — Siz musiqani eshityapsizmi?
учи́ть — o'rganmoq / yodlamoq (я учу́, они́ у́чат — "у/а"; urg'u ko'chadi):
я учу́ мы у́чим
ты у́чишь вы у́чите
он у́чит они́ у́чатMisol: Я учу́ ру́сский язы́к. — Men rus tilini o'rganaman.
E'tibor bering: ви́деть (ko'rmoq) va смотре́ть (qaramoq) — ma'nolari yaqin, lekin farqli. Ви́деть — ko'z bilan idrok etish (beixtiyor): Я ви́жу тебя́ — "Men seni ko'ryapman". Смотре́ть — ataylab, diqqat bilan qarash: Я смотрю́ фильм — "Men kino ko'ryapman". Xuddi shunday слы́шать (eshitmoq, beixtiyor) va слу́шать (tinglamoq, ataylab).
5. Talaffuz bo'limi
- говорю́ /ga-va-RYU/ — ikkita urg'usiz "о" ham "а" bo'lib o'qiladi (akanye): "gavaryu", urg'u oxirda.
- люблю́ /lyu-BLYU/ — "лю" yumshoq, "бл" birga aytiladi; urg'u oxirgi bo'g'inda. Bu so'zni sekin bo'g'inlab mashq qiling: lyu-blyu.
- ви́жу /VI-zhu/ — "ж" o'zbekcha "j" (jurnal) kabi jarangli; urg'u birinchi bo'g'inda, shuning uchun "и" aniq eshitiladi.
- смотрю́ /sma-TRYU/ — urg'usiz "о" "а": "smatryu"; "тр" birga, urg'u oxirda.
- слы́шишь /SLI-shish/ — "ы" o'zbek tilida yo'q (til orqaga tortilgan "i"); ikkinchi "и" urg'usiz, yumshoqroq.
- учу́ / у́чат — bir fe'l, lekin urg'u ko'chadi: u-CHÚ (я) va Ú-chat (они́). Urg'u qayerda ekaniga qarab "u" tovushi kuchayadi.
Ko'chuvchi urg'u haqida muhim gap: люби́ть, смотре́ть, учи́ть kabi fe'llarda urg'u "я" shaklida oxirda, qolgan shakllarda o'zakda turadi: люблю́ лю́бишь, смотрю́ смо́тришь, учу́ у́чишь. Bu — tabiiy holat, xato emas. Har bir shaklni urg'usi bilan birga yodlang.
Topshiriq: говори́ть fe'lini oltala shaklda ovoz chiqarib, urg'uni oxirda ushlab ayting: говорю́ — говори́шь — говори́т — говори́м — говори́те — говоря́т. Keyin люби́ть ni ko'chuvchi urg'u bilan: люблю́ — лю́бишь — лю́бит — лю́бим — лю́бите — лю́бят.
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)
| Ruscha | Urg'u | O'zbekcha | Misol |
|---|---|---|---|
| говори́ть | го-во-ри́ть | gapirmoq | Я говорю́ по-ру́сски. — Ruscha gapiraman. |
| люби́ть | лю-би́ть | sevmoq, yaxshi ko'rmoq | Я люблю́ ча́й. — Choyni yaxshi ko'raman. |
| смотре́ть | смо-тре́ть | qaramoq, tomosha qilmoq | Мы смо́трим фильм. — Kino ko'ramiz. |
| ви́деть | ви́-деть | ko'rmoq | Я ви́жу дом. — Uyni ko'ryapman. |
| слы́шать | слы́-шать | eshitmoq | Ты слы́шишь? — Eshityapsizmi? |
| слу́шать | слу́-шать | tinglamoq | Я слу́шаю му́зыку. — Musiqa tinglayman. |
| учи́ть | у-чи́ть | o'rganmoq, yodlamoq | Я учу́ слова́. — So'z yodlayman. |
| ру́сский язы́к | ру́с-ский я-зы́к | rus tili | Я учу́ ру́сский язы́к. |
| по-ру́сски | по-ру́с-ски | ruscha (qanday?) | Она́ говори́т по-ру́сски. |
| му́зыка | му́-зы-ка | musiqa | Я слу́шаю му́зыку. |
| фильм | фильм | film, kino | Мы смо́трим фильм. |
| пе́сня | пе́с-ня | qo'shiq | Я люблю́ э́ту пе́сню. |
| хорошо́ | хо-ро-шо́ | yaxshi | Я хорошо́ говорю́. |
| немно́го | не-мно́-го | ozgina, biroz | Я немно́го говорю́ по-ру́сски. |
| пло́хо | пло́-хо | yomon | Я пло́хо ви́жу. |
Yodlash qoidasi: har bir fe'lni infinitiv + "я" shakli juftligida yodlang — люби́ть люблю́, ви́деть ви́жу, учи́ть учу́. "Я" shakli eng ko'p o'zgaradigan (чередова́ние bo'ladigan) shakl, shuning uchun uni alohida eslab qolish sizni ko'p xatodan qutqaradi.
7. Dialog
Ikki tanish suhbatlashmoqda — ular bir-biriga ты deb murojaat qiladi:
— Ты говори́шь по-ру́сски? — Sen ruscha gapirasanmi?
— Да, немно́го. Я учу́ ру́сский. — Ha, ozgina. Men rus tilini o'rganaman.
— Молоде́ц! А что ты де́лаешь? — Barakalla! Nima qilyapsan?
— Я смотрю́ ру́сский фильм. — Rus filmini ko'ryapman.
— И всё понима́ешь? — Va hammasini tushunyapsanmi?
— Не всё. Но я слы́шу слова́ — Hammasini emas. Lekin so'zlarni eshitaman
и учу́ их. — va ularni yodlayman.
— Ты лю́бишь ру́сский язы́к? — Rus tilini yaxshi ko'rasanmi?
— Да, я о́чень люблю́! — Ha, juda yaxshi ko'raman!
— Я то́же ви́жу: ты хорошо́ — Men ham ko'ryapman: sen yaxshi
говори́шь! — gapirasan!E'tibor bering: dialogda II tuslanishning turli shakllari bor — говори́шь, учу́, смотрю́, слы́шу, лю́бишь, люблю́, ви́жу, говори́шь. я shakllarida чередова́ние ko'ring: слы́шу, ви́жу, люблю́. Yana bir I tuslanish fe'li ham bor — понима́ешь (tushunasan) — u "-е-" bilan (chunki I tuslanish).
8. O'zbekcha-ruscha tipik xatolar + mini-mashq
II tuslanishga I tuslanish oxirini qo'yish: говорешь, говорет, они́ говорют. говори́шь, говори́т, говоря́т. Sabab: II tuslanish = "и", "е" emas; они́ shakli = -ят, "-ют" emas.
"Я" shaklida чередова́ние ni unutish: я любю́, я ви́дю. люблю́ ("л" qo'shiladi), ви́жу (дж). Sabab: lab undoshidan keyin "л" qo'shiladi, "д" esa "ж"ga almashadi — faqat я shaklida.
Чередова́ни ni hamma shaklga yoyish: ты ви́жишь, они́ любля́т. ты ви́дишь, они́ лю́бят. Sabab: almashinish faqat "я" shaklida bo'ladi; qolgan besh shakl o'zgarmaydi.
Shitirlovchidan keyin "ю/я" yozish: я слы́шю, они́ у́чят. слы́шу, у́чат. Sabab: ж, ч, ш, щ dan keyin "у/а" yoziladi.
смотре́ть, ви́деть, слы́шать ni oxiriga qarab I tuslanishga qo'shish: я смотряю, ты видеешь. я смотрю́, ты ви́дишь. Sabab: bular oxiri "-ить" bo'lmasa ham, II tuslanish istisnolari.
ви́деть va смотре́ть ni aralashtirish: Я смотрю́ дом ("uyni ko'ryapman" ma'nosida). Я ви́жу дом. Sabab: ви́деть — beixtiyor ko'rish, смотре́ть — ataylab tomosha qilish.
Mini-mashq (tezkor): to'g'ri shaklni tanlang —
- Я (люблю́ / любю́) ко́фе.
- Ты (говори́шь / говоре́шь) по-ру́сски?
- Они́ (смо́трят / смо́трют) фильм.
- Я (ви́жу / ви́дю) тебя́.
- Мы (у́чим / у́чем) слова́.
(Javoblar 11-bo'limda.)
9. Mashqlar
Mashq 1. говори́ть fe'lini oltala shaxsda to'liq tuslang (urg'u bilan):
я ___ мы ___
ты ___ вы ___
он ___ они́ ___Mashq 2. Qavs ichidagi fe'lni to'g'ri shaklga qo'ying:
1. Я ___ ру́сский язы́к. (учи́ть)
2. Ты ___ му́зыку? (слы́шать)
3. Он ___ фильм. (смотре́ть)
4. Мы ___ по-ру́сски. (говори́ть)
5. Они́ ___ ко́фе. (люби́ть)
6. Я ___ дом. (ви́деть)Mashq 3. "Я" (men) shaklini yozing — чередова́ни ga diqqat qiling:
люби́ть я ___, ви́деть я ___, слы́шать я ___, учи́ть я ___, смотре́ть я ___, говори́ть я ___
Mashq 4. Fe'l qaysi tuslanishga tegishli — I yoki II? Yozing:
чита́ть = ___, говори́ть = ___, рабо́тать = ___, ви́деть = ___, знать = ___, учи́ть = ___
Mashq 5. Xatoni toping va to'g'rilang:
1. Я любю́ ча́й.
2. Ты говоре́шь по-ру́сски.
3. Они́ смо́трют фильм.
4. Я слы́шю му́зыку.
5. Ты ви́жишь дом?Mashq 6. O'zbekchadan ruschaga tarjima qiling:
1. Men ruscha gapiraman.
2. Siz (sen) musiqani eshityapsizmi?
3. U kino ko'ryapman. (u kino ko'ryapti)
4. Biz so'z yodlaymiz.
5. Men choyni yaxshi ko'raman.Mashq 7. Gapni я dan ты ga o'zgartiring (namuna: Я говорю́ Ты говори́шь):
Я люблю́ ко́фе ___, Я ви́жу дом ___, Я учу́ слова́ ___, Я слы́шу му́зыку ___
10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
Tuslash mashqi: Wisar AIdan bugungi oltala fe'ldan bittasini tasodifiy tanlab, sizga ты, он, мы, они́ shakllarini so'rashini iltimos qiling. Har biriga tez javob bering, so'ng AI urg'u va чередова́ни ni tekshirsin.
"Men nimani yaxshi ko'raman": AIga люби́ть fe'li bilan 5 ta gap yozing — Я люблю́ ко́фе. Я люблю́ му́зыку. Я люблю́ ру́сский язы́к. — keyin AIdan har birini tekshirib, yana 3 ta yangi so'z qo'shishini so'rang.
Чередова́ни tuzog'i: ataylab я любю́ va я ви́дю deb yozing, AIdan "bu to'g'rimi?" deb so'rang. AI nega люблю́ va ви́жу bo'lishini tushuntirsin — bu qoidani mustahkamlaydi.
ви́деть ⟷ смотре́ть farqi: AIdan shu ikki fe'l uchun 4 tadan misol berishini so'rang va qaysi vaziyatda qaysi biri ishlatilishini o'zbekcha izohlab bersin.
Maslahat: har bir fe'lni AIga aytganda "bu qaysi tuslanish?" deb so'rang. Sabab bilan tushunish yodlashdan kuchliroq.
11. Javoblar kaliti
Mini-mashq (8-bo'lim): 1. люблю́; 2. говори́шь; 3. смо́трят; 4. ви́жу; 5. у́чим.
Mashq 1: я говорю́; ты говори́шь; он говори́т; мы говори́м; вы говори́те; они́ говоря́т.
Mashq 2: 1. учу́; 2. слы́шишь; 3. смо́трит; 4. говори́м; 5. лю́бят; 6. ви́жу.
Mashq 3: люблю́ (л qo'shiladi); ви́жу (дж); слы́шу (у, ю emas); учу́ (у, ю emas); смотрю́; говорю́.
Mashq 4: чита́ть = I; говори́ть = II; рабо́тать = I; ви́деть = II (istisno); знать = I; учи́ть = II.
Mashq 5: 1. Я люблю́ ча́й; 2. Ты говори́шь по-ру́сски; 3. Они́ смо́трят фильм; 4. Я слы́шу му́зыку; 5. Ты ви́дишь дом?
Mashq 6: 1. Я говорю́ по-ру́сски. 2. Ты слы́шишь му́зыку? 3. Он смо́трит фильм. 4. Мы у́чим слова́. 5. Я люблю́ ча́й.
Mashq 7: Ты лю́бишь ко́фе; Ты ви́дишь дом; Ты у́чишь слова́; Ты слы́шишь му́зыку.
12. Xulosa va keyingi dars
- Rus fe'llari ikki guruhga bo'linadi: I tuslanish ("Е" unlisi: чита́ешь) va II tuslanish ("И" unlisi: говори́шь).
- -ить bilan tugagan fe'llar deyarli har doim II tuslanish; смотре́ть, ви́деть, слы́шать — yodlanadigan istisnolar.
- II tuslanish oxirlari: -ю, -ишь, -ит, -им, -ите, -ят (shitirlovchidan keyin: -у ... -ат).
- Чередова́ние faqat "я" (men) shaklida: lab undoshi + "л" (люби́ть люблю́), til undoshi almashadi (ви́деть ви́жу). Qolgan besh shakl o'zgarmaydi.
- Oltin qoida: fe'lni infinitiv + "я" shakli juftligida yodlang — люби́ть люблю́, ви́деть ви́жу.
Keyingi dars — A1 — 12-dars: So'roq so'zlar (вопроси́тельные слова́). Endi savol berishni o'rganamiz — кто? (kim?), что? (nima?), где? (qayerda?), когда́? (qachon?), как? (qanday?), почему́? (nega?). Bugungi fe'llaringiz bunda darrov ishga tushadi: Что ты де́лаешь? — Я смотрю́ фильм. Где ты у́чишь ру́сский? Savol so'zlari bilan tirik suhbat boshlanadi.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!