WisarWisar
Rus tili kursi/A1 Boshlangich13 daqiqa

A1 — 22-dars: Ovqat, do'kon va restoran (Еда́, магази́н, рестора́н)

A1 — BOSHLANG'ICH · 22-dars


1. Dars nomi va maqsad

Bu dars — eng amaliy darslardan biri. Har kuni non olasiz, do'konga kirasiz, narx so'raysiz, restoranda buyurtma berasiz. Bugun aynan shu vaziyatlar uchun kerak bo'ladigan so'zlar va tayyor iboralarni o'rganamiz.

Dars uch qismdan iborat:

  1. Еда́ (ovqat) — asosiy mahsulotlar: non, sut, go'sht, baliq, sabzavot, meva, choy, suv.
  2. Магази́н (do'kon) — narx so'rash, mahsulot so'rash, xarid qilish: Ско́лько сто́ит? Да́йте, пожа́луйста… Я хочу́ купи́ть…
  3. Рестора́н (restoran) — menyu, ofitsiant, buyurtma, hisob: Я бу́ду… Счёт, пожа́луйста.

Bu darsning grammatik "yuragi" — хочу́ / бу́ду + tushum kelishigi qurilishi (хочу́ чай, бу́ду суп). Ya'ni 13-darsdagi tushum kelishigini bugun jonli, real vaziyatda ishlatamiz.

Dars oxirida siz haqiqiy do'konga kirib narx so'ray olasiz va restoranda ovqat buyurta olasiz — bu til o'rganishning eng zavqli bosqichi.


2. Avvalgi darsdan takror

  • 13-dars — tushum kelishigi (вини́тельный паде́ж): ish-harakat tushayotgan predmet. Savoli: что? (nimani?). Jonsiz otlarda shakl rodga qarab o'zgaradi:
    • м va с rod o'zgarmaydi: хочу́ чай (m), хочу́ молоко́ (n).
    • ж rod (-а/-я) oxiri -у/-ю bo'ladi: кни́га кни́гу, вода́ во́ду.
  • 9-dars — narx: Ско́лько сто́ит? (Qancha turadi?), рубль / рубля́ / рубле́й (rubl son bilan o'zgaradi): оди́н рубль, два рубля́, пять рубле́й.
  • Tez mashq: aytib ko'ring — Ско́лько сто́ит хлеб? Я хочу́ во́ду. Э́то сто́ит де́сять рубле́й.

Muhim bog'lanish: bugun хочу́ va бу́ду fe'llaridan keyin ot tushum kelishigida turadi. Shuning uchun 13-darsdagi qoida bugun har bir buyurtmada ishlaydi. Rodni bilmasangiz — to'g'ri buyurtma bera olmaysiz.


3. Asosiy tushuntirish

3.1. Oziq-ovqat so'zlari (проду́кты)

Avval eng kerakli mahsulotlarni rodi bilan o'rganamiz (rod muhim, chunki tushum kelishigi unga bog'liq):

Ruscha Urg'u Rod O'zbekcha
хлеб хлеб м non
молоко́ мо-ло-ко́ с sut
мя́со мя́-со с go'sht
ры́ба ры́-ба ж baliq
о́вощи о́-во-щи ko'plik sabzavotlar
фру́кты фру́к-ты ko'plik mevalar
яйцо́ яй-цо́ с tuxum
сыр сыр м pishloq
чай чай м choy
ко́фе ко́-фе м kofe
вода́ во-да́ ж suv
суп суп м sho'rva / sup

E'tibor bering: ко́фе — oxiri "-е" bo'lsa ham мужско́й род (istisno, chet so'z): чёрный ко́фе (qora kofe). Buni alohida yodlang.

3.2. Buyurtma fe'llari: ХОЧУ́ va БУ́ДУ

Rus tilida bir narsani so'rashning ikki asosiy yo'li bor:

1) ХОЧУ́ (xohlayman) — fe'l хоте́ть (xohlamoq):

text
я       хочу́      (men xohlayman)
ты      хо́чешь    (sen xohlaysan)
он/она́  хо́чет     (u xohlaydi)
мы      хоти́м     (biz xohlaymiz)
вы      хоти́те    (siz xohlaysiz)
они́     хотя́т     (ular xohlaydi)

2) БУ́ДУ (bo'laman / olaman) — fe'l бытьning kelasi zamoni; restoranda "men … olaman/buyuraman" ma'nosida ishlatiladi:

text
я    бу́ду    (men olaman)
вы   бу́дете  (siz olasiz)

Restoranda qulay ibora: ovqat buyurtma berishda ruslar ko'pincha хочу́ emas, бу́ду deydi — bu muloyimroq eshitiladi: Я бу́ду суп и чай (Men sho'rva va choy olaman).

3.3. Eng muhim qoida: ХОЧУ́/БУ́ДУ + tushum kelishigi

хочу́ va бу́дуdan keyin ot tushum kelishigida (что?) turadi. 13-darsdagi qoidani eslang:

text
    ROD                 TUSHUM KELISHIGI         MISOL
    м (undosh/-й)       o'zgarmaydi              хочу́ чай, хочу́ суп, хочу́ сыр
    с (-о/-е)           o'zgarmaydi              хочу́ молоко́, хочу́ мя́со, хочу́ яйцо́
    ж (-а/-я)           -а-у,  -я-ю             хочу́ во́ду (вода́), хочу́ ры́бу (ры́ба)

Qadamba-qadam misollar:

text
чай    (m)  хочу́ чай       (o'zgarmadi)        — choy xohlayman
суп    (m)  бу́ду суп       (o'zgarmadi)        — sho'rva olaman
молоко́ (n)  хочу́ молоко́   (o'zgarmadi)        — sut xohlayman
вода́   (f)  хочу́ во́ду     (вода́  во́ду)      — suv xohlayman
ры́ба   (f)  бу́ду ры́бу     (ры́ба  ры́бу)      — baliq olaman

Diqqat — urg'u ko'chishi: вода́ (urg'u oxirda) tushum kelishigida во́ду (urg'u boshga ko'chadi). Bu tabiiy, ovoz chiqarib takrorlab yodlang.

3.4. Do'kon iboralari (в магази́не)

Do'konda kerak bo'ladigan tayyor iboralar — yodlab oling:

Ibora Urg'u O'zbekcha
Ско́лько сто́ит? Ско́ль-ко сто́-ит Qancha turadi?
Ско́лько сто́ят? Ско́ль-ко сто́-ят (ko'plik) Qancha turadi?
Да́йте, пожа́луйста… Да́й-те, по-жа́-луй-ста Bering, iltimos…
Я хочу́ купи́ть… Я хо-чу́ ку-пи́ть Men … sotib olmoqchiman
У вас есть…? У вас есть Sizda … bormi?
Э́то всё. Э́-то всё Hammasi shu.
Спаси́бо. Спа-си́-бо Rahmat.

-и́ть fe'l qoidasi: купи́ть (sotib olmoq) — noaniq shakl. Да́йте va хочу́ купи́тьdan keyin ham ot tushum kelishigida: Да́йте во́ду, Хочу́ купи́ть ры́бу.

3.5. Restoran iboralari (в рестора́не)

Ibora Urg'u O'zbekcha
меню́ ме-ню́ menyu
официа́нт о-фи-ци-а́нт ofitsiant
Я бу́ду… Я бу́-ду Men … olaman
Мо́жно меню́? Мо́ж-но ме-ню́ Menyu mumkinmi?
Счёт, пожа́луйста. Счёт, по-жа́-луй-ста Hisob, iltimos.
Прия́тного аппети́та! При-я́т-но-го ап-пе-ти́-та Yoqimli ishtaha!

3.6. Miqdor: килогра́мм, литр, буты́лка + qaratqich

Mahsulot miqdorini aytganda o'lchov so'zi + mahsulot qaratqich kelishigida (чего? — nimaning?) keladi. Bu — 14-darsdagi qaratqich kelishigi:

text
килогра́мм хле́ба      — bir kilogramm non   (хлеб  хле́ба)
литр молока́           — bir litr sut         (молоко́  молока́)
буты́лка воды́         — bir shisha suv       (вода́  воды́)
кило́ мя́са            — bir kilo go'sht      (мя́со  мя́са)
O'lchov so'zi Urg'u O'zbekcha
килогра́мм / кило́ ки-ло-гра́мм kilogramm
литр литр litr
буты́лка бу-ты́л-ка shisha
грамм грамм gramm
кусо́к ку-со́к bo'lak

A1 uchun maslahat: qaratqich shaklini hozircha iboralar bilan yodlang (литр молока́, буты́лка воды́) — batafsil qoidani 14-darsda ko'rgansiz, keyin yana mustahkamlaymiz.


4. Misollar

Do'konda narx so'rash:

text
Ско́лько сто́ит хлеб?        — Non qancha turadi?
Хлеб сто́ит де́сять рубле́й.  — Non o'n rubl turadi.
Ско́лько сто́ит литр молока́? — Bir litr sut qancha turadi?
Да́йте, пожа́луйста, сыр.     — Iltimos, pishloq bering.

Xohishni bildirish (хочу́ + tushum):

text
Я хочу́ чай.        — Men choy xohlayman.       (m — o'zgarmadi)
Я хочу́ во́ду.       — Men suv xohlayman.        (вода́  во́ду)
Я хочу́ купи́ть ры́бу. — Men baliq sotib olmoqchiman. (ры́ба  ры́бу)
Мы хоти́м суп.      — Biz sho'rva xohlaymiz.     (m — o'zgarmadi)

Restoranda buyurtma (бу́ду + tushum):

text
Я бу́ду суп и сала́т.   — Men sho'rva va salat olaman.
Я бу́ду ры́бу и чай.    — Men baliq va choy olaman.  (ры́ба  ры́бу)
Счёт, пожа́луйста.     — Hisob, iltimos.

Miqdor bilan xarid:

text
Да́йте килогра́мм хле́ба.   — Bir kilogramm non bering.
Да́йте буты́лку воды́.       — Bir shisha suv bering.  (буты́лка  буты́лку, вода́  воды́)
Я хочу́ литр молока́.        — Men bir litr sut xohlayman.

5. Talaffuz bo'limi

  • молоко́ /ma-la-KO/ — uch "о" bor, lekin urg'u oxirda; urg'usiz "о" "a" bo'lib o'qiladi: "ma-la-ko", "moloko" emas.
  • хлеб /hlyep/ — oxirdagi "б" jarangsizlashib "p" eshitiladi: "hlyep". "х" — o'zbekcha "x" (xona) kabi.
  • ско́лько /SKOL-ka/ — urg'u boshda; oxirgi urg'usiz "о" "a": "skol-ka".
  • сто́ит /STO-it/ — urg'u boshda, "о" aniq "o": "sto-it".
  • пожа́луйста /pa-ZHA-lu-sta/ — kundalik nutqda "й" tushib qoladi, "pa-zha-lsta" bo'lib tez aytiladi.
  • счёт /shchot/ — "сч" birga "shch" (yumshoq, uzun "sh") bo'lib o'qiladi; "ё" doim urg'uli va "o" beradi.
  • официа́нт /a-fi-tsi-ANT/ — "ц" — o'zbekcha "ts" tovushi; urg'u "-а́нт"да.
  • ко́фе /KO-fye/ — urg'u boshda, oxiri "-е" yumshoq "fye".

Muhim qoida: urg'usiz о har doim "a" bo'lib o'qiladi (молоко́ "malako", вода́ "vada"). Lekin yozuvda "о" turaveradi — rodni va shaklni yozuvga qarab aniqlang.

Topshiriq: ovoz chiqarib ayting — хлеб, молоко́, вода́, мя́со, ры́ба · Ско́лько сто́ит? Да́йте, пожа́луйста. Счёт, пожа́луйста. Urg'uga e'tibor bering.


6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)

Ruscha Urg'u O'zbekcha Misol
хлеб хлеб non Да́йте хлеб.
молоко́ мо-ло-ко́ sut Литр молока́.
мя́со мя́-со go'sht Я хочу́ мя́со.
ры́ба ры́-ба baliq Я бу́ду ры́бу.
о́вощи о́-во-щи sabzavotlar Я люблю́ о́вощи.
фру́кты фру́к-ты mevalar Э́то фру́кты.
яйцо́ яй-цо́ tuxum Да́йте яйцо́.
сыр сыр pishloq Ско́лько сто́ит сыр?
чай чай choy Я хочу́ чай.
ко́фе ко́-фе kofe Чёрный ко́фе.
вода́ во-да́ suv Я хочу́ во́ду.
суп суп sho'rva / sup Я бу́ду суп.
магази́н ма-га-зи́н do'kon Э́то магази́н.
рестора́н ре-сто-ра́н restoran Мы в рестора́не.
меню́ ме-ню́ menyu Мо́жно меню́?
официа́нт о-фи-ци-а́нт ofitsiant Официа́нт, счёт!
счёт счёт hisob Счёт, пожа́луйста.
цена́ це-на́ narx Кака́я цена́?
ско́лько сто́ит ско́ль-ко сто́-ит qancha turadi Ско́лько сто́ит хлеб?
да́йте да́й-те bering Да́йте во́ду.
хочу́ хо-чу́ xohlayman Я хочу́ чай.
бу́ду бу́-ду olaman Я бу́ду суп.
купи́ть ку-пи́ть sotib olmoq Хочу́ купи́ть сыр.
килогра́мм ки-ло-гра́мм kilogramm Килогра́мм хле́ба.
буты́лка бу-ты́л-ка shisha Буты́лка воды́.

Yodlash qoidasi: har bir ovqat so'zini rodi bilan yodlang (хлеб — m, вода́ — f, молоко́ — n), chunki buyurtma berganda tushum kelishigi shakli aynan rodga bog'liq.


7. Dialog

Do'konda (в магази́не):

text
— До́брый день! Что вы хоти́те?     — Xayrli kun! Nima xohlaysiz?
— Здра́вствуйте. Да́йте, пожа́луйста, хлеб.  — Salom. Iltimos, non bering.
— Оди́н хлеб?                        — Bitta nonmi?
— Да. И ещё литр молока́.            — Ha. Yana bir litr sut.  (молоко́  молока́)
— Хорошо́. Что-нибу́дь ещё?           — Yaxshi. Yana biror narsa?
— Ско́лько сто́ит сыр?               — Pishloq qancha turadi?
— Сыр сто́ит сто рубле́й.            — Pishloq yuz rubl turadi.
— Да́йте кусо́к сы́ра. Э́то всё.       — Bir bo'lak pishloq bering. Hammasi shu.
— С вас сто пятьдеся́т рубле́й.       — Sizdan bir yuz ellik rubl.
— Пожа́луйста. Спаси́бо!              — Marhamat. Rahmat!

Restoranda (в рестора́не):

text
— Здра́вствуйте! Мо́жно меню́?        — Salom! Menyu mumkinmi?
— Коне́чно, вот меню́.                — Albatta, mana menyu.
— Я бу́ду суп и ры́бу.                — Men sho'rva va baliq olaman.  (ры́ба  ры́бу)
— А пить?                            — Ichishga-chi?
— Я хочу́ чай. И во́ду.               — Choy xohlayman. Va suv.  (вода́  во́ду)
— Хорошо́, одну́ мину́ту.             — Yaxshi, bir daqiqa.
   … (ovqatdan keyin) …
— Всё бы́ло вку́сно! Счёт, пожа́луйста. — Hammasi mazali edi! Hisob, iltimos.
— Вот ваш счёт.                      — Mana sizning hisobingiz.

E'tibor bering: ры́ба ры́бу, вода́ во́ду — ayol jinsidagi otlar бу́ду va хочу́dan keyin shakliga o'tadi. Erkak/o'rta rod (суп, чай) o'zgarmadi.


8. O'zbekcha-ruscha tipik xatolar

  • Ayol jinsidagi otni tushum kelishigiga qo'ymaslik: хочу́ вода́, бу́ду ры́ба. хочу́ во́ду, бу́ду ры́бу. Sabab: хочу́/бу́дуdan keyin ot tushum kelishigida; -а -у.

  • Ско́лько сто́ит o'rniga so'zma-so'z tarjima: «Ско́лько де́ньги?». Ско́лько сто́ит? (birlik) / Ско́лько сто́ят? (ko'plik). Sabab: bu — turg'un ibora, "qancha turadi" degani.

  • пожа́луйстаni tushirib qoldirish: «Да́йте хлеб» (quruq, qo'pol eshitiladi). Да́йте, пожа́луйста, хлеб. Sabab: rus madaniyatida iltimosda пожа́луйста deyish odob.

  • ко́феni o'rta rod deb olish: «чёрное ко́фе». чёрный ко́фе (m). Sabab: ко́фе — istisno, chet so'z, lekin мужско́й род.

  • Miqdor so'zidan keyin bosh kelishik: «литр молоко́», «буты́лка вода́». литр молока́, буты́лка воды́. Sabab: o'lchov so'zidan keyin ot qaratqich kelishigida (чего?).

Mini-mashq: to'g'rilang —

text
1) Я хочу́ вода́.
2) Ско́лько де́ньги хлеб?
3) Да́йте молоко́ (litr bilan aytishni qo'shing).

(Javoblar 11-bo'limda.)


9. Mashqlar

Mashq 1. Otni tushum kelishigiga qo'ying (хочу́ + …): чай = хочу́ ___, вода́ = хочу́ ___, суп = хочу́ ___, ры́ба = хочу́ ___, молоко́ = хочу́ ___

Mashq 2. Bo'sh joyni to'ldiring (do'kon iborasi):

___ сто́ит хлеб?              (Qancha turadi?)
Да́йте, ___, во́ду.           (iltimos)
Я хочу́ ___ сыр.              (sotib olmoq)
Э́то ___.                     (hammasi shu)

Mashq 3. Rus tiliga tarjima qiling:

1) Men choy xohlayman.
2) Non qancha turadi?
3) Men sho'rva va baliq olaman.
4) Hisob, iltimos.
5) Bir litr sut bering.

Mashq 4. So'zni rodi bilan yozing (m / ж / с): хлеб = ___, вода́ = ___, молоко́ = ___, ры́ба = ___, сыр = ___, мя́со = ___

Mashq 5. Xatoni toping va to'g'rilang:

Я бу́ду ры́ба.
хочу́ вода́.
чёрное ко́фе
литр молоко́

Mashq 6. Miqdor iborasini tuzing (namuna: литр + молоко́ литр молока́): буты́лка + вода́ = ___, килогра́мм + хлеб = ___, кусо́к + сыр = ___

Mashq 7 (dialog). Restoranda o'zingiz buyurtma bering: menyu so'rang, ikki taom va bir ichimlik tanlang, oxirida hisob so'rang. Kamida 4 gap yozing.


10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)

  1. Do'kon roli: Wisar AIdan sotuvchi (продаве́ц) rolini o'ynashni so'rang. Siz 4 ta mahsulot xarid qiling — har birining narxini so'rang (Ско́лько сто́ит…?) va Да́йте, пожа́луйста… bilan buyurting. AI xatolaringizni tuzatsin.
  2. Restoran roli: AI — ofitsiant. Siz Мо́жно меню́? dan boshlang, Я бу́ду… bilan uch taom buyurtma bering, oxirda Счёт, пожа́луйста deng. Ayol roddagi otlar (ры́ба, вода́) to'g'ri shaklda ekanini tekshirtiring.
  3. Miqdor mashqi: AIdan 5 ta "o'lchov + mahsulot" juftini so'rang (литр молока́, буты́лка воды́…) va har birini qaratqich shaklida to'g'ri ayting.

11. Javoblar kaliti

Mini-mashq (8-bo'lim): 1) Я хочу́ во́ду. 2) Ско́лько сто́ит хлеб? 3) Да́йте, пожа́луйста, литр молока́.

Mashq 1: хочу́ чай; хочу́ во́ду; хочу́ суп; хочу́ ры́бу; хочу́ молоко́.

Mashq 2: Ско́лько сто́ит хлеб?; Да́йте, пожа́луйста, во́ду; Я хочу́ купи́ть сыр; Э́то всё.

Mashq 3: 1) Я хочу́ чай. 2) Ско́лько сто́ит хлеб? 3) Я бу́ду суп и ры́бу. 4) Счёт, пожа́луйста. 5) Да́йте литр молока́ (yoki Да́йте, пожа́луйста, литр молока́).

Mashq 4: хлеб = м; вода́ = ж; молоко́ = с; ры́ба = ж; сыр = м; мя́со = с.

Mashq 5: Я бу́ду ры́бу; хочу́ во́ду; чёрный ко́фе; литр молока́.

Mashq 6: буты́лка воды́; килогра́мм хле́ба; кусо́к сы́ра.

Mashq 7: namuna — — Мо́жно меню́? — Вот меню́. — Я бу́ду суп и ры́бу. И чай. — Хорошо́. … — Счёт, пожа́луйста.


12. Xulosa va keyingi dars

  • Bugun ovqat, do'kon va restoran mavzusini o'rgandik: хлеб, молоко́, мя́со, ры́ба, вода́, суп, чай, ко́фе…
  • Do'kon iboralari: Ско́лько сто́ит? Да́йте, пожа́луйста… Я хочу́ купи́ть… У вас есть…?
  • Restoran iboralari: Мо́жно меню́? Я бу́ду… Счёт, пожа́луйста.
  • Asosiy qoida: хочу́ / бу́ду + tushum kelishigi. Erkak va o'rta rod o'zgarmaydi (хочу́ чай, хочу́ молоко́), ayol rod -у/-ю (хочу́ во́ду, бу́ду ры́бу).
  • Miqdor: o'lchov so'zi + qaratqich — литр молока́, буты́лка воды́, килогра́мм хле́ба.
  • Oltin qoida: ovqat so'zini doim rodi bilan yodlang — buyurtma shakli shunga bog'liq.

Keyingi dars — A1 — 23-dars: Shahar va transport (го́род и тра́нспорт). Endi do'kon va restorandan chiqib, shaharda yo'l topishni o'rganamiz — авто́бус, метро́, такси́, Как дое́хать до…? Bugungi Ско́лько сто́ит? iborasi u yerda ham asqotadi (chipta narxi!).

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
A1 — 22-dars: Ovqat, do'kon va restoran (Еда́, магази́н, рестора́н) — Wisar