C1 — 8-dars: Nominalizatsiya va analitik konstruksiyalar (номинализа́ция) — fe'ldan ot birikmaga, отглаго́льные существи́тельные, расщеплённое сказу́емое
C1 — ILG'OR · 8-dars
1. Dars nomi va maqsad
Dars nomi: Nominalizatsiya (номинализа́ция) va analitik konstruksiyalar — fe'lni ot birikmasiga aylantirish (реши́ть приня́ть реше́ние), отглаго́льные существи́тельные va rasmiy/ilmiy uslubning "ismli" tuzilishi.
B2 darajada siz rasmiy-ish uslubi (31-dars) va ilmiy uslub (32-dars) bilan tanishgan edingiz. O'shanda siz оказа́ть по́мощь = помо́чь qabilidagi "og'ir" konstruksiyalarni belgi sifatida ko'rgan edingiz — "hujjatda shunday bo'ladi" deb yodlab qo'ygansiz. C1 darajada esa biz bu hodisaning ichki mexanikasini ochamiz: nega til fe'lni tashlab, uning o'rniga ot birikmasini qo'yadi, bu qanday ishlaydi, va — eng muhimi — bu jarayonni ikki tomonga boshqarishni o'rganamiz: oddiy fe'lni rasmiy nominal shaklga (рабо́тать осуществля́ть де́ятельность) va aksincha, kanselyar zanjirni tirik fe'lga qaytarish (произвести́ опла́ту оплати́ть).
Nima uchun bu — aynan C1 mavzusi? Chunki bu — grammatika emas, stilistik boshqaruv. C1 (ТРКИ-3) darajasining bosh belgisi shu: siz til vositalarini nafaqat to'g'ri, balki maqsadga muvofiq ishlatasiz. Nominalizatsiya — bu registrning eng nozik "sozlagichi": bir xil fikrni «Дире́ктор реши́л уво́лить его́» (jonli, og'zaki) yoki «Дире́ктором бы́ло при́нято реше́ние об увольне́нии» (quruq, rasmiy, shaxssiz) tarzida aytish mumkin. Ikkalasi ham to'g'ri — lekin ular butunlay boshqa dunyoga tegishli. C1 muallifi bu farqni his qiladi va ongli tanlaydi.
Bu darsda biz nominalizatsiyaning ikki asosiy mexanizmini ochamiz: (1) отглаго́льные существи́тельные (fe'ldan yasalgan otlar: реши́ть реше́ние) va ular yig'adigan родительный zanjiri (реше́ние пробле́мы повыше́ния эффекти́вности); (2) расщеплённое сказу́емое (bo'lingan kesim — bitta fe'l o'rniga "bo'sh fe'l + ot" juftligi: приня́ть реше́ние, оказа́ть влия́ние, дать оце́нку).
Dars oxirida siz quyidagilarni bilib olasiz:
- Nominalizatsiya nima va nega rasmiy/ilmiy uslub uni yaxshi ko'radi: obyektivlik, aniqlik, standartlik, "syujetdan" xoli mavhumlik.
- Отглаго́льные существи́тельные yasash va ularni родительный kelishik zanjiriga yig'ish (выполне́ние пла́на, реше́ние вопро́са).
- Расщеплённое сказу́емое — "bo'sh" fe'llar tizimi (оказа́ть, произвести́, приня́ть, осуществи́ть, вести́, дать) va ularning to'g'ri "sherigi" (kollokatsiya).
- Nominal zanjir (в це́лях повыше́ния эффекти́вности испо́льзования ресу́рсов) — ilmiy/rasmiy uslubning "ot ustiga ot" tuzilmasi va uning chegarasi.
- Teskari transformatsiya — kanselyaritni tirik tilga qaytarish (осуществля́ть де́ятельность рабо́тать); "de-nominalizatsiya".
- Registr chegarasi — nominalizatsiya qayerda kuch (hujjat, ilmiy matn), qayerda kasallik (og'zaki, badiiy nutqda — канцеляри́т).
Bu — stilistik-transformatsion dars: yangi grammatik shakl deyarli yo'q, asosiysi — bilgan grammatikangizni (Р.п., passiv, so'z yasash) ongli registr quroliga aylantirish.
2. Takror — rasmiy/ilmiy uslub va so'z yasash (B2 31–32, 23-dars; C1 7-dars)
Chuqur mavzuga o'tishdan avval uch narsani tez tiklab olaylik: B2 dagi rasmiy/ilmiy uslub belgilarini, ot yasash suffikslarini va C1 7-darsdagi stilistik boshqaruv g'oyasini.
a) B2 31–32-darsdan — rasmiy va ilmiy uslub shaxssiz va nominal. Ikkala uslub ham muallifni yashiradi va "og'ir", ismli tuzilmani afzal ko'radi:
| Belgi | Rasmiy-ish (31-dars) | Ilmiy (32-dars) |
|---|---|---|
| shaxssizlik | устана́вливается, запреща́ется | бы́ло устано́влено, сле́дует отме́тить |
| nominal konstruksiya | оказа́ть по́мощь, приня́ть реше́ние | повыше́ние приво́дит к расшире́нию |
| kelishik boshqaruvi | в соотве́тствии с + Т.п. | согла́сно да́нным + Д.п. |
b) B2 23-darsdan — ot yasash suffikslari. Fe'ldan ot yasovchi eng unumdor suffiks — -ение / -ание (harakat yoki uning natijasi):
реши́ть реше́ние (-ение: harakat/natija)
вы́полнить выполне́ние (-ение)
изуча́ть изуче́ние (-ение)
иссле́довать иссле́дование (-ание)c) C1 7-darsdan — stilistik boshqaruv. O'tgan darsda siz sifatdosh va ravishdoshni badiiy/stilistik vosita sifatida ko'rgan edingiz: bir xil mazmunni turli tuzilma bilan berish va shu orqali ohang, registr, ta'sirni boshqarish. Bugun xuddi shu g'oyani — "bir fikr, ko'p forma" — nominalizatsiyaga tatbiq etamiz.
Muhim bog'lanish: B2 da siz nominal konstruksiyani tanigan edingiz («bu — rasmiy uslub belgisi»). C1 da siz uni boshqarasiz: fe'ldan otga o'tish qanday stilistik natija berishini bilib, uni ongli tanlaysiz. B2 da nominalizatsiya — tayyor kiyim edi (do'kondan olib kiyasiz); C1 da siz tikuvchi bo'lasiz: qachon fe'lni otga "yoyish" jumlaga rasmiylik beradi, qachon esa uni buzadi — buni his qilasiz. Bu — registrni "ichkaridan" boshqarish.
3. Asosiy tushuntirish
3.1. Nominalizatsiya nima? Fe'ldan ot birikmasiga
Nominalizatsiya (номинализа́ция, lot. nomen — "ism") — bu fe'l bilan ifodalanadigan harakatni ot bilan ifodalash jarayoni. Ya'ni "harakat" (глаго́л) "predmet-tushuncha"ga (существи́тельное) aylantiriladi:
FE'L (harakat) OT (harakat-tushuncha)
реши́ть (yechmoq) реше́ние (yechim, qaror)
вы́полнить (bajarmoq) выполне́ние (bajarilish)
прибы́ть (yetib kelmoq) прибы́тие (kelish)
испо́льзовать (foydalanmoq) испо́льзование (foydalanish)Nominalizatsiyaning mohiyati shundaki, u jumlaning butun tuzilishini o'zgartiradi. Fe'l "syujet" talab qiladi — kim, kimga, qachon. Ot esa "syujetsiz", mavhum, vaqtsiz, shaxssiz bo'lishi mumkin. Solishtiring:
FE'LLI (verbal): Заво́д вы́полнил план, и рабо́чие получи́ли пре́мию.
— kim? заво́д. Qachon? o'tgan zamon. Aniq syujet.
NOMINAL: Выполне́ние пла́на привело́ к премирова́нию рабо́чих.
— "kim, qachon" o'chdi. Faqat "jarayon natija" qoldi.Ikkinchi jumla quruqroq, umumiyroq, obyektivroq. Aynan shuning uchun rasmiy va ilmiy uslub uni yaxshi ko'radi.
NOMINALIZATSIYA = FE'LNI OTGA "MUZLATISH"
(harakat tushuncha; syujet mavhumlik; shaxs obyektivlik)Kalit tushuncha: nominalizatsiya — bu fe'lning "vaqtini va shaxsini o'chirish" vositasi. Fe'l реши́л — kim, qachon degan savolni ochadi; ot реше́ние — bularni yashiradi. Til qachon muallifni va vaqtni yashirmoqchi bo'lsa (hujjat, qonun, ilmiy haqiqat) — nominalizatsiyaga murojaat qiladi. Bu darsning yuragi — shu "o'chirish"ni ongli boshqarish.
3.2. Отглаго́льные существи́тельные — fe'ldan yasalgan otlar
Nominalizatsiyaning birinchi va asosiy quroli — отглаго́льные существи́тельные (fe'ldan yasalgan otlar). Bular — harakatni bildiruvchi otlar, asosan -ение / -ание / -тие / -ция suffikslari bilan yasaladi (23-darsni eslang):
| Fe'l | Отглаго́льное сущ. | O'zbekcha | Suffiks |
|---|---|---|---|
| реши́ть | реше́ние | yechim, qaror | -ение |
| вы́полнить | выполне́ние | bajarilish | -ение |
| изуча́ть | изуче́ние | o'rganish | -ение |
| иссле́довать | иссле́дование | tadqiqot | -ание |
| испо́льзовать | испо́льзование | foydalanish | -ание |
| разви́ть | разви́тие | rivojlanish | -тие |
| прибы́ть | прибы́тие | kelish | -тие |
| организова́ть | организа́ция | tashkil etish | -ция |
| производи́ть | произво́дство | ishlab chiqarish | -ство |
| отказа́ться | отка́з | rad etish | (suffikssiz) |
E'tibor bering — bu otlar fe'lning ma'nosini saqlaydi, ammo grammatikasini yo'qotadi: ularda zamon yo'q, shaxs yo'q, mayl yo'q. Реше́ние — na o'tgan, na hozirgi; na "men", na "u". Faqat "yechim degan tushuncha". Bu — ularning kuchi (obyektivlik) va zaifligi (tiriklikni yo'qotish) bir vaqtda.
Diqqat — vid (aspekt) yo'qoladi: fe'lda vid bor (реша́ть nesov. / реши́ть sov.), otda esa u yo'qoladi yoki xiralashadi. Реше́ние — bu jarayonmi (процесс реше́ния) yoki natijami (при́нятое реше́ние)? Kontekst hal qiladi. Shu sababli nominal matn ba'zan noaniqroq bo'ladi — bu nominalizatsiyaning yashirin narxi. Ilmiy uslubda buni aniqlovchi bilan hal qilishadi: в проце́ссе реше́ния (jarayon) в результа́те реше́ния (natija).
3.3. Родительный zanjiri — otlarning "poyezdi"
Отглаго́льное существи́тельное o'z "obyektini" fe'ldagidek tushum kelishigida emas, balki родительный (Р.п., "чего?") orqali oladi. Fe'l вы́полнить + что? (В.п.) план ot выполне́ние + чего? (Р.п.) пла́на:
FE'L: вы́полнить план (В.п. — что?)
OT: выполне́ние пла́на (Р.п. — чего?)
FE'L: реши́ть вопро́с (В.п.)
OT: реше́ние вопро́са (Р.п.)
FE'L: защища́ть права́ (В.п.)
OT: защи́та прав (Р.п.)Bu — nominalizatsiyaning eng xarakterli belgisi: родительный kelishikdagi otlar zanjiri hosil bo'ladi. Har bir ot o'zidan keyingi otni Р.п. da "ushlab" turadi va zanjir uzayaveradi:
реше́ние вопро́са — masala yechimi
реше́ние вопро́са фина́нсирования — masala moliyalanish yechimi
реше́ние вопро́са фина́нсирования строи́тельства — qurilish moliyalanish masalasi yechimi
И.п. Р.п. Р.п. Р.п.Bunday zanjir ilmiy va rasmiy matnda normal, ammo u uzunlashgan sari og'irlashadi. Rus tilshunosligida uni "нани́зывание падеже́й" ("kelishiklarni ipga tizish") deyishadi:
в це́лях улучше́ния ка́чества обслу́живания населе́ния
(maqsad) (yaxshilash) (sifat) (xizmat ko'rsatish) (aholi)
"aholiga xizmat ko'rsatish sifatini yaxshilash maqsadida"Kalit qoida — zanjir chegarasi: ikki-uch bo'g'inli Р.п. zanjiri (реше́ние вопро́са фина́нсирования) — normal ilmiy/rasmiy til. To'rt va undan ortiq — stilistik xato (kanselyarizm cho'qqisi), matn tushunarsizlashadi. C1 muallifi zanjirni nazorat qiladi: uzun zanjirni bo'laklarga ajratadi yoki bir bo'g'inini fe'lga qaytaradi. Bu — nominalizatsiyani boshqarishning birinchi mahorati.
3.4. Расщеплённое сказу́емое — "bo'lingan kesim"
Nominalizatsiyaning ikkinchi asosiy quroli — расщеплённое сказу́емое (bo'lingan, "yorilgan" kesim). Bu — bitta fe'l o'rniga "bo'sh fe'l + отглаго́льное существи́тельное" juftligi ishlatilishi. Bitta harakat ikkiga "yoriladi":
| Analitik (rasmiy) | Sintetik (oddiy) | O'zbekcha |
|---|---|---|
| приня́ть реше́ние | реши́ть | qaror qabul qilmoq |
| оказа́ть по́мощь | помо́чь | yordam bermoq |
| оказа́ть влия́ние | повлия́ть | ta'sir ko'rsatmoq |
| произвести́ опла́ту | оплати́ть | to'lov amalga oshirmoq |
| осуществи́ть контро́ль | проконтроли́ровать | nazorat qilmoq |
| вести́ борьбу́ | боро́ться | kurash olib bormoq |
| дать оце́нку | оцени́ть | baho bermoq |
| приня́ть уча́стие | уча́ствовать | ishtirok etmoq |
| внести́ вклад | вложи́ться / поспосо́бствовать | hissa qo'shmoq |
| прове́сти́ ана́лиз | проанализи́ровать | tahlil o'tkazmoq |
Bu konstruksiyaning tuzilishi ikki qismdan iborat:
- bo'sh fe'l (глаго́л-компенса́тор): оказа́ть, произвести́, приня́ть, осуществи́ть, вести́, дать, прове́сти́, внести́ — bularning o'z leksik ma'nosi deyarli yo'q, ular faqat "grammatik ushlagich" (zamon, shaxs, mayl bularga yuklanadi);
- отглаго́льное существи́тельное (по́мощь, реше́ние, влия́ние, опла́та, контро́ль) — asosiy ma'no shu yerda.
Nega til fe'lni shunday "yoradi"? Chunki bu:
- shaxssizroq, obyektivroq eshitiladi (harakat emas — "jarayon, protsedura");
- rasmiyroq, jiddiyroq ohang beradi (kanselyar registr belgisi);
- otni aniqlovchi bilan boyitishga imkon beradi — bu eng muhim afzallik:
помо́чь бы́стро быстрая по́мощь? YO'Q
оказа́ть свовре́менную / неотло́жную по́мощь
реши́ть пра́вильно приня́ть пра́вильное / взве́шенное реше́ние
повлия́ть си́льно оказа́ть си́льное / реша́ющее влия́ние Ravish (бы́стро, пра́вильно, си́льно) fe'lni faqat "yondan" aniqlaydi; sifat (свовре́менная, пра́вильное, реша́ющее) esa otni "ichkaridan" boyitadi. Rasmiy/ilmiy til sifatga tayanadi — shuning uchun nominal konstruksiyani afzal ko'radi.
Diqqat — bo'sh fe'l "sherigini" tanlaydi (kollokatsiya): har ot o'z bo'sh fe'lini talab qiladi, uni almashtirib bo'lmaydi. По́мощь — оказа́ть ( сде́лать по́мощь); реше́ние — приня́ть ( сде́лать реше́ние); опла́та — произвести́ ( сде́лать опла́ту); контро́ль — осуществи́ть / установи́ть; влия́ние — оказа́ть; вклад — внести́; борьба́ — вести́. Bu — sof kollokatsiya (C1 17-darsda chuqurlashadi): fe'l+ot juftligini yaxlit yodlang, "sdelat" bilan universal qo'ymang. Bu — nominalizatsiyani boshqarishning ikkinchi mahorati.
3.5. Nega rasmiy/ilmiy uslub nominalizatsiyani yaxshi ko'radi
Nominalizatsiya — rasmiy va ilmiy uslubning poydevori. Uning to'rt sababi bor:
1) Obyektivlik (объекти́вность). Ot shaxsni va vaqtni o'chiradi. «Мы реши́ли» «при́нято реше́ние» — endi "kim" ko'rinmaydi, fikr shaxsdan xoli, xolis yangraydi.
2) Aniqlik va standartlik (то́чность, стандартиза́ция). Отглаго́льное существи́тельное — atama bo'la oladi. Проведе́ние, оформле́ние, согласова́ние, утвержде́ние — bular hujjat va protseduralarning aniq nomlari. Fe'l провести́ umumiy, ot проведе́ние — rasmiy protsedura nomi.
3) Ixchamlik va zichlik (компа́ктность). Nominal jumla ko'p ma'noni kam so'zga sig'diradi:
FE'LLI (2 gap): По́сле того́ как план вы́полнили, зарпла́ту повы́сили.
NOMINAL (1 gap): По́сле выполне́ния пла́на зарпла́ту повы́сили.4) Mavhumlik (абстра́ктность). Ilmiy uslub jarayonlar va munosabatlar bilan ishlaydi (aniq predmetlar emas). Otlashtirish aynan shu mavhum darajaga ko'taradi: повыше́ние температу́ры приво́дит к расшире́нию (jarayon jarayon, konkret predmet yo'q).
| Fe'lli (jonli, konkret) | Nominal (rasmiy, mavhum) |
|---|---|
| Когда́ це́ны расту́т, лю́ди покупа́ют ме́ньше. | Рост цен ведёт к сниже́нию покупа́тельной спосо́бности. |
| Дире́ктор реши́л, что заво́д закро́ют. | Дире́ктором при́нято реше́ние о закры́тии заво́да. |
| Мы прове́рили докуме́нты и всё подтверди́ли. | По результа́там прове́рки докуме́нтов подтверждена́ их подли́нность. |
Kalit qoida: nominalizatsiya — bu registrni "yuqoriga" ko'tarish vositasi. Fe'lli jumla — "yerdagi", jonli, konkret; nominal jumla — "yuqoridagi", mavhum, rasmiy. Hujjat, qonun, ilmiy maqola yozganda siz ataylab fe'lni otga aylantirasiz. Ammo bu qurolning teskari tomoni ham bor — u tilni jonsizlantiradi. Shuning uchun keyingi bo'lim eng muhim.
3.6. Kanselyarit — nominalizatsiya qachon KASALLIK
Nominalizatsiya rasmiy hujjatda kuch, ammo og'zaki va badiiy nutqda — kasallik. Rus tilshunosi Korney Chukovskiy uni канцеляри́т ("kanselyar-it", kanselyar kasalligi — grippozdek yuqumli) deb atagan. Kanselyarit — bu nominal konstruksiyaning o'z o'rnidan chiqib, tirik nutqni bosib olishi:
og'zaki nutqda: Я произвёл поку́пку хле́ба в магази́не.
tirik til: Я купи́л хлеб.
maqolada: Осуществля́ется проце́сс улучше́ния рабо́ты предприя́тия.
tirik til: Предприя́тие рабо́тает лу́чше.
suhbatda: Име́ет ме́сто нали́чие отсу́тствия дета́лей на скла́де.
tirik til: На скла́де нет дета́лей.Kanselyaritning tipik belgilari:
- "bo'sh" fe'llar epidemiyasi: осуществля́ть, производи́ть, име́ть ме́сто, носи́ть хара́ктер, явля́ться — o'z ma'nosini yo'qotgan "protez" fe'llar;
- -ение / -ание otlarining to'planishi: в це́лях обеспе́чения выполне́ния реше́ния (uchta -ение qatorda!);
- jonli fe'lning yo'qolishi: matnda harakat bor, lekin hech kim harakat qilmaydi — hammasi "amalga oshiriladi".
Solishtiring — bir fikr, ikki dunyo:
| Kanselyarit (kasal) | Tirik til (sog') |
|---|---|
| осуществля́ть трудову́ю де́ятельность | рабо́тать |
| производи́ть опла́ту | плати́ть |
| в связи́ с нали́чием отсу́тствия | из-за того́ что нет |
| носи́ть положи́тельный хара́ктер | быть хоро́шим / положи́тельным |
| в це́лях недопуще́ния | что́бы не допусти́ть |
| приня́ть реше́ние о проведе́нии | реши́ть провести́ |
Kalit qoida — nominalizatsiya o'z joyida: hujjatda va ilmiy maqolada nominal til — norma; do'stga yozgan xatda yoki badiiy matnda — kasallik. Test oddiy: kimga, qanday maqsadda yozayapsiz? Rasmiy protsedura, qonun, ilmiy dalil — nominal mumkin. Suhbat, hikoya, jonli bayon — fe'l shart. C1 muallifining bosh mahorati: nominal qurolni biladi, lekin uni kanselyaritga aylantirmaydi — o'z o'rnida, o'lchov bilan ishlatadi.
3.7. Teskari transformatsiya — "de-nominalizatsiya"
C1 darajasining eng qimmatli amaliy ko'nikmasi — teskari transformatsiya: kanselyar nominal zanjirni tirik fe'lga qaytarish. Bu — tahririy (redaktorlik) mahorat, akademik va professional yozuvda shart. Algoritm:
1-qadam — asosiy отглаго́льное существи́тельное so'zini toping (odatda -ение / -ание):
Осуществля́ется проведе́ние прове́рки докуме́нтов.
проведе́ние прове́рка2-qadam — uni fe'lga qaytaring (ot fe'l):
проведе́ние провести́ ; прове́рка прове́рить3-qadam — родительный zanjirini "ochib", ega va to'ldiruvchini tiklang:
Осуществля́ется проведе́ние прове́рки докуме́нтов.
Докуме́нты проверя́ют. / Мы проверя́ем докуме́нты.Yana misollar (kanselyarit tirik):
| Kanselyarit | De-nominalizatsiya (tirik) |
|---|---|
| Ведётся рабо́та по улучше́нию обслу́живания. | Мы улучша́ем обслу́живание. |
| Произошло́ повыше́ние у́ровня цен. | Це́ны вы́росли. |
| Осуществля́ется контро́ль за исполне́нием. | Мы контроли́руем исполне́ние. |
| При́нято реше́ние о прекраще́нии рабо́т. | Рабо́ты реши́ли прекрати́ть. |
| Наблюда́ется отсу́тствие результа́тов. | Результа́тов нет. |
Kalit qoida — ikki tomonlama boshqaruv: C1 muallifi nominalizatsiyani ikki yo'nalishda boshqaradi. Yuqoriga (fe'l ot): oddiy fikrni rasmiy hujjat yoki ilmiy matnga ko'tarish (рабо́тать осуществля́ть де́ятельность) — registrni oshirish. Pastga (ot fe'l): kanselyar zanjirni tirik, tushunarli tilga qaytarish (осуществля́ть де́ятельность рабо́тать) — tahrir, soddalashtirish. Ikki ko'nikma ham kerak: birinchisi — hujjat yozganda, ikkinchisi — matnni jonlantirganda. Bu — darsning bosh amaliy natijasi.
3.8. Yig'ma xarita — nominalizatsiya vositalari
Bu jadval — darsning ish quroli. Nominal matn qurayotganda yoki uni tahrir qilayotganda har vosita shu yerdan:
| Hodisa | Vosita | Namuna |
|---|---|---|
| fe'l ot | отглаго́льное сущ. (-ение/-ание/-тие) | реши́ть реше́ние |
| obyekt bog'lash | родительный (Р.п.) | выполне́ние пла́на |
| ot zanjiri | нани́зывание падеже́й | улучше́ние ка́чества обслу́живания |
| fe'lni "yorish" | расщеплённое сказу́емое | реши́ть приня́ть реше́ние |
| bo'sh fe'l | глаго́л-компенса́тор | оказа́ть, произвести́, осуществи́ть |
| kollokatsiya | ot + "o'z" fe'li | по́мощь оказа́ть, вклад внести́ |
| registrni oshirish | fe'l nominal | рабо́тать осуществля́ть де́ятельность |
| registrni tushirish | de-nominalizatsiya | осуществля́ть контро́ль контроли́ровать |
| kasallik belgisi | kanselyarit | име́ть ме́сто, носи́ть хара́ктер |
4. Ko'p misol — nominal fe'lli qatorlar
Quyida nominalizatsiyaning to'rt tipini keng misollarda ko'ring. Har juftda chapda — fe'lli (jonli), o'ngda — nominal (rasmiy) variant.
A) Отглаго́льное существи́тельное + Р.п. (родительный zanjiri):
вы́полнить план выполне́ние пла́на
реши́ть вопро́с реше́ние вопро́са
защища́ть права́ защи́та прав
улучша́ть ка́чество улучше́ние ка́чества
повыша́ть эффекти́вность повыше́ние эффекти́вности
испо́льзовать ресу́рсы испо́льзование ресу́рсов
обеспе́чивать безопа́сность обеспе́чение безопа́сностиB) Расщеплённое сказу́емое (bo'sh fe'l + ot):
помо́чь оказа́ть по́мощь
повлия́ть оказа́ть влия́ние
поддержа́ть оказа́ть подде́ржку
реши́ть приня́ть реше́ние
уча́ствовать приня́ть уча́стие
оплати́ть произвести́ опла́ту
контроли́ровать осуществи́ть / установи́ть контро́ль
боро́ться вести́ борьбу́
оцени́ть дать оце́нку
проанализи́ровать провести́ ана́лиз
догово́риться прийти́ к соглаше́ниюC) Nominal zanjir (ot ustiga ot) — ilmiy/rasmiy:
в це́лях повыше́ния эффекти́вности испо́льзования ресу́рсов
— resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish maqsadida
по вопро́су организа́ции проведе́ния конфере́нции
— konferensiya o'tkazishni tashkil etish masalasida
в результа́те улучше́ния ка́чества обслу́живания клие́нтов
— mijozlarga xizmat ko'rsatish sifatini yaxshilash natijasidaD) Teskari — kanselyarit tirik til (de-nominalizatsiya):
осуществля́ть трудову́ю де́ятельность рабо́тать
производи́ть опла́ту това́ра плати́ть за това́р
име́ть ме́сто наруше́ние что-то нару́шено / есть наруше́ние
носи́ть регуля́рный хара́ктер быть регуля́рным / повторя́ться
в це́лях недопуще́ния оши́бок что́бы не допусти́ть оши́бок
приня́ть реше́ние об увольне́нии реши́ть уво́литьE'tibor bering: A va B — konstruktiv yo'nalish (fe'l nominal, hujjat yozish uchun); D — destruktiv/tahririy yo'nalish (nominal fe'l, matnni jonlantirish uchun). C — bu ikkalasining chegaraviy holati: nominal zanjir ilmiy matnda normal, ammo har bir "bo'g'in" (повыше́ние, испо́льзование) matnni og'irlashtiradi. C1 muallifi zanjirni uch bo'g'indan oshirmaslikka intiladi.
5. Talaffuz bo'limi
Nominal so'zlar — uzun, ko'p bo'g'inli. Ularda faqat bitta urg'u bor, qolgan bo'g'inlar kuchsizlanadi (urg'usiz "о" "a", "е" "i").
- номинализа́ция /na-mi-na-li-za-TSY-ya/ — urg'u -за́- da; besh urg'usiz bo'g'in, faqat -за́- kuchli: "naminalizátsyya".
- отглаго́льное /at-gla-GÓL-na-ye/ — urg'u -го́- da; boshi от- "at": "atglagólnaye".
- существи́тельное /su-shchi-STVÍ-til'-na-ye/ — urg'u -ви́- da; uzun so'z, bo'g'inlab: "sushchistvítil'naye".
- осуществля́ть /a-su-shchi-stvLYÁT'/ — urg'u oxirda -ля́ть da; qiyin, undoshlar to'plami -ществл-: "asushchistvlyát'". Kanselyaritning bosh fe'li.
- расщеплённое /ra-shchi-PLYÓN-na-ye/ — urg'u -плё- da (ё doim urg'uli!): "rashchiplyónnaye".
- выполне́ние /vy-pal-NYÉ-ni-ye/ — urg'u -не́- da; вы- prefiks urg'usiz: "vypalnyéniye".
- обеспе́чение /a-bis-PYÉ-chi-ni-ye/ — urg'u -пе́- da: "abispyéchiniye".
- осуществле́ние /a-su-shchi-stvLYÉ-ni-ye/ — urg'u -ле́- da; eng uzun kanselyar otlaridan biri: "asushchistvlyéniye".
Ikki urg'u qoidasi: (1) Uzun nominal so'zda faqat bitta urg'u bor — qolgani "yeb yuboriladi": осуществле́ние = "asushchistvlyéniye", to'rtta urg'usiz bo'g'in kuchsiz. (2) Расщеплённое сказу́емое — ikki so'z, har birida o'z urg'usi, ammo bir ohangda, pauzasiz: оказа́ть по́мощь = "akazát' pómashch", приня́ть реше́ние = "prinyát' rishéniye" — bitta "mantiqiy blok" kabi.
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)
| Ruscha | Urg'u | O'zbekcha | Misol |
|---|---|---|---|
| номинализа́ция | но-ми-на-ли-за́-ци-я | nominalizatsiya (fe'lot) | Номинализа́ция — при́знак кни́жного сти́ля. — Nominalizatsiya — kitobiy uslub belgisi. |
| отглаго́льное существи́тельное | от-гла-го́ль-но-е су-ще-стви́-тель-но-е | fe'ldan yasalgan ot | «Реше́ние» — отглаго́льное существи́тельное. — «Reshenie» — fe'ldan yasalgan ot. |
| расщеплённое сказу́емое | рас-щеп-лён-но-е ска-зу́-е-мо-е | bo'lingan kesim | Расщеплённое сказу́емое: приня́ть реше́ние. — Bo'lingan kesim: qaror qabul qilmoq. |
| приня́ть реше́ние | при-ня́ть ре-ше́-ни-е | qaror qabul qilmoq (= реши́ть) | Приня́ть ва́жное реше́ние. — Muhim qaror qabul qilmoq. |
| оказа́ть по́мощь | о-ка-за́ть по́-мощь | yordam ko'rsatmoq (= помо́чь) | Оказа́ть свовре́менную по́мощь. — O'z vaqtida yordam ko'rsatmoq. |
| оказа́ть влия́ние | о-ка-за́ть вли-я́-ни-е | ta'sir ko'rsatmoq (= повлия́ть) | Оказа́ть реша́ющее влия́ние. — Hal qiluvchi ta'sir ko'rsatmoq. |
| произвести́ опла́ту | про-из-вес-ти́ о-пла́-ту | to'lov amalga oshirmoq (= оплати́ть) | Произвести́ опла́ту в срок. — Muddatida to'lov qilmoq. |
| осуществи́ть контро́ль | о-су-ще-стви́ть кон-тро́ль | nazorat qilmoq (= контроли́ровать) | Осуществи́ть контро́ль ка́чества. — Sifat nazoratini amalga oshirmoq. |
| вести́ борьбу́ | вес-ти́ борь-бу́ | kurash olib bormoq (= боро́ться) | Вести́ борьбу́ с корру́пцией. — Korrupsiyaga qarshi kurash olib bormoq. |
| дать оце́нку | дать о-це́н-ку | baho bermoq (= оцени́ть) | Дать объекти́вную оце́нку. — Xolis baho bermoq. |
| осуществля́ть | о-су-ще-ствля́ть | amalga oshirmoq | Осуществля́ть де́ятельность. — Faoliyat olib bormoq. |
| выполне́ние | вы-пол-не́-ни-е | bajarilish, ijro | Выполне́ние пла́на. — Reja bajarilishi. |
| обеспе́чение | о-бес-пе́-че-ни-е | ta'minlash, ta'minot | Обеспе́чение безопа́сности. — Xavfsizlikni ta'minlash. |
| улучше́ние | у-луч-ше́-ни-е | yaxshilash | Улучше́ние ка́чества. — Sifatni yaxshilash. |
| повыше́ние | по-вы-ше́-ни-е | oshirish, ko'tarilish | Повыше́ние эффекти́вности. — Samaradorlikni oshirish. |
| испо́льзование | ис-по́ль-зо-ва-ни-е | foydalanish | Испо́льзование ресу́рсов. — Resurslardan foydalanish. |
| проведе́ние | про-ве-де́-ни-е | o'tkazish (protsedura) | Проведе́ние прове́рки. — Tekshiruv o'tkazish. |
| нани́зывание падеже́й | на-ни́-зы-ва-ни-е па-де-же́й | kelishiklar zanjiri | Нани́зывание падеже́й утомля́ет. — Kelishiklar zanjiri charchatadi. |
| канцеляри́т | кан-це-ля-ри́т | kanselyar kasalligi (ortiqcha nominal) | Текст стради́ет канцеляри́том. — Matn kanselyaritdan aziyat chekmoqda. |
| глаго́л-компенса́тор | гла-го́л ком-пен-са́-тор | bo'sh (yordamchi) fe'l | «Оказа́ть» — глаго́л-компенса́тор. — «Okazat» — bo'sh fe'l. |
Yodlash qoidasi: so'zlarni guruh bo'yicha yodlang. Расщеплённое sherikligi bilan: по́мощь оказа́ть, реше́ние приня́ть, опла́та произвести́, контро́ль осуществи́ть, борьба́ вести́, оце́нка дать. Bularni hech qachon сде́лать bilan almashtirmang — bu kollokatsiya. Отглаго́льные otlar guruhi: выполне́ние, обеспе́чение, улучше́ние, повыше́ние — har birini fe'li bilan oling (выполне́ние вы́полнить). Anki kartochkasi orqasiga: (1) fe'l-manba, (2) "o'z" bo'sh fe'li, (3) bir misol.
7. Namuna matn — bir voqea, uch registr
Quyida bitta voqea — "zavod rejani bajardi, ishchilarga mukofot berildi" — uch registrda berilgan. Nominalizatsiya darajasi qanday oshib borishini kuzating.
A) Og'zaki / jonli (fe'l ustunlik qiladi):
Заво́д вы́полнил план ра́ньше сро́ка, поэ́тому дире́ктор
реши́л дать всем рабо́чим пре́мию. Все о́чень обра́довались.B) Neytral-yozma (qisman nominal):
В связи́ с досро́чным выполне́нием пла́на дире́ктор при́нял
реше́ние о премирова́нии рабо́тников. Реше́ние бы́ло встре́чено
с одобре́нием.C) Rasmiy-ish (to'liq nominal, kanselyar):
В связи́ с досро́чным выполне́нием произво́дственного пла́на
и в це́лях поощре́ния рабо́тников руково́дством предприя́тия
при́нято реше́ние о произведе́нии премиа́льных вы́плат все́м
сотру́дникам в устано́вленном поря́дке.Tarjima (C): Ishlab chiqarish rejasining muddatidan oldin bajarilishi munosabati bilan va xodimlarni rag'batlantirish maqsadida korxona rahbariyati tomonidan barcha xodimlarga belgilangan tartibda mukofot to'lovlarini amalga oshirish to'g'risida qaror qabul qilindi.
E'tibor bering — registr "ko'tarilishi": A matnda — sof fe'llar (вы́полнил, реши́л, дать, обра́довались), jonli, hissiy. B matnda — qisman nominal (выполне́нием, реше́ние, премирова́нии — uchta отглаго́льное), lekin hali o'qiladi. C matnda — nominalizatsiya cho'qqisi: fe'l deyarli qolmagan (при́нято — passiv), hammasi ot zanjiri (выполне́нием пла́на, поощре́ния рабо́тников, произведе́нии вы́плат), shaxs butunlay yo'q (руково́дством... при́нято). C — haqiqiy hujjat tili, ammo jonsiz. Bir voqea — uch dunyo. C1 muallifi vaziyatga qarab A, B yoki C ni tanlaydi va ular orasida erkin harakat qiladi.
8. Tipik xatolar + mini-mashq
Bo'sh fe'lni noto'g'ri tanlash (kollokatsiya buzilishi): сде́лать реше́ние, сде́лать по́мощь, сде́лать влия́ние. приня́ть реше́ние · оказа́ть по́мощь · оказа́ть влия́ние. Sabab: har отглаго́льное существи́тельное o'z bo'sh fe'lini talab qiladi (kollokatsiya). Сде́лать — universal emas; реше́ние приня́ть, по́мощь/влия́ние оказа́ть. Fe'l+ot juftini yaxlit yodlang.
Отглаго́льное существи́тельное + В.п. (fe'ldagidek tushum): выполне́ние план, реше́ние вопро́с, защи́та права́. выполне́ние пла́на (Р.п.) · реше́ние вопро́са (Р.п.) · защи́та прав (Р.п.). Sabab: ot obyektni родительный (чего?) orqali oladi, fe'ldagidek винительный (что?) orqali emas. Вы́полнить + что? план выполне́ние + чего? пла́на.
Kanselyaritni og'zaki/badiiy matnga olib kirish: Я произвёл поку́пку хле́ба и оказа́л по́мощь дру́гу. Я купи́л хлеб и помо́г дру́гу. Sabab: og'zaki nutqda nominal konstruksiya sun'iy, kulgili yangraydi (kanselyarit). Hujjatda — приня́ть реше́ние mumkin; do'st bilan — реши́ть, помо́чь.
Родительный zanjirini haddan tashqari cho'zish (нани́зывание): реше́ние вопро́са улучше́ния обеспе́чения повыше́ния ка́чества. zanjirni bo'ling: реше́ние вопро́са о том, как улу́чшить ка́чество yoki bir bo'g'inni fe'lga qaytaring. Sabab: to'rt va undan ortiq Р.п. zanjiri matnni tushunarsizlashtiradi. Uch bo'g'indan oshmang.
"Protez" fe'l bilan ma'noni suyultirish: осуществля́ть трудову́ю де́ятельность, производи́ть проце́сс рабо́ты. рабо́тать · рабо́тать / труди́ться. Sabab: осуществля́ть де́ятельность = рабо́тать — ikki so'z bir fe'lga teng, ortiqcha. Bu — kanselyaritning eng tipik belgisi; tirik fe'lga qaytaring.
Passivni "kim tomonidan" bilan og'irlashtirib, keyin fe'lga o'tolmaslik: Реше́ние бы́ло при́нято руково́дством о проведе́нии... (zanjir uzilib qolgan). Руково́дство реши́ло провести́... (tirik) yoki Руково́дством при́нято реше́ние провести́... (rasmiy, ammo tartibli). Sabab: nominal + passiv birga matnni "muzlatadi"; agar registr rasmiy bo'lsa ham, zanjirni nazorat qiling.
Mini-mashq (yozma): quyidagi kanselyar jumlani tirik (fe'lli) tilga aylantiring (de-nominalizatsiya):
Руково́дством предприя́тия осуществля́ется проведе́ние рабо́ты по улучше́нию ка́чества обслу́живания клие́нтов.
(Javob 11-bo'limda.)
9. Mashqlar
Mashq 1. Har отглаго́льное существи́тельное so'zini fe'lga qaytaring (ot fe'l):
1. выполне́ние ______
2. реше́ние ______
3. улучше́ние ______
4. испо́льзование ______
5. обеспе́чение ______Mashq 2. Har отглаго́льное существи́тельное so'ziga o'z bo'sh fe'lini ulang (kollokatsiya):
1. реше́ние а) оказа́ть
2. по́мощь б) вести́
3. опла́ту в) приня́ть
4. борьбу́ г) произвести́
5. контро́ль д) осуществи́тьMashq 3. Fe'lni расщеплённое сказу́емое (bo'lingan kesim)ga aylantiring:
1. помо́чь ______ по́мощь
2. реши́ть ______ реше́ние
3. повлия́ть ______ влия́ние
4. оплати́ть ______ опла́ту
5. оцени́ть дать ______
6. уча́ствовать приня́ть ______Mashq 4. Fe'lli birikmani nominal (ot + Р.п.)ga aylantiring:
1. вы́полнить план ______
2. реши́ть вопро́с ______
3. улучша́ть ка́чество ______
4. защища́ть права́ ______
5. повыша́ть эффекти́вность ______Mashq 5 (teskari — de-nominalizatsiya). Kanselyar jumlani tirik (fe'lli) tilga aylantiring:
1. Осуществля́ется контро́ль за исполне́нием прика́за.
2. Произошло́ повыше́ние у́ровня цен.
3. При́нято реше́ние о прекраще́нии рабо́т.
4. Ведётся рабо́та по улучше́нию обслу́живания.Mashq 6 (registrni oshirish). Og'zaki (fe'lli) jumlani rasmiy (nominal) tilga ko'taring:
1. Заво́д вы́полнил план, поэ́тому рабо́чим да́ли пре́мию.
2. Мы прове́рили докуме́нты и всё подтверди́ли.
3. Дире́ктор реши́л, что о́фис закро́ют.Mashq 7. Xatoni toping va to'g'rilang:
1. сде́лать реше́ние о проведе́нии собра́ния (kollokatsiya)
2. выполне́ние план в срок (kelishik)
3. Я произвёл поку́пку молока́ в магази́не. (registr — og'zaki)
4. осуществля́ть трудову́ю де́ятельность (kanselyarit)Mashq 8 (ijodiy — tahrir). Quyidagi kanselyar matnni ikki xil qayta yozing: (a) to'liq tirik (fe'lli, og'zaki) variant; (b) oraliq (neytral-yozma) variant. Kamida bitta nominal konstruksiyani saqlab qoling (b) da.
В це́лях недопуще́ния возникнове́ния сбо́ев в рабо́те
оборудова́ния руково́дством осуществля́ется проведе́ние
регуля́рной прове́рки его́ техни́ческого состоя́ния.10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
Wisar platformasidagi AI suhbatdosh bilan nominalizatsiyani mashq qiling — AI kollokatsiya, kelishik, registr va zanjir uzunligini tekshiradi.
Kollokatsiya drill: Wisar AIdan 8 ta отглаго́льное существи́тельное bersin (реше́ние, по́мощь, влия́ние, опла́та, контро́ль, борьба́, оце́нка, ана́лиз). Har biriga to'g'ri bo'sh fe'lini (расщеплённое сказу́емое) yozing va aniqlovchi sifat qo'shing (masalan: приня́ть взве́шенное реше́ние). AI kollokatsiya to'g'ri-noto'g'ri ekanini tekshirsin.
Ikki tomonlama transformatsiya: AIdan 5 ta fe'lli jumla so'rang, har birini nominal (rasmiy)ga ko'taring; so'ng AIdan 5 ta kanselyar jumla so'rang, har birini tirik (fe'lli)ga tushiring. AI ikkala yo'nalishni ham baholasin: registr to'g'ri o'zgardimi, ma'no saqlandimi.
Kanselyaritdan tozalash: AIga bitta og'ir kanselyar abzas yozishni so'rang (masalan, "korxona hisoboti"dan parcha). Undan barcha ortiqcha nominal konstruksiyani toping va tirik fe'lga aylantiring. So'ng AI matn qancha "yengillashdi" (so'z soni kamaydi, o'qish osonlashdi)ni baholasin — bu "redaktorlik" mashqi.
Maqsad: kamida 8 ta to'g'ri расщеплённое сказу́емое (kollokatsiya + sifat) yozing, 10 ta jumlani ikki yo'nalishda transformatsiya qiling (5 yuqoriga + 5 pastga), va bitta abzasni kanselyaritdan tozalang; AI ularni "kollokatsiya to'g'ri, kelishik to'g'ri, registr o'z o'rnida" deb tasdiqlaguncha qayta ishlang.
11. Javoblar kaliti
Mini-mashq (8-bo'lim): Предприя́тие улучша́ет ка́чество обслу́живания клие́нтов. (yoki: Руково́дство улучша́ет обслу́живание клие́нтов.) — kanselyar zanjir (осуществля́ется проведе́ние рабо́ты по улучше́нию) tirik fe'lga (улучша́ет) qaytdi, ega (предприя́тие/руково́дство) tiklandi.
Mashq 1: 1 — вы́полнить · 2 — реши́ть · 3 — улу́чшить · 4 — испо́льзовать · 5 — обеспе́чить.
Mashq 2: 1 в (реше́ние приня́ть) · 2 а (по́мощь оказа́ть) · 3 г (опла́ту произвести́) · 4 б (борьбу́ вести́) · 5 д (контро́ль осуществи́ть).
Mashq 3:
1. оказа́ть по́мощь
2. приня́ть реше́ние
3. оказа́ть влия́ние
4. произвести́ опла́ту
5. дать оце́нку
6. приня́ть уча́стиеMashq 4: 1. выполне́ние пла́на · 2. реше́ние вопро́са · 3. улучше́ние ка́чества · 4. защи́та прав · 5. повыше́ние эффекти́вности (barchasi — Р.п.).
Mashq 5 (namunaviy javob):
1. Мы контроли́руем исполне́ние прика́за. (yoki: Исполне́ние прика́за контроли́руют.)
2. Це́ны вы́росли. (yoki: У́ровень цен повы́сился.)
3. Рабо́ты реши́ли прекрати́ть.
4. Мы улучша́ем обслу́живание.Mashq 6 (namunaviy javob):
1. В связи́ с выполне́нием пла́на рабо́чим бы́ла вы́плачена пре́мия.
(yoki: Выполне́ние пла́на привело́ к премирова́нию рабо́чих.)
2. По результа́там прове́рки докуме́нтов подтверждена́ их подли́нность.
3. Дире́ктором при́нято реше́ние о закры́тии о́фиса.Mashq 7: 1. Kollokatsiya приня́ть реше́ние (сде́лать emas) · 2. Kelishik выполне́ние пла́на (Р.п.) · 3. Registr Я купи́л молоко́ в магази́не. (og'zaki nutqda kanselyarit kerak emas) · 4. Kanselyarit рабо́тать / труди́ться (осуществля́ть де́ятельность — ortiqcha nominal).
Mashq 8 (namunaviy javob):
(a) tirik (fe'lli):
Что́бы обору́дование не лома́лось, руково́дство регуля́рно
проверя́ет его́ техни́ческое состоя́ние.
(b) oraliq (neytral-yozma, bitta nominal saqlangan):
Для предотвраще́ния поло́мок руково́дство регуля́рно
проверя́ет техни́ческое состоя́ние обору́дования.
(nominal saqlangan: «для предотвраще́ния поло́мок»)12. Xulosa va keyingi dars
Bugun siz o'rgandingiz:
- Nominalizatsiya — fe'lni ot bilan ifodalash (реши́ть реше́ние); u fe'lning zamon va shaxsini "o'chiradi", matnni obyektiv, mavhum, rasmiy qiladi.
- Отглаго́льные существи́тельные (-ение/-ание/-тие/-ция) va ular yig'adigan родительный zanjiri (выполне́ние пла́на, реше́ние вопро́са) — obyekt Р.п. orqali bog'lanadi, В.п. orqali emas.
- Расщеплённое сказу́емое — bitta fe'l o'rniga "bo'sh fe'l + ot" (реши́ть приня́ть реше́ние); har ot o'z bo'sh fe'lini talab qiladi (kollokatsiya: по́мощь оказа́ть, реше́ние приня́ть, контро́ль осуществи́ть).
- Nega rasmiy/ilmiy uslub buni yaxshi ko'radi: obyektivlik, aniqlik, ixchamlik, mavhumlik — ammo og'zaki/badiiy matnda bu канцеляри́т (kasallik).
- Nominal zanjir (в це́лях повыше́ния эффекти́вности испо́льзования) — ilmiy/rasmiy norma, ammo uch bo'g'indan oshsa — xato (нани́зывание падеже́й).
- Ikki tomonlama boshqaruv: fe'l ot (registrni oshirish, hujjat yozish) va ot fe'l (de-nominalizatsiya, matnni jonlantirish/tahrirlash). C1 muallifi ikkala yo'nalishni ham erkin boshqaradi.
Eslatib qo'yamiz: nominalizatsiya — bu registr sozlagichi, "yaxshi/yomon" emas. Hujjat va ilmiy maqolada fe'lni ataylab otga aylantiring — bu obyektivlik va aniqlik beradi. Ammo har отглаго́льное otni fe'ldan yasay olishni va uni fe'lga qaytara olishni ham biling — chunki matn jonsizlansa (kanselyarit), siz uni "tiriltirishga" majbursiz. Va eng muhim C1 qoidasi: bo'sh fe'lni kollokatsiya bilan yodlang (реше́ние — приня́ть, по́мощь — оказа́ть), сде́лать bilan universal qo'ymang. Registrni boshqarish — nominalizatsiyani ikki tomonga aylantira bilishdan boshlanadi.
Keyingi dars — C1 — 9-dars: Ergash gap — nozik bog'lovchilar, arxaik/kitobiy vositalar. Bugun siz so'z darajasida registr boshqaruvini ochdingiz — fe'l ot almashinuvi orqali. Keyingi darsda esa gap darajasiga ko'tarilamiz: murakkab gapni bog'lovchi vositalar, ammo bu safar — eng nozik, kitobiy, ba'zan arxaik bog'lovchilar (ибо, дабы, поско́льку, вследствие того что, при усло́вии что, в си́лу того что). Bugungi nominal zanjir (в це́лях повыше́ния...) ko'p hollarda aynan shu kitobiy bog'lovchilar bilan gapga ulanadi — masalan, «вследствие того что...» ergash gap ko'pincha nominal konstruksiya bilan almashadi (вследствие боле́зни). Shunday qilib, nominalizatsiya (8-dars) va nozik bog'lovchilar (9-dars) — kitobiy uslubning ikki yoni: biri fikrni otga jamlaydi, ikkinchisi fikrlarni nozik mantiq bilan ulaydi. Уда́чи! (Omad!)
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!