A2 — 9-dars: Kelasi zamon (бу́дущее вре́мя)
A2 — ELEMENTAR · 9-dars
1. Dars nomi va maqsad
Shu paytgacha siz hozirgi zamonda (Я чита́ю — o'qiyapman) va o'tgan zamonda (Я чита́л — o'qidim) gap qura oldingiz. Endi vaqtni oldinga buramiz — kelasi zamonga (бу́дущее вре́мя — budushcheye vremya). Bu — "ertaga nima qilaman", "keyingi yil qayerda bo'laman", "kitobni o'qib chiqaman" degan gaplarni qurish imkonini beradi: За́втра я бу́ду рабо́тать (ertaga ishlayman), Я прочита́ю кни́гу (kitobni o'qib chiqaman).
Kelasi zamonning bitta muhim xususiyatini oldindan aytib qo'yaman, chunki u — bugungi darsning eng katta g'oyasi: rus tilida kelasi zamon ikki xil yasaladi. Bu — o'zbek va ingliz tilidan farq qiladi, chunki ularda kelasi zamon bitta ("qilaman", "I will do"). Rus tilida esa:
- MURAKKAB kelasi (davomiy, rejasiz jarayon): бу́ду + fe'l бу́ду рабо́тать (ishlab turaman);
- ODDIY kelasi (bir martalik, natijali harakat): прочита́ю (o'qib chiqaman).
Nima uchun ikkita? Chunki bu aspekt (вид — fe'lning "ko'rinishi") bilan bog'liq. Bu tushunchani biz 10-darsda chuqur ochamiz — bugun esa uni muloyim, sodda ko'rinishda beramiz: shunchaki "davomiy jarayon = бу́ду + fe'l", "bir martalik natija = oddiy kelasi" deb bilib qo'ying.
Bu dars oxirida siz har ikkala kelasi zamonni to'g'ri yasay olasiz, kelajak rejalaringiz haqida gapira olasiz va — eng muhimi — qachon бу́ду + fe'l, qachon oddiy kelasi ishlatishni his qila boshlaysiz.
2. Avvalgi darsdan takror
- Hozirgi zamon (A1, 10–11-darslar): чита́ть я чита́ю, ты чита́ешь, он чита́ет, мы чита́ем, вы чита́ете, они́ чита́ют. Fe'l shaxs va songa qarab o'zgardi.
- O'tgan zamon (A1, 24-dars): чита́ть он чита́л, она́ чита́ла, оно́ чита́ло, они́ чита́ли. Rod va songa qarab o'zgardi.
- быть (bo'lmoq): hozirgi zamonda tushib qoladi (Я студе́нт), o'tgan zamonda qaytadi (был / была́ / бы́ло / бы́ли).
- Tez mashq: aytib ko'ring — Я чита́ю кни́гу. Вчера́ я чита́л газе́ту. Он рабо́тает. Она́ рабо́тала до́ма.
Muhim bog'lanish: o'tgan zamonda быть fe'li qaytgan edi. Kelasi zamonda ham aynan shu быть fe'li asosiy rol o'ynaydi — lekin bu safar u kelasi shaklga kiradi: бу́ду, бу́дешь, бу́дет... Shuning uchun быть ni yaxshi bilish — bugungi darsning yarmi.
3. Asosiy tushuntirish
3.1. Eng katta g'oya: kelasi zamon IKKI xil
Bu — bugungi darsning yuragi. O'zbekchada kelajak bitta: "qilaman". Ruschada esa ikki yo'l bor va ular ma'no jihatidan farq qiladi:
o'zbekcha: ertaga men ishlayman = men bu ishni bajaraman (bitta shakl)
inglizcha: I will work = I will do it (bitta "will")
ruscha: бу́ду рабо́тать (davomiy) · сде́лаю (bir martalik natija) (IKKI XIL!)Ikkalasini bir jadvalda solishtiraylik:
| Tur | Qanday yasaladi | Ma'nosi | Misol |
|---|---|---|---|
| Murakkab kelasi | бу́ду + infinitiv | davomiy, rejasiz jarayon | Я бу́ду чита́ть. — O'qib turaman / o'qiyman. |
| Oddiy kelasi | fe'l o'zi (hozirgidek tuslanadi) | bir martalik, natijali harakat | Я прочита́ю. — O'qib chiqaman. |
DIQQAT — asosiy tafovut: бу́ду чита́ть — bu "o'qish bilan shug'ullanaman, jarayonda bo'laman" (natija muhim emas). Прочита́ю — bu "o'qib bo'laman, oxiriga yetkazaman" (natija muhim). Hozircha shu sodda farqni yodda tuting: davomiy jarayon бу́ду + fe'l, bir martalik natija oddiy kelasi. To'liq mantiqni 10-darsda ko'ramiz.
3.2. быть fe'lining kelasi shakli (murakkab kelasining asosi)
Murakkab kelasi zamonni yasash uchun avval быть fe'lini kelasi zamonda to'liq tuslashni bilish kerak. U hozirgi zamon fe'liday olti shaxsda tuslanadi:
| Shaxs | быть kelasi | O'qilishi |
|---|---|---|
| я (men) | бу́ду | BU-du |
| ты (sen) | бу́дешь | BU-desh |
| он / она́ / оно́ (u) | бу́дет | BU-det |
| мы (biz) | бу́дем | BU-dem |
| вы (siz/sizlar) | бу́дете | BU-de-te |
| они́ (ular) | бу́дут | BU-dut |
SHAXS быть kelasi
я бу́ду
ты бу́дешь
он / она́ / оно́ бу́дет
мы бу́дем
вы бу́дете
они́ бу́дутYodlash uchun kalit: бу́ду, бу́дешь, бу́дет... — qo'shimchalar hozirgi zamon I tuslanishidagi bilan bir xil (-у, -ешь, -ет, -ем, -ете, -ут). Ya'ni siz buni allaqachon bilasiz! Urg'u barcha shakllarda boshda — бу́- bo'g'inida.
быть ning kelasi shakli o'zi ham "bo'laman / bo'ladi" ma'nosida ishlatiladi:
За́втра я бу́ду до́ма. — Ertaga men uyda bo'laman.
Он бу́дет врачо́м. — U shifokor bo'ladi.
За́втра бу́дет хоро́шая пого́да. — Ertaga ob-havo yaxshi bo'ladi.
Ве́чером мы бу́дем до́ма. — Kechqurun biz uyda bo'lamiz.3.3. Murakkab kelasi: бу́ду + INFINITIV
Endi eng oson qism. Murakkab kelasini yasash uchun быть ning kelasi shaklini olib, unga fe'lning boshlang'ich shaklini (инфинити́в — -ть bilan tugaydigan shakl) qo'shasiz:
быть (kelasi) + INFINITIV = MURAKKAB KELASI
я бу́ду + чита́ть бу́ду чита́ть (o'qib turaman)
ты бу́дешь + чита́ть бу́дешь чита́ть (o'qib turasan)
он бу́дет + чита́ть бу́дет чита́ть (o'qib turadi)
мы бу́дем + чита́ть бу́дем чита́ть (o'qib turamiz)
вы бу́дете + чита́ть бу́дете чита́ть (o'qib turasiz)
они́ бу́дут + чита́ть бу́дут чита́ть (o'qib turadilar)Muhim: bu qurilishda faqat быть tuslanadi, infinitiv esa o'zgarmaydi — u doim -ть shaklida qoladi:
Я бу́ду рабо́тать. — Men ishlab turaman.
Мы бу́дем рабо́тать. — Biz ishlab turamiz.
Я бу́ду рабо́таю. — (ikkala fe'l ham tuslangan — XATO)
Я бу́дет рабо́тать. — ("я" bilan "бу́дет" mos emas — XATO)Eng muhim ogohlantirish: бу́ду dan keyin faqat davomiy (несоверше́нный) fe'lning infinitivi keladi. Masalan бу́ду чита́ть — to'g'ri, lekin бу́ду прочита́ть — XATO! Nima uchun? Chunki прочита́ть (natijali, "o'qib chiqmoq") o'zi allaqachon kelasi ma'no bera oladi — unga бу́ду kerak emas. Buni sodda qoida sifatida yodlang: бу́ду + faqat oddiy, prefikssiz fe'l (чита́ть, рабо́тать, писа́ть, де́лать). Aspekt qoidasini to'liq 10-darsda ochamiz.
3.4. Oddiy kelasi: fe'l hozirgidek tuslanadi, lekin ma'nosi kelasi
Endi ikkinchi tur. Ba'zi fe'llar (natijali, ko'pincha prefiksli: про-, с-, на-, по-) hozirgi zamon shaklidagidek tuslanadi, lekin ma'nosi kelasi zamon bo'ladi. Bu — eng nozik nuqta, shuning uchun solishtirib ko'ramiz:
| Davomiy fe'l (hozirgi) | Natijali fe'l (oddiy kelasi) |
|---|---|
| я чита́ю — o'qiyapman (hozir) | я прочита́ю — o'qib chiqaman (kelasi) |
| я де́лаю — qilyapman (hozir) | я сде́лаю — qilib bo'laman (kelasi) |
| я пишу́ — yozyapman (hozir) | я напишу́ — yozib bo'laman (kelasi) |
Diqqat qiling: прочита́ю ning qo'shimchalari чита́ю nikiday (-ю, -ешь, -ет...), lekin oldida про- prefiksi bor va shu sababli u "hozir" emas, kelajakni bildiradi:
NATIJALI FE'L (про-) hozirgidek tuslanadi, MA'NOSI — kelasi
я прочита́ю — o'qib chiqaman
ты прочита́ешь — o'qib chiqasan
он прочита́ет — o'qib chiqadi
мы прочита́ем — o'qib chiqamiz
вы прочита́ете — o'qib chiqasiz
они́ прочита́ют — o'qib chiqadilarYodlash uchun kalit: oddiy kelasi zamonda ikkinchi bir быть (бу́ду) YO'Q. Fe'lning o'zi tuslanadi, tamom. Solishtiring: бу́ду чита́ть (murakkab, ikki so'z) va прочита́ю (oddiy, bitta so'z). Agar prefiksli, natijali fe'l bo'lsa — uni hech qachon бу́ду bilan ishlatmang.
3.5. Ikkalasini yonma-yon his qilish
Endi eng muhim mashq — bir fe'lning ikki tomonini yonma-yon ko'ring:
За́втра я бу́ду чита́ть. — Ertaga o'qib turaman. (jarayon, qancha — noma'lum)
За́втра я прочита́ю кни́гу. — Ertaga kitobni o'qib chiqaman. (natija — kitob tugaydi)
Ве́чером я бу́ду писа́ть письмо́. — Kechqurun xat yozib o'tiraman. (jarayon)
Ве́чером я напишу́ письмо́. — Kechqurun xat yozib bo'laman. (natija — xat tayyor)Muhim tushuncha: ikkala gap ham kelajak haqida. Farqi — e'tibor qayerda: бу́ду чита́ть jarayonga urg'u beradi ("shu ish bilan band bo'laman"), прочита́ю natijaga urg'u beradi ("ishni tugataman"). Hozircha shu tuyg'uni his qilish yetarli — 10-darsda buni qoidalar bilan mustahkamlaymiz.
4. Misollar (ruscha + o'zbekcha tarjima)
Murakkab kelasi (бу́ду + infinitiv) — davomiy jarayon:
За́втра я бу́ду рабо́тать. — Ertaga men ishlab turaman.
Ты бу́дешь чита́ть ве́чером? — Kechqurun o'qib o'tirasanmi?
Он бу́дет учи́ть ру́сский язы́к. — U rus tilini o'rganib yuradi.
Мы бу́дем жить в Москве́. — Biz Moskvada yashab turamiz.
Вы бу́дете отдыха́ть ле́том? — Yozda dam olasizmi?
Они́ бу́дут смотре́ть фильм. — Ular kino ko'rib o'tiradilar.Oddiy kelasi (natijali fe'l, bitta so'z) — bir martalik natija:
Я прочита́ю э́ту кни́гу. — Men bu kitobni o'qib chiqaman.
Ты напи́шешь мне письмо́? — Menga xat yozib berasanmi?
Она́ сде́лает дома́шнюю рабо́ту. — U uy ishini qilib bo'ladi.
Мы ку́пим биле́ты. — Biz chiptalarni sotib olamiz.
Я позвоню́ ве́чером. — Kechqurun qo'ng'iroq qilaman.
Они́ пригото́вят у́жин. — Ular kechki ovqatni tayyorlaydilar.быть kelasida ("bo'lmoq / bo'lish"):
За́втра я бу́ду до́ма. — Ertaga uyda bo'laman.
Он бу́дет до́ктором. — U shifokor bo'ladi.
За́втра бу́дет тепло́. — Ertaga iliq bo'ladi.
У нас бу́дет вре́мя. — Bizda vaqt bo'ladi.Inkor ("не" bilan) — kelasi zamonda ham fe'ldan oldin:
За́втра я не бу́ду рабо́тать. — Ertaga ishlamayman.
Я не прочита́ю э́то за час. — Buni bir soatda o'qib chiqolmayman.
Он не бу́дет до́ма ве́чером. — U kechqurun uyda bo'lmaydi.E'tibor bering: murakkab kelasida inkor бу́ду dan oldin turadi (не бу́ду рабо́тать), oddiy kelasida esa fe'lning o'zidan oldin (не прочита́ю).
5. Talaffuz bo'limi
- бу́ду /BU-du/ — urg'u boshda; "у" ikkalasi ham aniq "u": "bu-du".
- бу́дешь /BU-desh/ — oxiridagi -шь yumshoq "sh"; "ь" faqat yumshatadi, alohida tovush emas: "bu-desh".
- бу́дет /BU-det/ — oxiri "-ет" = "yet" emas, bu yerda "де" = "de": "bu-det".
- бу́дут /BU-dut/ — "они́" shakli; oxiri "-ут" = "ut": "bu-dut". бу́дет (u) va бу́дут (ular) — quloqqa yaqin, farqi: -е- (bir kishi) va -у- (ko'plik).
- прочита́ю /pra-chi-TA-yu/ — urg'u -та- bo'g'inida; urg'usiz "о" (про-) "a": "pra-chi-ta-yu".
- напишу́ /na-pi-SHU/ — urg'u oxirda; "napishu". Diqqat: напи́шешь da urg'u ko'chadi — -пи- ga.
Urg'u — MUHIM ogohlantirish: быть ning barcha kelasi shakllarida urg'u boshda barqaror turadi: бу́ду, бу́дешь, бу́дет, бу́дем, бу́дете, бу́дут — hammasida бу́-. Lekin ba'zi natijali fe'llarda urg'u ko'chib yuradi: напишу́ (oxirda) напи́шешь (o'zakda). Shuning uchun har fe'lni urg'usi bilan yodlang.
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)
| Ruscha | Urg'u | O'zbekcha | Misol |
|---|---|---|---|
| бу́ду | бу́-ду | bo'laman (быть kelasi) | Я бу́ду до́ма. — Uyda bo'laman. |
| бу́дешь | бу́-дешь | bo'lasan | Ты бу́дешь чита́ть? — O'qiysanmi? |
| бу́дет | бу́-дет | bo'ladi | Он бу́дет здесь. — U shu yerda bo'ladi. |
| бу́дем | бу́-дем | bo'lamiz | Мы бу́дем рабо́тать. — Ishlaymiz. |
| бу́дут | бу́-дут | bo'ladilar | Они́ бу́дут до́ма. — Ular uyda bo'ladi. |
| за́втра | за́в-тра | ertaga | За́втра я бу́ду отдыха́ть. — Ertaga dam olaman. |
| послеза́втра | по-сле-за́в-тра | indinga | Послеза́втра бу́дет пра́здник. — Indinga bayram. |
| ско́ро | ско́-ро | tez orada | Он ско́ро прие́дет. — U tez orada keladi. |
| пото́м | по-то́м | keyin | Снача́ла рабо́та, пото́м о́тдых. — Avval ish, keyin dam. |
| прочита́ть | про-чи-та́ть | o'qib chiqmoq | Я прочита́ю кни́гу. — Kitobni o'qib chiqaman. |
| написа́ть | на-пи-са́ть | yozib bo'lmoq | Я напишу́ письмо́. — Xat yozaman. |
| сде́лать | сде́-лать | qilib bo'lmoq | Я сде́лаю всё. — Hammasini qilaman. |
| купи́ть | ку-пи́ть | sotib olmoq | Я куплю́ хлеб. — Non olaman. |
| позвони́ть | по-зво-ни́ть | qo'ng'iroq qilmoq | Я позвоню́ ве́чером. — Kechqurun qo'ng'iroq qilaman. |
| учи́ть | у-чи́ть | o'rganmoq | Я бу́ду учи́ть слова́. — So'z o'rganib yuraman. |
| смотре́ть | смот-ре́ть | ko'rmoq, tomosha qilmoq | Мы бу́дем смотре́ть фильм. — Kino ko'ramiz. |
| план | план | reja | Э́то мой план на за́втра. — Bu ertangi rejam. |
| ле́том | ле́-том | yozda | Ле́том я бу́ду отдыха́ть. — Yozda dam olaman. |
Yodlash qoidasi: har bir natijali fe'lni uning davomiy juftligi bilan yodlang — "чита́ть прочита́ть", "писа́ть написа́ть", "де́лать сде́лать". Shunda qaysi biri бу́ду bilan, qaysi biri o'zi kelasi ekanini adashmaysiz.
7. Dialog
— Приве́т! Каки́е у тебя́ пла́ны на за́втра? — Salom! Ertaga rejalaring qanday?
— За́втра я бу́ду рабо́тать до обе́да. — Ertaga tushgacha ishlayman.
— А пото́м? — Keyin-chi?
— Пото́м я прочита́ю но́вую кни́гу. — Keyin yangi kitobni o'qib chiqaman.
— Ты бу́дешь до́ма ве́чером? — Kechqurun uyda bo'lasanmi?
— Да, ве́чером я бу́ду до́ма. Я позвоню́ тебе́. — Ha, kechqurun uyda bo'laman. Senga qo'ng'iroq qilaman.
— Отли́чно! Мы бу́дем смотре́ть фильм? — Zo'r! Kino ko'ramizmi?
— Да! И я пригото́влю у́жин. — Ha! Va men kechki ovqat tayyorlayman.
— Супер. Тогда́ до за́втра! — Ajoyib. Unda ertagacha!E'tibor bering: бу́ду рабо́тать, бу́дешь до́ма, бу́ду смотре́ть — davomiy jarayonlar (бу́ду + shakl). Прочита́ю, позвоню́, пригото́влю — bir martalik natijalar (bitta so'z, бу́ду siz). Dialogda ikkala tur ham tabiiy ravishda aralashib keladi.
8. Tipik xatolar + mini-mashq
бу́ду dan keyin fe'lni tuslash: Я бу́ду рабо́таю. Я бу́ду рабо́тать. Sabab: бу́ду + infinitiv (o'zgarmas -ть shakl). Faqat бу́ду tuslanadi, ikkinchi fe'l emas.
бу́ду ni natijali fe'l bilan qo'shish: Я бу́ду прочита́ть кни́гу. Я прочита́ю кни́гу. (yoki Я бу́ду чита́ть кни́гу). Sabab: бу́ду faqat davomiy fe'l (чита́ть) bilan ishlatiladi. прочита́ть o'zi kelasi ma'no beradi.
быть ni shaxsga noto'g'ri moslash: Я бу́дет рабо́тать. Я бу́ду рабо́тать. Sabab: быть to'liq tuslanadi: я бу́ду, он бу́дет. "я" bilan бу́дет mos kelmaydi.
Oddiy kelasiga ortiqcha бу́ду qo'shish: Я бу́ду позвоню́. Я позвоню́. Sabab: natijali fe'l o'zi tuslanib kelasini bildiradi — ikkinchi yordamchi (бу́ду) kerak emas.
бу́дет (u) va бу́дут (ular) ni chalkashtirish: Они́ бу́дет до́ма. Они́ бу́дут до́ма. Sabab: бу́дет — bir kishi (он/она́), бу́дут — ko'plik (они́). Oxiridagi -е-/-у- farqiga e'tibor bering.
Mini-mashq (og'zaki): quyidagi fe'llarni "я" shaklida ikki xil ayting — avval бу́ду + infinitiv (davomiy), keyin natijali shakl:
чита́ть / прочита́ть я ___ / я ___, писа́ть / написа́ть я ___ / я ___, де́лать / сде́лать я ___ / я ___
(Javoblar 11-bo'limda.)
9. Mashqlar
Mashq 1. быть ni kelasi zamonda to'g'ri tuslang:
Я ___ до́ма. (bo'laman)
Ты ___ здесь? (bo'lasan)
Он ___ на рабо́те. (bo'ladi)
Мы ___ вме́сте. (bo'lamiz)
Вы ___ отдыха́ть? (bo'lasiz)
Они́ ___ в шко́ле. (bo'ladilar)Mashq 2. Murakkab kelasi yasang (бу́ду + infinitiv):
Я ___ ___ (рабо́тать) за́втра.
Ты ___ ___ (учи́ть) слова́?
Она́ ___ ___ (смотре́ть) фильм.
Мы ___ ___ (жить) в Москве́.
Они́ ___ ___ (отдыха́ть) ле́том.Mashq 3. Oddiy kelasi — natijali fe'lni to'g'ri tuslang:
Я ___ (прочита́ть) кни́гу.
Ты ___ (написа́ть) письмо́?
Она́ ___ (сде́лать) рабо́ту.
Мы ___ (купи́ть) биле́ты.
Я ___ (позвони́ть) ве́чером.Mashq 4. бу́ду + infinitiv kerakmi yoki yo'q? To'g'ri variantni tanlang:
Я (бу́ду чита́ть / бу́ду прочита́ть) кни́гу ка́ждый ве́чер.
За́втра я (бу́ду прочита́ть / прочита́ю) э́ту статью́.
Мы (бу́дем де́лать / бу́дем сде́лать) уро́ки.
Он (позвони́т / бу́дет позвони́т) за́втра.Mashq 5. Xatoni toping va to'g'rilang:
Я бу́ду рабо́таю за́втра.
Я бу́ду прочита́ть кни́гу.
Я бу́ду позвоню́ ве́чером.
Они́ бу́дет до́ма.Mashq 6. Inkor gap tuzing ("не" bilan):
За́втра я ___ ___ ___ (ishlamayman).
Он ___ ___ ___ (uyda bo'lmaydi) ве́чером.
Я ___ ___ (o'qib chiqolmayman) э́то за час.Mashq 7. O'tgan zamondagi gapni kelasi zamonga o'tkazing:
Вчера́ я рабо́тал. За́втра я ___ ___ .
Он чита́л кни́гу. Он ___ ___ кни́гу.
Мы бы́ли до́ма. Мы ___ до́ма.
Она́ жила́ в Москве́. Она́ ___ ___ в Москве́.Mashq 8. Savolga kelasi zamonda to'liq gap bilan javob bering (ruschada):
Что ты бу́дешь де́лать за́втра? (— Ertaga ishlayman.)
Ты прочита́ешь э́ту кни́гу? (— Ha, o'qib chiqaman.)
Где вы бу́дете ле́том? (— Yozda uyda bo'lamiz.)10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
- Ikki tur mashqi: Wisar AIdan sizga 8 ta fe'lni juft ko'rinishda (чита́ть / прочита́ть kabi) berishni so'rang; har juftlik uchun "я" shaklida ikki gap ayting — бу́ду чита́ть (davomiy) va прочита́ю (natija). So'ng AI shakl va urg'uni to'g'rilasin.
- Ertangi rejam: ertaga nima qilishingiz haqida 5 ta gap yozing — ba'zisi jarayon (За́втра я бу́ду...), ba'zisi natija (Я прочита́ю... Я позвоню́... Я куплю́...) — keyin AIdan tekshirishni so'rang.
- Savol-javob: AIga "Что ты бу́дешь де́лать ве́чером?", "Ты прочита́ешь кни́гу?" kabi savollarni bering; javoblarda бу́ду + infinitiv to'g'ri, natijali fe'lda esa ortiqcha бу́ду yo'qligini tekshiring; keyin rollarni almashtiring.
11. Javoblar kaliti
Mini-mashq (8-bo'lim): чита́ть/прочита́ть я бу́ду чита́ть / я прочита́ю; писа́ть/написа́ть я бу́ду писа́ть / я напишу́; де́лать/сде́лать я бу́ду де́лать / я сде́лаю.
Mashq 1: Я бу́ду до́ма; Ты бу́дешь здесь; Он бу́дет на рабо́те; Мы бу́дем вме́сте; Вы бу́дете отдыха́ть; Они́ бу́дут в шко́ле.
Mashq 2: Я бу́ду рабо́тать; Ты бу́дешь учи́ть; Она́ бу́дет смотре́ть; Мы бу́дем жить; Они́ бу́дут отдыха́ть.
Mashq 3: Я прочита́ю; Ты напи́шешь; Она́ сде́лает; Мы ку́пим; Я позвоню́.
Mashq 4: бу́ду чита́ть (ка́ждый ве́чер — davomiy odat); прочита́ю (за́втра, bir marta — natija); бу́дем де́лать (бу́дем сде́лать mumkin emas); позвони́т (natijali fe'l, бу́ду keraksiz).
Mashq 5: Я бу́ду рабо́тать за́втра (infinitiv); Я прочита́ю кни́гу (natijali fe'lga бу́ду qo'shilmaydi); Я позвоню́ ве́чером (ortiqcha бу́ду olib tashlanadi); Они́ бу́дут до́ма (они́ бу́дут).
Mashq 6: За́втра я не бу́ду рабо́тать; Он не бу́дет до́ма ве́чером; Я не прочита́ю э́то за час.
Mashq 7: За́втра я бу́ду рабо́тать; Он бу́дет чита́ть кни́гу; Мы бу́дем до́ма; Она́ бу́дет жить в Москве́.
Mashq 8 (namuna javoblar): — За́втра я бу́ду рабо́тать. / — Да, я прочита́ю э́ту кни́гу. / — Ле́том мы бу́дем до́ма.
12. Xulosa va keyingi dars
- Rus tilida kelasi zamon (бу́дущее вре́мя) ikki xil yasaladi — bu aspekt bilan bog'liq.
- Murakkab kelasi (davomiy jarayon): быть ning kelasi shakli + infinitiv — бу́ду / бу́дешь / бу́дет / бу́дем / бу́дете / бу́дут + -ть. Faqat быть tuslanadi, infinitiv o'zgarmaydi.
- Oddiy kelasi (bir martalik natija): natijali fe'l hozirgidek tuslanadi, lekin ma'nosi kelasi — прочита́ю, напишу́, сде́лаю. Ikkinchi бу́ду qo'shilmaydi.
- Eng muhim qoida: бу́ду + faqat davomiy (prefikssiz) fe'l. бу́ду прочита́ть — XATO.
- Sodda tuyg'u: davomiy jarayon бу́ду + fe'l; bir martalik natija oddiy kelasi (bitta so'z).
- Har fe'lni juftligi va urg'usi bilan yodlang: чита́ть / прочита́ть.
Keyingi dars — A2 — 10-dars: Fe'l aspektlari (вид глаго́ла) — несоверше́нный va соверше́нный. Bugun biz "davomiy" va "natijali" fe'llarni his qildik, lekin nima uchun shunday ekanini to'liq ochmadik. 10-darsda aynan shu — aspekt (вид) — mavzusini chuqur o'rganamiz: чита́ть / прочита́ть, писа́ть / написа́ть juftliklari qanday yasaladi, qaysi biri qachon ishlatiladi. Bugungi kelasi zamon — o'sha darsning eng yaxshi tayyorgarligi bo'ldi.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!