WisarWisar
Rus tili kursi/A2 Elementar16 daqiqa

A2 — 9-dars: Kelasi zamon (бу́дущее вре́мя)

A2 — ELEMENTAR · 9-dars


1. Dars nomi va maqsad

Shu paytgacha siz hozirgi zamonda (Я чита́ю — o'qiyapman) va o'tgan zamonda (Я чита́л — o'qidim) gap qura oldingiz. Endi vaqtni oldinga buramiz — kelasi zamonga (бу́дущее вре́мяbudushcheye vremya). Bu — "ertaga nima qilaman", "keyingi yil qayerda bo'laman", "kitobni o'qib chiqaman" degan gaplarni qurish imkonini beradi: За́втра я бу́ду рабо́тать (ertaga ishlayman), Я прочита́ю кни́гу (kitobni o'qib chiqaman).

Kelasi zamonning bitta muhim xususiyatini oldindan aytib qo'yaman, chunki u — bugungi darsning eng katta g'oyasi: rus tilida kelasi zamon ikki xil yasaladi. Bu — o'zbek va ingliz tilidan farq qiladi, chunki ularda kelasi zamon bitta ("qilaman", "I will do"). Rus tilida esa:

  • MURAKKAB kelasi (davomiy, rejasiz jarayon): бу́ду + fe'l бу́ду рабо́тать (ishlab turaman);
  • ODDIY kelasi (bir martalik, natijali harakat): прочита́ю (o'qib chiqaman).

Nima uchun ikkita? Chunki bu aspekt (вид — fe'lning "ko'rinishi") bilan bog'liq. Bu tushunchani biz 10-darsda chuqur ochamiz — bugun esa uni muloyim, sodda ko'rinishda beramiz: shunchaki "davomiy jarayon = бу́ду + fe'l", "bir martalik natija = oddiy kelasi" deb bilib qo'ying.

Bu dars oxirida siz har ikkala kelasi zamonni to'g'ri yasay olasiz, kelajak rejalaringiz haqida gapira olasiz va — eng muhimi — qachon бу́ду + fe'l, qachon oddiy kelasi ishlatishni his qila boshlaysiz.


2. Avvalgi darsdan takror

  • Hozirgi zamon (A1, 10–11-darslar): чита́ть я чита́ю, ты чита́ешь, он чита́ет, мы чита́ем, вы чита́ете, они́ чита́ют. Fe'l shaxs va songa qarab o'zgardi.
  • O'tgan zamon (A1, 24-dars): чита́ть он чита́л, она́ чита́ла, оно́ чита́ло, они́ чита́ли. Rod va songa qarab o'zgardi.
  • быть (bo'lmoq): hozirgi zamonda tushib qoladi (Я студе́нт), o'tgan zamonda qaytadi (был / была́ / бы́ло / бы́ли).
  • Tez mashq: aytib ko'ring — Я чита́ю кни́гу. Вчера́ я чита́л газе́ту. Он рабо́тает. Она́ рабо́тала до́ма.

Muhim bog'lanish: o'tgan zamonda быть fe'li qaytgan edi. Kelasi zamonda ham aynan shu быть fe'li asosiy rol o'ynaydi — lekin bu safar u kelasi shaklga kiradi: бу́ду, бу́дешь, бу́дет... Shuning uchun быть ni yaxshi bilish — bugungi darsning yarmi.


3. Asosiy tushuntirish

3.1. Eng katta g'oya: kelasi zamon IKKI xil

Bu — bugungi darsning yuragi. O'zbekchada kelajak bitta: "qilaman". Ruschada esa ikki yo'l bor va ular ma'no jihatidan farq qiladi:

text
o'zbekcha:   ertaga men ishlayman   =   men bu ishni bajaraman   (bitta shakl)
inglizcha:   I will work            =   I will do it             (bitta "will")
ruscha:      бу́ду рабо́тать (davomiy) · сде́лаю (bir martalik natija)   (IKKI XIL!)

Ikkalasini bir jadvalda solishtiraylik:

Tur Qanday yasaladi Ma'nosi Misol
Murakkab kelasi бу́ду + infinitiv davomiy, rejasiz jarayon Я бу́ду чита́ть. — O'qib turaman / o'qiyman.
Oddiy kelasi fe'l o'zi (hozirgidek tuslanadi) bir martalik, natijali harakat Я прочита́ю. — O'qib chiqaman.

DIQQAT — asosiy tafovut: бу́ду чита́ть — bu "o'qish bilan shug'ullanaman, jarayonda bo'laman" (natija muhim emas). Прочита́ю — bu "o'qib bo'laman, oxiriga yetkazaman" (natija muhim). Hozircha shu sodda farqni yodda tuting: davomiy jarayon бу́ду + fe'l, bir martalik natija oddiy kelasi. To'liq mantiqni 10-darsda ko'ramiz.

3.2. быть fe'lining kelasi shakli (murakkab kelasining asosi)

Murakkab kelasi zamonni yasash uchun avval быть fe'lini kelasi zamonda to'liq tuslashni bilish kerak. U hozirgi zamon fe'liday olti shaxsda tuslanadi:

Shaxs быть kelasi O'qilishi
я (men) бу́ду BU-du
ты (sen) бу́дешь BU-desh
он / она́ / оно́ (u) бу́дет BU-det
мы (biz) бу́дем BU-dem
вы (siz/sizlar) бу́дете BU-de-te
они́ (ular) бу́дут BU-dut
text
        SHAXS         быть  kelasi
  я                   бу́ду
  ты                  бу́дешь
  он / она́ / оно́      бу́дет
  мы                  бу́дем
  вы                  бу́дете
  они́                 бу́дут

Yodlash uchun kalit: бу́ду, бу́дешь, бу́дет... — qo'shimchalar hozirgi zamon I tuslanishidagi bilan bir xil (-у, -ешь, -ет, -ем, -ете, -ут). Ya'ni siz buni allaqachon bilasiz! Urg'u barcha shakllarda boshdaбу́- bo'g'inida.

быть ning kelasi shakli o'zi ham "bo'laman / bo'ladi" ma'nosida ishlatiladi:

text
За́втра я бу́ду до́ма.        — Ertaga men uyda bo'laman.
Он бу́дет врачо́м.           — U shifokor bo'ladi.
За́втра бу́дет хоро́шая пого́да. — Ertaga ob-havo yaxshi bo'ladi.
Ве́чером мы бу́дем до́ма.     — Kechqurun biz uyda bo'lamiz.

3.3. Murakkab kelasi: бу́ду + INFINITIV

Endi eng oson qism. Murakkab kelasini yasash uchun быть ning kelasi shaklini olib, unga fe'lning boshlang'ich shaklini (инфинити́в — -ть bilan tugaydigan shakl) qo'shasiz:

text
     быть (kelasi)  +  INFINITIV     =   MURAKKAB KELASI
  я    бу́ду          +  чита́ть           бу́ду чита́ть      (o'qib turaman)
  ты   бу́дешь        +  чита́ть           бу́дешь чита́ть    (o'qib turasan)
  он   бу́дет         +  чита́ть           бу́дет чита́ть     (o'qib turadi)
  мы   бу́дем         +  чита́ть           бу́дем чита́ть     (o'qib turamiz)
  вы   бу́дете        +  чита́ть           бу́дете чита́ть    (o'qib turasiz)
  они́  бу́дут         +  чита́ть           бу́дут чита́ть     (o'qib turadilar)

Muhim: bu qurilishda faqat быть tuslanadi, infinitiv esa o'zgarmaydi — u doim -ть shaklida qoladi:

text
 Я бу́ду рабо́тать.        — Men ishlab turaman.
 Мы бу́дем рабо́тать.      — Biz ishlab turamiz.
 Я бу́ду рабо́таю.         — (ikkala fe'l ham tuslangan — XATO)
 Я бу́дет рабо́тать.       — ("я" bilan "бу́дет" mos emas — XATO)

Eng muhim ogohlantirish: бу́ду dan keyin faqat davomiy (несоверше́нный) fe'lning infinitivi keladi. Masalan бу́ду чита́ть — to'g'ri, lekin бу́ду прочита́тьXATO! Nima uchun? Chunki прочита́ть (natijali, "o'qib chiqmoq") o'zi allaqachon kelasi ma'no bera oladi — unga бу́ду kerak emas. Buni sodda qoida sifatida yodlang: бу́ду + faqat oddiy, prefikssiz fe'l (чита́ть, рабо́тать, писа́ть, де́лать). Aspekt qoidasini to'liq 10-darsda ochamiz.

3.4. Oddiy kelasi: fe'l hozirgidek tuslanadi, lekin ma'nosi kelasi

Endi ikkinchi tur. Ba'zi fe'llar (natijali, ko'pincha prefiksli: про-, с-, на-, по-) hozirgi zamon shaklidagidek tuslanadi, lekin ma'nosi kelasi zamon bo'ladi. Bu — eng nozik nuqta, shuning uchun solishtirib ko'ramiz:

Davomiy fe'l (hozirgi) Natijali fe'l (oddiy kelasi)
я чита́ю — o'qiyapman (hozir) я прочита́ю — o'qib chiqaman (kelasi)
я де́лаю — qilyapman (hozir) я сде́лаю — qilib bo'laman (kelasi)
я пишу́ — yozyapman (hozir) я напишу́ — yozib bo'laman (kelasi)

Diqqat qiling: прочита́ю ning qo'shimchalari чита́ю nikiday (-ю, -ешь, -ет...), lekin oldida про- prefiksi bor va shu sababli u "hozir" emas, kelajakni bildiradi:

text
     NATIJALI FE'L (про-)    hozirgidek tuslanadi, MA'NOSI — kelasi
  я       прочита́ю          — o'qib chiqaman
  ты      прочита́ешь        — o'qib chiqasan
  он      прочита́ет         — o'qib chiqadi
  мы      прочита́ем         — o'qib chiqamiz
  вы      прочита́ете        — o'qib chiqasiz
  они́     прочита́ют         — o'qib chiqadilar

Yodlash uchun kalit: oddiy kelasi zamonda ikkinchi bir быть (бу́ду) YO'Q. Fe'lning o'zi tuslanadi, tamom. Solishtiring: бу́ду чита́ть (murakkab, ikki so'z) va прочита́ю (oddiy, bitta so'z). Agar prefiksli, natijali fe'l bo'lsa — uni hech qachon бу́ду bilan ishlatmang.

3.5. Ikkalasini yonma-yon his qilish

Endi eng muhim mashq — bir fe'lning ikki tomonini yonma-yon ko'ring:

text
За́втра я бу́ду чита́ть.        — Ertaga o'qib turaman.  (jarayon, qancha — noma'lum)
За́втра я прочита́ю кни́гу.     — Ertaga kitobni o'qib chiqaman.  (natija — kitob tugaydi)

Ве́чером я бу́ду писа́ть письмо́. — Kechqurun xat yozib o'tiraman.  (jarayon)
Ве́чером я напишу́ письмо́.     — Kechqurun xat yozib bo'laman.  (natija — xat tayyor)

Muhim tushuncha: ikkala gap ham kelajak haqida. Farqi — e'tibor qayerda: бу́ду чита́ть jarayonga urg'u beradi ("shu ish bilan band bo'laman"), прочита́ю natijaga urg'u beradi ("ishni tugataman"). Hozircha shu tuyg'uni his qilish yetarli — 10-darsda buni qoidalar bilan mustahkamlaymiz.


4. Misollar (ruscha + o'zbekcha tarjima)

Murakkab kelasi (бу́ду + infinitiv) — davomiy jarayon:

text
За́втра я бу́ду рабо́тать.       — Ertaga men ishlab turaman.
Ты бу́дешь чита́ть ве́чером?     — Kechqurun o'qib o'tirasanmi?
Он бу́дет учи́ть ру́сский язы́к.  — U rus tilini o'rganib yuradi.
Мы бу́дем жить в Москве́.       — Biz Moskvada yashab turamiz.
Вы бу́дете отдыха́ть ле́том?     — Yozda dam olasizmi?
Они́ бу́дут смотре́ть фильм.     — Ular kino ko'rib o'tiradilar.

Oddiy kelasi (natijali fe'l, bitta so'z) — bir martalik natija:

text
Я прочита́ю э́ту кни́гу.         — Men bu kitobni o'qib chiqaman.
Ты напи́шешь мне письмо́?       — Menga xat yozib berasanmi?
Она́ сде́лает дома́шнюю рабо́ту.  — U uy ishini qilib bo'ladi.
Мы ку́пим биле́ты.             — Biz chiptalarni sotib olamiz.
Я позвоню́ ве́чером.           — Kechqurun qo'ng'iroq qilaman.
Они́ пригото́вят у́жин.         — Ular kechki ovqatni tayyorlaydilar.

быть kelasida ("bo'lmoq / bo'lish"):

text
За́втра я бу́ду до́ма.          — Ertaga uyda bo'laman.
Он бу́дет до́ктором.           — U shifokor bo'ladi.
За́втра бу́дет тепло́.          — Ertaga iliq bo'ladi.
У нас бу́дет вре́мя.           — Bizda vaqt bo'ladi.

Inkor ("не" bilan) — kelasi zamonda ham fe'ldan oldin:

text
За́втра я не бу́ду рабо́тать.    — Ertaga ishlamayman.
Я не прочита́ю э́то за час.      — Buni bir soatda o'qib chiqolmayman.
Он не бу́дет до́ма ве́чером.     — U kechqurun uyda bo'lmaydi.

E'tibor bering: murakkab kelasida inkor бу́ду dan oldin turadi (не бу́ду рабо́тать), oddiy kelasida esa fe'lning o'zidan oldin (не прочита́ю).


5. Talaffuz bo'limi

  • бу́ду /BU-du/ — urg'u boshda; "у" ikkalasi ham aniq "u": "bu-du".
  • бу́дешь /BU-desh/ — oxiridagi -шь yumshoq "sh"; "ь" faqat yumshatadi, alohida tovush emas: "bu-desh".
  • бу́дет /BU-det/ — oxiri "-ет" = "yet" emas, bu yerda "де" = "de": "bu-det".
  • бу́дут /BU-dut/ — "они́" shakli; oxiri "-ут" = "ut": "bu-dut". бу́дет (u) va бу́дут (ular) — quloqqa yaqin, farqi: -е- (bir kishi) va -у- (ko'plik).
  • прочита́ю /pra-chi-TA-yu/ — urg'u -та- bo'g'inida; urg'usiz "о" (про-) "a": "pra-chi-ta-yu".
  • напишу́ /na-pi-SHU/ — urg'u oxirda; "napishu". Diqqat: напи́шешь da urg'u ko'chadi — -пи- ga.

Urg'u — MUHIM ogohlantirish: быть ning barcha kelasi shakllarida urg'u boshda barqaror turadi: бу́ду, бу́дешь, бу́дет, бу́дем, бу́дете, бу́дут — hammasida бу́-. Lekin ba'zi natijali fe'llarda urg'u ko'chib yuradi: напишу́ (oxirda) напи́шешь (o'zakda). Shuning uchun har fe'lni urg'usi bilan yodlang.


6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)

Ruscha Urg'u O'zbekcha Misol
бу́ду бу́-ду bo'laman (быть kelasi) Я бу́ду до́ма. — Uyda bo'laman.
бу́дешь бу́-дешь bo'lasan Ты бу́дешь чита́ть? — O'qiysanmi?
бу́дет бу́-дет bo'ladi Он бу́дет здесь. — U shu yerda bo'ladi.
бу́дем бу́-дем bo'lamiz Мы бу́дем рабо́тать. — Ishlaymiz.
бу́дут бу́-дут bo'ladilar Они́ бу́дут до́ма. — Ular uyda bo'ladi.
за́втра за́в-тра ertaga За́втра я бу́ду отдыха́ть. — Ertaga dam olaman.
послеза́втра по-сле-за́в-тра indinga Послеза́втра бу́дет пра́здник. — Indinga bayram.
ско́ро ско́-ро tez orada Он ско́ро прие́дет. — U tez orada keladi.
пото́м по-то́м keyin Снача́ла рабо́та, пото́м о́тдых. — Avval ish, keyin dam.
прочита́ть про-чи-та́ть o'qib chiqmoq Я прочита́ю кни́гу. — Kitobni o'qib chiqaman.
написа́ть на-пи-са́ть yozib bo'lmoq Я напишу́ письмо́. — Xat yozaman.
сде́лать сде́-лать qilib bo'lmoq Я сде́лаю всё. — Hammasini qilaman.
купи́ть ку-пи́ть sotib olmoq Я куплю́ хлеб. — Non olaman.
позвони́ть по-зво-ни́ть qo'ng'iroq qilmoq Я позвоню́ ве́чером. — Kechqurun qo'ng'iroq qilaman.
учи́ть у-чи́ть o'rganmoq Я бу́ду учи́ть слова́. — So'z o'rganib yuraman.
смотре́ть смот-ре́ть ko'rmoq, tomosha qilmoq Мы бу́дем смотре́ть фильм. — Kino ko'ramiz.
план план reja Э́то мой план на за́втра. — Bu ertangi rejam.
ле́том ле́-том yozda Ле́том я бу́ду отдыха́ть. — Yozda dam olaman.

Yodlash qoidasi: har bir natijali fe'lni uning davomiy juftligi bilan yodlang — "чита́ть прочита́ть", "писа́ть написа́ть", "де́лать сде́лать". Shunda qaysi biri бу́ду bilan, qaysi biri o'zi kelasi ekanini adashmaysiz.


7. Dialog

text
— Приве́т! Каки́е у тебя́ пла́ны на за́втра?   — Salom! Ertaga rejalaring qanday?
— За́втра я бу́ду рабо́тать до обе́да.         — Ertaga tushgacha ishlayman.
— А пото́м?                                   — Keyin-chi?
— Пото́м я прочита́ю но́вую кни́гу.            — Keyin yangi kitobni o'qib chiqaman.
— Ты бу́дешь до́ма ве́чером?                   — Kechqurun uyda bo'lasanmi?
— Да, ве́чером я бу́ду до́ма. Я позвоню́ тебе́. — Ha, kechqurun uyda bo'laman. Senga qo'ng'iroq qilaman.
— Отли́чно! Мы бу́дем смотре́ть фильм?        — Zo'r! Kino ko'ramizmi?
— Да! И я пригото́влю у́жин.                   — Ha! Va men kechki ovqat tayyorlayman.
— Супер. Тогда́ до за́втра!                    — Ajoyib. Unda ertagacha!

E'tibor bering: бу́ду рабо́тать, бу́дешь до́ма, бу́ду смотре́ть — davomiy jarayonlar (бу́ду + shakl). Прочита́ю, позвоню́, пригото́влю — bir martalik natijalar (bitta so'z, бу́ду siz). Dialogda ikkala tur ham tabiiy ravishda aralashib keladi.


8. Tipik xatolar + mini-mashq

  • бу́ду dan keyin fe'lni tuslash: Я бу́ду рабо́таю. Я бу́ду рабо́тать. Sabab: бу́ду + infinitiv (o'zgarmas -ть shakl). Faqat бу́ду tuslanadi, ikkinchi fe'l emas.

  • бу́ду ni natijali fe'l bilan qo'shish: Я бу́ду прочита́ть кни́гу. Я прочита́ю кни́гу. (yoki Я бу́ду чита́ть кни́гу). Sabab: бу́ду faqat davomiy fe'l (чита́ть) bilan ishlatiladi. прочита́ть o'zi kelasi ma'no beradi.

  • быть ni shaxsga noto'g'ri moslash: Я бу́дет рабо́тать. Я бу́ду рабо́тать. Sabab: быть to'liq tuslanadi: я бу́ду, он бу́дет. "я" bilan бу́дет mos kelmaydi.

  • Oddiy kelasiga ortiqcha бу́ду qo'shish: Я бу́ду позвоню́. Я позвоню́. Sabab: natijali fe'l o'zi tuslanib kelasini bildiradi — ikkinchi yordamchi (бу́ду) kerak emas.

  • бу́дет (u) va бу́дут (ular) ni chalkashtirish: Они́ бу́дет до́ма. Они́ бу́дут до́ма. Sabab: бу́дет — bir kishi (он/она́), бу́дут — ko'plik (они́). Oxiridagi -е-/-у- farqiga e'tibor bering.

Mini-mashq (og'zaki): quyidagi fe'llarni "я" shaklida ikki xil ayting — avval бу́ду + infinitiv (davomiy), keyin natijali shakl: чита́ть / прочита́ть я ___ / я ___, писа́ть / написа́ть я ___ / я ___, де́лать / сде́лать я ___ / я ___ (Javoblar 11-bo'limda.)


9. Mashqlar

Mashq 1. быть ni kelasi zamonda to'g'ri tuslang:

Я ___ до́ма.          (bo'laman)
Ты ___ здесь?         (bo'lasan)
Он ___ на рабо́те.     (bo'ladi)
Мы ___ вме́сте.        (bo'lamiz)
Вы ___ отдыха́ть?      (bo'lasiz)
Они́ ___ в шко́ле.      (bo'ladilar)

Mashq 2. Murakkab kelasi yasang (бу́ду + infinitiv):

Я ___ ___ (рабо́тать) за́втра.
Ты ___ ___ (учи́ть) слова́?
Она́ ___ ___ (смотре́ть) фильм.
Мы ___ ___ (жить) в Москве́.
Они́ ___ ___ (отдыха́ть) ле́том.

Mashq 3. Oddiy kelasi — natijali fe'lni to'g'ri tuslang:

Я ___ (прочита́ть) кни́гу.
Ты ___ (написа́ть) письмо́?
Она́ ___ (сде́лать) рабо́ту.
Мы ___ (купи́ть) биле́ты.
Я ___ (позвони́ть) ве́чером.

Mashq 4. бу́ду + infinitiv kerakmi yoki yo'q? To'g'ri variantni tanlang:

Я (бу́ду чита́ть / бу́ду прочита́ть) кни́гу ка́ждый ве́чер.
За́втра я (бу́ду прочита́ть / прочита́ю) э́ту статью́.
Мы (бу́дем де́лать / бу́дем сде́лать) уро́ки.
Он (позвони́т / бу́дет позвони́т) за́втра.

Mashq 5. Xatoni toping va to'g'rilang:

Я бу́ду рабо́таю за́втра.
Я бу́ду прочита́ть кни́гу.
Я бу́ду позвоню́ ве́чером.
Они́ бу́дет до́ма.

Mashq 6. Inkor gap tuzing ("не" bilan):

За́втра я ___ ___ ___ (ishlamayman).
Он ___ ___ ___ (uyda bo'lmaydi) ве́чером.
Я ___ ___ (o'qib chiqolmayman) э́то за час.

Mashq 7. O'tgan zamondagi gapni kelasi zamonga o'tkazing:

Вчера́ я рабо́тал.         За́втра я ___ ___ .
Он чита́л кни́гу.          Он ___ ___ кни́гу.
Мы бы́ли до́ма.           Мы ___ до́ма.
Она́ жила́ в Москве́.      Она́ ___ ___ в Москве́.

Mashq 8. Savolga kelasi zamonda to'liq gap bilan javob bering (ruschada):

Что ты бу́дешь де́лать за́втра?  (— Ertaga ishlayman.)
Ты прочита́ешь э́ту кни́гу?      (— Ha, o'qib chiqaman.)
Где вы бу́дете ле́том?          (— Yozda uyda bo'lamiz.)

10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)

  1. Ikki tur mashqi: Wisar AIdan sizga 8 ta fe'lni juft ko'rinishda (чита́ть / прочита́ть kabi) berishni so'rang; har juftlik uchun "я" shaklida ikki gap ayting — бу́ду чита́ть (davomiy) va прочита́ю (natija). So'ng AI shakl va urg'uni to'g'rilasin.
  2. Ertangi rejam: ertaga nima qilishingiz haqida 5 ta gap yozing — ba'zisi jarayon (За́втра я бу́ду...), ba'zisi natija (Я прочита́ю... Я позвоню́... Я куплю́...) — keyin AIdan tekshirishni so'rang.
  3. Savol-javob: AIga "Что ты бу́дешь де́лать ве́чером?", "Ты прочита́ешь кни́гу?" kabi savollarni bering; javoblarda бу́ду + infinitiv to'g'ri, natijali fe'lda esa ortiqcha бу́ду yo'qligini tekshiring; keyin rollarni almashtiring.

11. Javoblar kaliti

Mini-mashq (8-bo'lim): чита́ть/прочита́ть я бу́ду чита́ть / я прочита́ю; писа́ть/написа́ть я бу́ду писа́ть / я напишу́; де́лать/сде́лать я бу́ду де́лать / я сде́лаю.

Mashq 1: Я бу́ду до́ма; Ты бу́дешь здесь; Он бу́дет на рабо́те; Мы бу́дем вме́сте; Вы бу́дете отдыха́ть; Они́ бу́дут в шко́ле.

Mashq 2: Я бу́ду рабо́тать; Ты бу́дешь учи́ть; Она́ бу́дет смотре́ть; Мы бу́дем жить; Они́ бу́дут отдыха́ть.

Mashq 3: Я прочита́ю; Ты напи́шешь; Она́ сде́лает; Мы ку́пим; Я позвоню́.

Mashq 4: бу́ду чита́ть (ка́ждый ве́чер — davomiy odat); прочита́ю (за́втра, bir marta — natija); бу́дем де́лать (бу́дем сде́лать mumkin emas); позвони́т (natijali fe'l, бу́ду keraksiz).

Mashq 5: Я бу́ду рабо́тать за́втра (infinitiv); Я прочита́ю кни́гу (natijali fe'lga бу́ду qo'shilmaydi); Я позвоню́ ве́чером (ortiqcha бу́ду olib tashlanadi); Они́ бу́дут до́ма (они́ бу́дут).

Mashq 6: За́втра я не бу́ду рабо́тать; Он не бу́дет до́ма ве́чером; Я не прочита́ю э́то за час.

Mashq 7: За́втра я бу́ду рабо́тать; Он бу́дет чита́ть кни́гу; Мы бу́дем до́ма; Она́ бу́дет жить в Москве́.

Mashq 8 (namuna javoblar): — За́втра я бу́ду рабо́тать. / — Да, я прочита́ю э́ту кни́гу. / — Ле́том мы бу́дем до́ма.


12. Xulosa va keyingi dars

  • Rus tilida kelasi zamon (бу́дущее вре́мя) ikki xil yasaladi — bu aspekt bilan bog'liq.
  • Murakkab kelasi (davomiy jarayon): быть ning kelasi shakli + infinitivбу́ду / бу́дешь / бу́дет / бу́дем / бу́дете / бу́дут + -ть. Faqat быть tuslanadi, infinitiv o'zgarmaydi.
  • Oddiy kelasi (bir martalik natija): natijali fe'l hozirgidek tuslanadi, lekin ma'nosi kelasi — прочита́ю, напишу́, сде́лаю. Ikkinchi бу́ду qo'shilmaydi.
  • Eng muhim qoida: бу́ду + faqat davomiy (prefikssiz) fe'l. бу́ду прочита́ть — XATO.
  • Sodda tuyg'u: davomiy jarayon бу́ду + fe'l; bir martalik natija oddiy kelasi (bitta so'z).
  • Har fe'lni juftligi va urg'usi bilan yodlang: чита́ть / прочита́ть.

Keyingi dars — A2 — 10-dars: Fe'l aspektlari (вид глаго́ла) — несоверше́нный va соверше́нный. Bugun biz "davomiy" va "natijali" fe'llarni his qildik, lekin nima uchun shunday ekanini to'liq ochmadik. 10-darsda aynan shu — aspekt (вид) — mavzusini chuqur o'rganamiz: чита́ть / прочита́ть, писа́ть / написа́ть juftliklari qanday yasaladi, qaysi biri qachon ishlatiladi. Bugungi kelasi zamon — o'sha darsning eng yaxshi tayyorgarligi bo'ldi.

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
A2 — 9-dars: Kelasi zamon (бу́дущее вре́мя) — Wisar