A2 — 17-dars: Sifat kelishiklarda (прилага́тельное в падежа́х)
A2 — ELEMENTAR · 17-dars
1. Dars nomi va maqsad
A1 16-darsda siz sifat (по-русски: прилага́тельное) otning rodiga moslashishini o'rgangansiz: но́вый дом, но́вая маши́на, но́вое окно́. A2 ning 2–7-darslarida esa otning oltita kelishikda o'zgarishini ko'rdingiz: кни́га — кни́ги — кни́ге — кни́гу — кни́гой — о кни́ге.
Endi bu ikki bilimni birlashtiramiz. Chunki gapda ot yolg'iz emas — u ko'pincha sifat bilan yuradi. Va ot kelishikka kirganda sifat ham u bilan birga kelishikka kiradi:
Э́то но́вый дом. (Bu yangi uy.) — И. (bosh)
О́коло но́вого до́ма. (Yangi uy yonida.) — Р. (qaratqich)
Я иду́ к но́вому до́му. (Yangi uyga ketyapman.) — Д. (jo'nalish)
Я живу́ в но́вом до́ме. (Yangi uyda yashayman.) — П. (o'rin)E'tibor bering: до́м o'zgardi (дом до́ма до́му до́ме) va но́вый ham u bilan birga o'zgardi (но́вый но́вого но́вому но́вом). Bu — rus tilining asosiy qonuni: sifat otga to'liq moslashadi — rod + son + kelishik bo'yicha.
O'zbek tilida sifat umuman o'zgarmaydi: "yangi uyDA", "yangi uyGA", "yangi uyDAN" — hamma joyda "yangi". Rus tilida esa sifat otning har bir kelishigida yangi oxir oladi. Bu — A2 darajaning eng murakkab, lekin eng muhim ko'nikmalaridan biri.
Bu dars oxirida siz istalgan sifat + ot birikmasini oltita kelishikda to'g'ri turlab, tabiiy gap qura olasiz: У меня́ нет большо́й маши́ны. Я говорю́ с ру́сским дру́гом. Мы ду́маем о но́вом фи́льме.
2. Avvalgi darslardan takror
Bu dars ikki bilimning ustiga quriladi. Ikkalasini ham qisqacha eslaymiz.
2.1. Sifatning rod bo'yicha mosligi (A1 16-dars)
Bosh kelishikda (Имени́тельный) sifat oxiri otning rodiga qarab tanlanadi:
| Rod | Sifat oxiri | "yangi" | "katta" | "rus / ruscha" |
|---|---|---|---|---|
| мужско́й (m) | -ый / -ой / -ий | но́вый | большо́й | ру́сский |
| же́нский (f) | -ая / -яя | но́вая | больша́я | ру́сская |
| сре́дний (n) | -ое / -ее | но́вое | большо́е | ру́сское |
| мно́жественное (mn.) | -ые / -ие | но́вые | больши́е | ру́сские |
Imlo qoidasi (yodda tuting): ж, ш, ч, щ, г, к, х dan keyin -ы yozilmaydi, faqat -и (ру́сский, ма́ленький, хоро́ший). Bu qoida kelishiklarda ham ishlaydi.
2.2. Otning kelishiklari (A2 2–7-dars)
Otning erkak rodda oltita kelishikda o'zgarishini eslang — sifat aynan shu kelishikka moslashadi:
дом (m): И. дом · Р. до́ма · Д. до́му · В. дом · Т. до́мом · П. (о) до́ме- Tez mashq: har bir shaklning kelishigini ayting — до́му, до́мом, до́ма, о до́ме. (Javob: до́му — Д., до́мом — Т., до́ма — Р., о до́ме — П.)
Muhim bog'lanish: "Sifat qaysi kelishikda?" degan savolga javob doim bitta: ot qaysi kelishikda bo'lsa, sifat ham o'shanda. Ya'ni avval otning kelishigini aniqlaysiz (predlog yoki savol orqali — 7-darsdagi algoritm), keyin sifatga o'sha kelishikning oxirini qo'yasiz.
3. Asosiy tushuntirish
3.1. Asosiy qonun — sifat OTGA to'liq moslashadi
Rus tilida sifat va ot bitta jamoa bo'lib harakat qiladi. Ot qayerga borsa, sifat ham o'sha yerga boradi. Moslik uchta belgi bo'yicha bir vaqtda amalga oshadi:
┌─────────── ROD (m / ж / с)
СИФАТ ───┼─────────── СОН (birlik / ko'plik)
└─────────── КЕЛИШИК (И-Р-Д-В-Т-П)
hammasi OT'dan olinadiDemak sifat oxirini tanlash uchun uch savolga javob bering: 1) ot qaysi rodda? 2) birlikmi yoki ko'plikmi? 3) qaysi kelishikda? Uchalasi aniqlangach, oxir o'z-o'zidan kelib chiqadi.
Oltin qoida: sifat hech qachon "mustaqil" kelishikka kirmaydi. U doim otga ergashadi. Shuning uchun avsegda avval otni turlang, keyin sifatni unga moslang.
3.2. Erkak va o'rta rod — birlikda
Erkak va o'rta rod sifatlari kelishiklarda deyarli bir xil o'zgaradi (faqat bosh va tushum kelishigida farq qiladi). Shuning uchun ularni birga o'rganamiz. Namuna: но́вый (erkak) va но́вое (o'rta):
| Kelishik | Savol | Erkak (но́вый дом) | O'rta (но́вое окно́) | Oxiri |
|---|---|---|---|---|
| 1. Имени́тельный | како́й? | но́вый дом | но́вое окно́ | -ый / -ое |
| 2. Роди́тельный | како́го? | но́вого до́ма | но́вого окна́ | -ого |
| 3. Да́тельный | како́му? | но́вому до́му | но́вому окну́ | -ому |
| 4. Вини́тельный | како́й? / како́е? | =И. yoki =Р. | но́вое окно́ | (pastda) |
| 5. Твори́тельный | каки́м? | но́вым до́мом | но́вым окно́м | -ым |
| 6. Предло́жный | о како́м? | (о) но́вом до́ме | (об) но́вом окне́ | -ом |
Diqqat: Роди́тельный (Р.), Да́тельный (Д.), Твори́тельный (Т.), Предло́жный (П.) da erkak va o'rta rod bir xil: но́вого, но́вому, но́вым, о но́вом. Farq faqat И. va В. da (но́вый дом / но́вое окно́).
Tushum kelishigi (Вини́тельный) — erkak rodda jonli/jonsizga bog'liq (7-darsdan eslang):
JONSIZ erkak В. = И.: Я ви́жу но́вый дом. (но́вый дом = И.)
JONLI erkak В. = Р.: Я ви́жу но́вого студе́нта. (но́вого = Р. shakli)
O'rta rod В. = И.: Я откры́л но́вое окно́. (но́вое = И.)3.3. Ayol rod — birlikda
Ayol rod sifatida ajoyib soddalik bor: Р., Д., Т., П. kelishiklarining hammasida bitta oxir — -ой! Faqat bosh va tushum kelishigi boshqacha. Namuna: но́вая (yangi):
| Kelishik | Savol | Ayol (но́вая маши́на) | Oxiri |
|---|---|---|---|
| 1. Имени́тельный | кака́я? | но́вая маши́на | -ая |
| 2. Роди́тельный | како́й? | но́вой маши́ны | -ой |
| 3. Да́тельный | како́й? | но́вой маши́не | -ой |
| 4. Вини́тельный | каку́ю? | но́вую маши́ну | -ую |
| 5. Твори́тельный | како́й? | но́вой маши́ной | -ой |
| 6. Предло́жный | о како́й? | (о) но́вой маши́не | -ой |
Eng oson qoida darsda: ayol rodda Р. = Д. = Т. = П. = -ой (но́вой). To'rtta kelishik — bitta shakl! Yodlash kerak bo'lgani atigi ikkitasi: И. -ая (но́вая) va В. -ую (но́вую). Bu — sizga sovg'a.
3.4. Ko'plik — barcha rodlar uchun bitta
Ko'plikda rod farqi yo'qoladi — erkak, ayol, o'rta hammasi bir xil turlanadi. Namuna: но́вые (yangilar):
| Kelishik | Savol | Ko'plik (но́вые дома́) | Oxiri |
|---|---|---|---|
| 1. Имени́тельный | каки́е? | но́вые дома́ | -ые |
| 2. Роди́тельный | каки́х? | но́вых домо́в | -ых |
| 3. Да́тельный | каки́м? | но́вым дома́м | -ым |
| 4. Вини́тельный | каки́е? / каки́х? | =И. yoki =Р. | (jonli/jonsiz) |
| 5. Твори́тельный | каки́ми? | но́выми дома́ми | -ыми |
| 6. Предло́жный | о каки́х? | (о) но́вых дома́х | -ых |
Eslatma: ko'plikda ham tushum (В.) jonli/jonsizga bog'liq: jonsiz =И. (Я ви́жу но́вые дома́), jonli =Р. (Я ви́жу но́вых студе́нтов).
3.5. Qattiq va yumshoq o'zaklar — синий kabi sifatlar
Yuqoridagi barcha sifatlar qattiq o'zakli (но́вый, ста́рый) — oxiri -ый/-ой. Lekin yumshoq o'zakli sifatlar ham bor — ular -ий bilan tugaydi: си́ний (ko'k), после́дний (oxirgi), дома́шний (uy-, uyga oid). Ularda "qattiq" unlilar o'rniga "yumshoq" juftlari keladi: ое, ыи, ую:
| Kelishik | Qattiq (но́вый) | Yumshoq (си́ний) |
|---|---|---|
| Р. (m/с) | но́вого | си́него |
| Д. (m/с) | но́вому | си́нему |
| Т. (m/с) | но́вым | си́ним |
| П. (m/с) | о но́вом | о си́нем |
| Ж. род (Р/Д/Т/П) | но́вой | си́ней |
| Мн. (Р/П) | но́вых | си́них |
но́вого до́ма си́него до́ма (ko'k uyning)
но́вой маши́ны си́ней маши́ны (ko'k mashinaning)
о но́вом окне́ о си́нем окне́ (ko'k deraza haqida)Qoida: o'zak -й (yumshoq) bilan tugasa (си́ний, после́дний), qo'shimchalarda ое, ыи, ую almashadi. Ma'nosi va tanlash mantig'i bir xil, faqat harflar "yumshoq" bo'ladi.
3.6. Amalda — bir birikmani oltita kelishikda aylantirish
Endi to'liq "склоне́ние" (turlanish) — больша́я кни́га (katta kitob, ж):
И. больша́я кни́га — Э́то больша́я кни́га. (Bu katta kitob.)
Р. большо́й кни́ги — У меня́ нет большо́й кни́ги. (Menda katta kitob yo'q.)
Д. большо́й кни́ге — Я рад большо́й кни́ге. (Katta kitobdan xursandman.)
В. большу́ю кни́гу — Я чита́ю большу́ю кни́гу. (Katta kitobni o'qiyapman.)
Т. большо́й кни́гой — Я горжу́сь большо́й кни́гой. (Katta kitobdan faxrlanaman.)
П. (о) большо́й кни́ге — Я говорю́ о большо́й кни́ге. (Katta kitob haqida gapiryapman.)E'tibor bering: ayol rodda большо́й to'rt marta takrorlanadi (Р/Д/Т/П), faqat И. (больша́я) va В. (большу́ю) farq qiladi — 3.3 dagi qoida amalda.
4. Ko'p misollar
Uch rod × asosiy kelishiklar (но́вый bilan):
ЭРКАК (дом):
Р. О́коло но́вого до́ма стои́т маши́на. (Yangi uy yonida mashina turibdi.)
Д. Я иду́ к но́вому до́му. (Yangi uyga ketyapman.)
Т. Я живу́ ря́дом с но́вым до́мом. (Yangi uy yonida yashayman.)
П. Мы говори́м о но́вом до́ме. (Yangi uy haqida gapiryapmiz.)
АЙОЛ (кварти́ра):
Р. У меня́ нет но́вой кварти́ры. (Menda yangi kvartira yo'q.)
Д. Я рад но́вой кварти́ре. (Yangi kvartiradan xursandman.)
В. Я купи́л но́вую кварти́ру. (Yangi kvartira sotib oldim.)
Т. Я дово́лен но́вой кварти́рой. (Yangi kvartiradan mamnunman.)
О'РТА (окно́):
Р. Из но́вого окна́ краси́вый вид. (Yangi derazadan chiroyli manzara.)
Т. Над но́вым окно́м — ла́мпа. (Yangi deraza ustida chiroq.)
П. Мы ду́маем о но́вом окне́. (Yangi deraza haqida o'ylayapmiz.)Jonli erkak ot bilan (В. = Р.):
Я ви́жу ру́сского студе́нта. (Men rus talabani ko'ryapman.) — В., jonli
Я зна́ю но́вого учи́теля. (Men yangi o'qituvchini bilaman.) — В., jonli
Я жду ста́рого дру́га. (Men eski do'stni kutyapman.) — В., jonliKo'plik bilan:
Р. У нас нет но́вых книг. (Bizda yangi kitoblar yo'q.)
Д. Я звоню́ ста́рым друзья́м. (Eski do'stlarga qo'ng'iroq qilyapman.)
Т. Я горжу́сь свои́ми учени́ками. (Men o'quvchilarimdan faxrlanaman.)
П. Мы говори́м о ру́сских фи́льмах.(Rus filmlari haqida gapiryapmiz.)Yumshoq o'zak (си́ний) bilan:
Я купи́л си́нюю ру́чку. (Men ko'k ruchka sotib oldim.) — ж, В.
У меня́ нет си́него костю́ма. (Menda ko'k kostyum yo'q.) — m, Р.
Мы говори́м о после́днем уро́ке. (Oxirgi dars haqida gapiryapmiz.) — m, П.5. Talaffuz bo'limi
Sifat qo'shimchalarida bitta juda muhim talaffuz qoidasi bor — uni bilmasangiz, to'g'ri yozib, noto'g'ri o'qiysiz.
5.1. Eng muhim: -ого / -его "-ovo / -evo"
Qaratqich (Р.) va tushumdagi (jonli В.) erkak/o'rta rod qo'shimchasi -ого/-его yozilib, "-ово/-ево" o'qiladi. Bu yerda г "v" bo'ladi:
но́вого yozilishi "novogo", o'qilishi /NO-va-va/ (yangi — Р.)
ста́рого yozilishi "starogo", o'qilishi /STA-ra-va/ (eski — Р.)
ру́сского yozilishi "russkogo", o'qilishi /RU-ska-va/ (ruscha — Р.)
си́него yozilishi "sinego", o'qilishi /SI-ni-va/ (ko'k — Р.)Qoida: sifatda -ого/-его ko'rsangiz — doim "г"ni "v" deb o'qing. Bu rus tilining eng mashhur "yozadi bir xil, o'qiydi boshqacha" hodisasi.
5.2. Boshqa qo'shimchalar
- но́вому /NO-va-mu/ — Д. qo'shimchasi, urg'usiz "о"lar "a" bo'lib eshitiladi.
- но́вым /NO-vym/ — Т. qo'shimchasi, "-ым" qisqa yopiq tovush.
- о но́вом /a NO-vam/ — П. qo'shimchasi; "о" predlogi ham urg'usiz, "a" bo'lib o'qiladi.
- но́вой /NO-vay/ — ayol rod (Р/Д/Т/П), oxirgi urg'usiz "-ой" qisqa "-ay" kabi.
- большу́ю /bal-SHU-yu/ — ayol rod В., urg'u "у" da; birinchi "о" urg'usiz, "a".
- си́него /SI-ni-va/ — yumshoq o'zak; "-его" ham "-eva" bo'lib o'qiladi.
Topshiriq: ovoz chiqarib ayting — но́вого до́ма (/NOvava DOma/), у большо́го окна́ (/u balSHOva akNA/), о ру́сском фи́льме (/a RUskam FILʹmye/). "-ого -ovo" qoidasini avtomatga chiqaring.
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)
| Ruscha | Urg'u | O'zbekcha | Misol |
|---|---|---|---|
| но́вый | но́-вый | yangi | но́вого до́ма (yangi uyning) |
| ста́рый | ста́-рый | eski, keksa | ста́рому дру́гу (eski do'stga) |
| большо́й | боль-шо́й | katta | большу́ю кни́гу (katta kitobni) |
| ма́ленький | ма́-лень-кий | kichik | о ма́леньком го́роде (kichik shahar haqida) |
| ру́сский | ру́с-ский | rus, ruscha | с ру́сским дру́гом (rus do'st bilan) |
| краси́вый | кра-си́-вый | chiroyli | краси́вой де́вушке (chiroyli qizga) |
| хоро́ший | хо-ро́-ший | yaxshi | хоро́шего врача́ (yaxshi shifokorni) |
| си́ний | си́-ний | ko'k (yumshoq o'zak) | си́нюю ру́чку (ko'k ruchkani) |
| после́дний | по-сле́д-ний | oxirgi (yumshoq o'zak) | о после́днем уро́ке (oxirgi dars haqida) |
| дома́шний | до-ма́ш-ний | uy-, uyga oid | дома́шнее зада́ние (uy vazifasi) |
| како́го? | ка-ко́-го | qanaqaning? (Р., m/с) | Из како́го го́рода? (Qaysi shahardan?) |
| како́му? | ка-ко́-му | qanaqaga? (Д., m/с) | К како́му до́му? (Qaysi uyga?) |
| каки́м? | ка-ки́м | qanaqa bilan? (Т., m/с) | Каки́м ключо́м? (Qaysi kalit bilan?) |
| о како́м? | о ка-ко́м | qanaqa haqida? (П., m/с) | О како́м фи́льме? (Qaysi film haqida?) |
| како́й? | ка-ко́й | qanaqaning/-ga? (ж, Р/Д/Т/П) | У како́й ста́нции? (Qaysi bekat yonida?) |
Yodlash qoidasi: har bir sifatni bosh shakli (erkak И.) bilan yodlang: но́вый, большо́й, си́ний. Kelishik oxirlarini esa jadval bo'yicha hosil qiling — alohida yodlash shart emas, tizim yetadi.
7. Dialog
— Приве́т! Я слы́шал, ты купи́л маши́ну? — Salom! Eshitdim, mashina sotib olibsan?
— Да! Я купи́л но́вую маши́ну. — Ha! Yangi mashina sotib oldim. (но́вую — В., ж)
— Кака́я она́? Расскажи́ о но́вой маши́не! — Qanaqa? Yangi mashina haqida gapir! (о но́вой — П., ж)
— Она́ си́няя. Я е́здил на ней к ста́рому дру́гу. — U ko'k. Unda eski do'stimnikiga bordim.
(к ста́рому дру́гу — Д., m)
— А где ты его́ купи́л? — Uni qayerdan olding?
— В большо́м автосало́не за го́родом. — Shahar tashqarisidagi katta salondan.
(в большо́м … — П., m)
— Здо́рово! У тебя́ тепе́рь нет ста́рой пробле́мы! — Zo'r! Endi eski muammong yo'q!
(нет ста́рой пробле́мы — Р., ж)
— Да, я о́чень дово́лен но́вой маши́ной. — Ha, yangi mashinadan juda mamnunman.
(но́вой маши́ной — Т., ж)
— Поздравля́ю с хоро́шей поку́пкой! — Yaxshi xarid bilan tabriklayman!
(с хоро́шей поку́пкой — Т., ж)E'tibor bering: bitta dialogda но́вую (В.), о но́вой (П.), к ста́рому (Д.), в большо́м (П.), ста́рой (Р.), но́вой (Т.) — sifat har safar otning kelishigiga moslashdi. Ayol rodda но́вой uch xil kelishikda (П., Р., Т.) bir xil ko'rinishini payqadingizmi? Bu — 3.3 dagi qoida.
8. Tipik xatolar + mini-mashq
Otni turlab, sifatni bosh shaklda qoldirish: о но́вый до́ме, к больша́я маши́не. о но́вом до́ме (П.), к большо́й маши́не (Д.). Sabab: sifat otga ergashadi — ot kelishikka kirsa, sifat ham kirishi shart. Ular ajralmaydi.
Ayol rodda har kelishikka alohida oxir o'ylab topish: но́вею, но́ваму маши́не. но́вой маши́не (Д.) — ayol rodda Р/Д/Т/П doim -ой. Sabab: bitta oxir to'rt kelishikka yetadi, ortiqcha o'ylamang.
-огоni "-ogo" deb o'qish: но́вого "novogo". o'qilishi "novovo" — bu yerda "г" = "v". Sabab: -ого/-его qo'shimchasida г v.
Yumshoq o'zakka qattiq oxir qo'shish: си́ного, си́ному, о си́ном. си́него, си́нему, о си́нем (ое). Sabab: o'zak -й (yumshoq) bo'lsa, ое, ыи, ую almashadi.
Jonli erkak sifatni tushumda o'zgartirmaslik: Я ви́жу но́вый студе́нт. Я ви́жу но́вого студе́нта (В. = Р.). Sabab: jonli erkak ot va uning sifati tushumda qaratqichga o'xshaydi.
Imlo: ж/ш/г/к/х dan keyin "-ы": хоро́шый, ру́сскый, с хоро́шым. хоро́ший, ру́сский, с хоро́шим (-им, -ий). Sabab: bu tovushlardan keyin -ы emas, -и yoziladi.
Mini-mashq (darhol tekshiring — javoblar 11-bo'limda)
Sifatni to'g'ri kelishikka qo'ying (qavsda bosh shakl):
1. Я иду́ к (но́вый) ___ до́му.
2. У меня́ нет (большо́й) ___ маши́ны.
3. Мы говори́м о (ру́сский) ___ фи́льме.
4. Я купи́л (си́ний) ___ ру́чку.
5. Я ви́жу (ста́рый) ___ дру́га.9. Mashqlar
Qoida: kitobga qaramay yeching, javoblaringizni daftaringizga yozing. Tugatgach 11-bo'limdan tekshiring.
Mashq 1. Sifatning kelishigini aniqlang (И/Р/Д/В/Т/П):
но́вого = ___ но́вому = ___ но́вым = ___
о но́вом = ___ но́вую = ___ но́вой = ___Mashq 2. Роди́тельный (Р.) — sifat + otni qaratqichga qo'ying:
У меня́ нет (но́вый телефо́н) ___ ___.
О́коло (большо́й дом) ___ ___.
Из (ста́рый го́род) ___ ___.
Для (хоро́ший друг) ___ ___.Mashq 3. Да́тельный (Д.) — jo'nalish kelishigiga qo'ying:
Я иду́ к (но́вый врач) ___ ___.
Я звоню́ (ста́рый друг) ___ ___.
Ребёнок рад (большо́й пода́рок) ___ ___.
Мы идём к (краси́вое о́зеро) ___ ___.Mashq 4. Вини́тельный (В.) — jonli/jonsizga diqqat!
Я чита́ю (но́вая кни́га) ___ ___.
Я ви́жу (ру́сский студе́нт) ___ ___. jonli!
Я откры́л (большо́е окно́) ___ ___.
Я жду (ста́рый друг) ___ ___. jonli!Mashq 5. Твори́тельный (Т.) — vosita kelishigiga qo'ying:
Я говорю́ с (ру́сский друг) ___ ___.
Ко́фе с (горя́чее молоко́) ___ ___.
Я горжу́сь (ста́рший сын) ___ ___.
Я дово́лен (но́вая кварти́ра) ___ ___.Mashq 6. Предло́жный (П.) — o'rin kelishigiga qo'ying:
Мы говори́м о (но́вый фильм) ___ ___.
Я живу́ в (большо́й го́род) ___ ___.
Кни́га о (ру́сская исто́рия) ___ ___.
Я ду́маю о (после́дний уро́к) ___ ___.Mashq 7. Bir birikmani oltita kelishikda turlang — но́вая маши́на (ж):
И. ___ Р. ___ Д. ___
В. ___ Т. ___ П. (о) ___Mashq 8. Xatoni toping va to'g'rilang:
1. Я иду́ к но́вый до́му.
2. У меня́ нет большо́й маши́на.
3. Я ви́жу ру́сский студе́нт.
4. Мы говори́м о но́вый фи́льме.
5. Я купи́л си́ного ру́чку.Mashq 9. O'zbekchadan ruschaga tarjima qiling:
1. Menda yangi mashina yo'q.
2. Men rus do'st bilan gaplashyapman.
3. Biz katta shaharda yashaymiz.
4. Men eski do'stni kutyapman.
5. Biz oxirgi dars haqida o'ylayapmiz.10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
- Turlash drill: Wisar AIdan 8 ta "sifat + ot" birikmasini bosh kelishikda berishni so'rang (aralash rodlarda). Har birini oltita kelishikda turlab bering, AI xatolaringizni tushuntirsin.
- "Qaysi kelishik?" o'yini: AI sizga tayyor gaplar bersin, siz har bir sifatning kelishigini (И/Р/Д/В/Т/П) va nega aynan shu ekanini ayting (otga qarab).
- O'zingiz haqingizda: o'zingiz haqingizda 5 ta gap yozing, har birida kamida bitta "sifat + ot" birikmasi turli kelishikda bo'lsin (masalan: Я живу́ в большо́м го́роде с ру́сским дру́гом — П. + Т.). AIdan tekshirishni so'rang.
- Yumshoq o'zak mashqi: AIdan си́ний, после́дний, дома́шний kabi 5 ta yumshoq o'zakli sifat berishni so'rang, ularni ое almashuvi bilan turli kelishiklarda yozing.
11. Javoblar kaliti
Mini-mashq (8-bo'lim):
- к но́вому до́му (Д.) · 2. нет большо́й маши́ны (Р.) · 3. о ру́сском фи́льме (П.) · 4. си́нюю ру́чку (В., ж) · 5. ста́рого дру́га (В., jonli).
Mashq 1: но́вого = Р (yoki В. jonli); но́вому = Д; но́вым = Т; о но́вом = П; но́вую = В (ж); но́вой = Р/Д/Т/П (ж).
Mashq 2: нет но́вого телефо́на; о́коло большо́го до́ма; из ста́рого го́рода; для хоро́шего дру́га. (hammasi Р.)
Mashq 3: к но́вому врачу́; ста́рому дру́гу; рад большо́му пода́рку; к краси́вому о́зеру. (hammasi Д.)
Mashq 4: чита́ю но́вую кни́гу (ж); ви́жу ру́сского студе́нта (jonli Р.); откры́л большо́е окно́ (с, =И.); жду ста́рого дру́га (jonli Р.).
Mashq 5: с ру́сским дру́гом; с горя́чим молоко́м; горжу́сь ста́ршим сы́ном; дово́лен но́вой кварти́рой. (hammasi Т.)
Mashq 6: о но́вом фи́льме; в большо́м го́роде; о ру́сской исто́рии; о после́днем уро́ке. (hammasi П.)
Mashq 7 (но́вая маши́на): И. но́вая маши́на · Р. но́вой маши́ны · Д. но́вой маши́не · В. но́вую маши́ну · Т. но́вой маши́ной · П. (о) но́вой маши́не.
Mashq 8 (xatolar):
- к но́вому до́му (Д.) · 2. нет большо́й маши́ны (Р.) · 3. ви́жу ру́сского студе́нта (В., jonli) · 4. о но́вом фи́льме (П.) · 5. купи́л си́нюю ру́чку (В., ж; yumshoq o'zak).
Mashq 9 (tarjima):
- У меня́ нет но́вой маши́ны. (Р.) · 2. Я говорю́ с ру́сским дру́гом. (Т.) · 3. Мы живём в большо́м го́роде. (П.) · 4. Я жду ста́рого дру́га. (В., jonli) · 5. Мы ду́маем о после́днем уро́ке. (П.).
12. Xulosa va keyingi dars
- Asosiy qonun: sifat otga to'liq moslashadi — rod + son + kelishik bo'yicha bir vaqtda. Avval otni turlang, keyin sifatni unga moslang.
- Erkak/o'rta rod (birlik): Р. -ого, Д. -ому, Т. -ым, П. -ом (но́вого, но́вому, но́вым, о но́вом). И. va В. da erkak/o'rta farq qiladi.
- Ayol rod (birlik): Р/Д/Т/П hammasi -ой (но́вой). Faqat И. -ая va В. -ую boshqacha — eng oson qism.
- Ko'plik: rod farqi yo'qoladi — Р/П -ых, Д. -ым, Т. -ыми (но́вых, но́вым, но́выми).
- Jonli/jonsiz: erkak rod В. da jonli =Р. (но́вого студе́нта), jonsiz =И. (но́вый дом).
- Yumshoq o'zak (си́ний): ое, ыи, ую (си́него, си́нюю, о си́нем).
- Talaffuz: -ого/-его doim "-ovo/-evo" (но́вого "novovo").
- Imlo: ж/ш/ч/щ/г/к/х dan keyin -ы emas, -и (ру́сский, с хоро́шим).
Keyingi dars — A2 — 18-dars: Sifat darajalari — taqqoslash (сравни́тельная сте́пень). Bugun siz sifatni kelishiklarda o'zgartirishni o'rgandingiz. Endi sifatlarni taqqoslashni ko'ramiz: но́вый нове́е (yangiroq), большо́й бо́льше (kattaroq), хоро́ший лу́чше (yaxshiroq) — "kimdan/nimadan ko'ra ...roq" ma'nosini ifodalashni. Уда́чи! (Omad!)
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!