A2 — 23-dars: Shartli mayl (условное наклонение) — kirish
A2 — ELEMENTAR · 23-dars
1. Dars nomi va maqsad
Shu paytgacha siz voqealarni haqiqatda bo'lgan, bo'layotgan yoki bo'ladigan holatda ifodalab keldingiz: Я рабо́таю (ishlayapman), Я рабо́тал (ishladim), Я бу́ду рабо́тать (ishlayman). Bularning hammasi — haqiqiy harakat. Endi tilning yangi bir "qatlami"ni ochamiz: istak, faraz, xayoliy shart qatlamini. Ya'ni harakat haqiqatda bo'lmaydi — u faqat istalgan, tasavvur qilingan, shartga bog'liq bo'ladi.
Bu qatlam rus tilida shartli mayl (усло́вное наклоне́ние — uslovnoye naklonyeniye) deb ataladi va u — hayratlanarli darajada oddiy yasaladi. Butun sirr bitta kichkina so'zda: бы (yoki uning qisqargan shakli б). Siz allaqachon bilgan o'tgan zamon fe'liga (-л / -ла / -ли) shu бы zarrasini qo'shsangiz — tamom, shartli mayl tayyor: хоте́л (xohladi) хоте́л бы (xohlar edim / xohlardim).
Eng muhim g'oyani darsning boshida aytib qo'yaman, chunki bu — ko'pchilikni chalkashtiradigan nuqta: бы zamon emas! Хоте́л бы — bu "kecha xohladim" degani emas. Bu — "xohlardim", "xohlar edim" degani, ya'ni hozir yoki umuman, istak sifatida. бы o'tgan zamon shaklidan foydalanadi, lekin ma'nosi o'tmish emas — u istak / shart / farazdir.
Bu darsda siz uch narsani o'rganasiz: (1) muloyim istak va iltimosni — Я хоте́л бы... ("xohlardim" — juda muhim odob shakli); (2) real bo'lmagan shartni — Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя... (agar vaqtim bo'lganida...); (3) maslahatni — На ва́шем ме́сте я бы... (sizning o'rningizda men...). Dars oxirida siz muloyim, madaniyatli rus tilida gapira boshlaysiz — chunki хочу́ ("xohlayman", keskin) o'rniga хоте́л бы ("xohlardim", yumshoq) deyish — rus muomala odobining kalitidir.
2. Avvalgi darsdan takror (o'tgan zamon -л / -ла / -ли)
Shartli mayl to'liq o'tgan zamon shakliga tayanadi. Shuning uchun uni mustahkam eslab olaylik (A1 24-dars):
- O'tgan zamon shaxsga emas, rod va songa qarab o'zgaradi: -л (erkak), -ла (ayol), -ло (narsa/betaraf), -ли (ko'plik).
- Yasalishi: boshlang'ich shakldan -ть ni olib, o'zakka qo'shimcha qo'shasiz:
| Rod / son | Qo'shimcha | хоте́ть (xohlamoq) | де́лать (qilmoq) | пойти́ (bormoq) |
|---|---|---|---|---|
| erkak (m) | -л | хоте́л | де́лал | пошёл |
| ayol (f) | -ла | хоте́ла | де́лала | пошла́ |
| betaraf (n) | -ло | хоте́ло | де́лало | пошло́ |
| ko'plik | -ли | хоте́ли | де́лали | пошли́ |
- Tez mashq: aytib ko'ring — Я хоте́л (erkak xohladi) / Я хоте́ла (ayol xohladi) / Мы хоте́ли (biz xohladik). Я пошёл / Она́ пошла́ / Они́ пошли́.
Muhim bog'lanish: bugun aynan shu shakllarga бы qo'shamiz — boshqa hech narsa o'zgarmaydi. Agar siz o'tgan zamonni mustahkam bilsangiz, shartli mayl siz uchun bepul keladi. хоте́л хоте́л бы, пошёл пошёл бы, была́ была́ бы. Shuning uchun o'tgan zamon shakllarini — ayniqsa rodga moslashishini — yaxshi eslab oling.
3. Asosiy tushuntirish
3.1. Formula: o'tgan zamon shakli + бы
Shartli mayl butun rus grammatikasidagi eng oson naqshlardan biri. Bitta formula hamma narsani hal qiladi:
O'TGAN ZAMON SHAKLI + бы = SHARTLI MAYL
хоте́л (xohladi, m) + бы хоте́л бы (xohlardim — erkak)
хоте́ла (xohladi, f) + бы хоте́ла бы (xohlardim — ayol)
хоте́ли (xohladi, ko'p) + бы хоте́ли бы (xohlardik)
пошёл (bordi, m) + бы пошёл бы (borardim — erkak)
сде́лал (qildi, m) + бы сде́лал бы (qilardim)Ya'ni: hech qanday yangi fe'l shakli yodlash shart emas. Siz allaqachon bilgan -л / -ла / -ли shakliga faqat бы qo'shasiz. Butun qiyinchilik — ma'noni to'g'ri tushunishda, shaklda emas.
Yodlash uchun kalit: shartli maylning "imzosi" — matnda yoki nutqda paydo bo'lgan бы (yoki б) so'zi. Uni ko'rsangiz, biling: bu gap haqiqat haqida emas — bu istak, faraz yoki shart. Я рабо́тал = "ishladim" (fakt). Я рабо́тал бы = "ishlardim" (istak/shart, hali bo'lmagan).
3.2. ENG MUHIM: бы — bu ZAMON EMAS!
Bu — bugungi darsning yuragi, uni yaxshi tushunmasangiz, hammasi chalkashadi. бы o'tgan zamon shaklini oladi, lekin o'tmishni bildirmaydi. U — mayl, ya'ni harakatga munosabatni bildiradi: haqiqiy emas, balki xohlanadigan, faraziy, shartli.
Я рабо́тал в шко́ле. — Men maktabda ishladim. (FAKT — o'tmish, haqiqatda bo'lgan)
Я рабо́тал бы в шко́ле. — Men maktabda ishlardim. (ISTAK/SHART — bo'lmagan, faqat farazan)E'tibor bering: ikkinchi gap "kecha ishladim" degani emas. U — "(agar imkon bo'lsa) ishlardim", "ishlashni xohlardim" degani. Vaqti — hozir yoki umuman. бы vaqtni emas, munosabatni o'zgartiradi.
O'zbek tilida bunga -sa edi / -ardi / -r edim shakllari to'g'ri keladi:
| Ruscha | O'zbekcha | Ma'no turi |
|---|---|---|
| Я хоте́л бы... | Xohlar edim... / Xohlardim... | muloyim istak |
| Я пошёл бы... | Borardim... | shartga bog'liq harakat |
| Е́сли бы я знал... | Agar bilganimda... | real bo'lmagan shart |
DIQQAT — asosiy qoida: бы FAQAT o'tgan zamon shakli (-л/-ла/-ли) bilan ishlatiladi. Uni hozirgi zamon (хочу́) yoki kelasi zamon (бу́ду) bilan hech qachon qo'shib bo'lmaydi. хочу́ бы, бу́ду бы — bunday shakl yo'q, bu qo'pol xato. To'g'risi doim: хоте́л бы (o'tgan shakl + бы). Bu qoidani mahkam yodda tuting.
3.3. бы rodga va songa moslashadi
бы so'zi o'zi hech qachon o'zgarmaydi — u doim "бы". Lekin uning oldidagi fe'l o'tgan zamon shakli bo'lgani uchun, u rod va songa moslashadi (xuddi oddiy o'tgan zamondagidek):
Он хоте́л бы отдохну́ть. — U (erkak) dam olishni xohlardi.
Она́ хоте́ла бы отдохну́ть. — U (ayol) dam olishni xohlardi.
Они́ хоте́ли бы отдохну́ть. — Ular dam olishni xohlardi.Demak, agar siz erkak bo'lsangiz: Я хоте́л бы...; agar siz ayol bo'lsangiz: Я хоте́ла бы.... Bu — A1 o'tgan zamondagi bilan aynan bir xil qoida; бы qo'shilishi bilan hech narsa o'zgarmaydi.
3.4. бы joylashuvi — erkin
бы ning gapdagi o'rni qat'iy emas. U ko'pincha fe'ldan keyin turadi, lekin oldiga ham ko'chishi mumkin — ayniqsa я, ты olmoshidan keyin. Ma'no o'zgarmaydi:
Я хоте́л бы ко́фе. = Я бы хоте́л ко́фе. — Men kofe xohlardim.
Я пошёл бы туда́. = Я бы пошёл туда́. — Men u yerga borardim.Ikkala variant ham to'g'ri va tabiiy. Ko'pincha so'zlashuvda Я бы хоте́л (бы oldinda) eshitiladi, lekin Я хоте́л бы ham xuddi shunday to'g'ri. Boshqa gap bo'laklari bilan — masalan savol so'zidan keyin — ham бы erkin joylashadi: Что бы ты сде́лал? (Nima qilarding?).
Amaliy maslahat: boshida chalkashmaslik uchun bitta odatni tanlang — men sizga Я хоте́л бы (бы fe'ldan keyin) shaklini tavsiya qilaman, chunki u eng ko'p va eng "xavfsiz". Keyinroq Я бы хоте́л ni ham erkin ishlatasiz.
3.5. Uch asosiy ishlatilish
Shartli mayl A2 darajada asosan uch vaziyatda kerak bo'ladi. Har birini alohida ko'ramiz.
1) Muloyim istak va iltimos (eng muhim odob shakli): хочу́ ("xohlayman") — to'g'ri, lekin keskin, qo'pol. Madaniyatli nutqda uning o'rniga хоте́л бы ("xohlardim") ishlatiladi. Bu — restoran, do'kon, idorada, notanish odam bilan gapirganda shart:
Я хоте́л бы ко́фе, пожа́луйста. — Men kofe xohlardim, iltimos.
Я хоте́л бы заказа́ть стол. — Stol band qilmoqchi edim.
Мы хоте́ли бы посмотре́ть меню́. — Menyuni ko'rmoqchi edik.
Я хоте́ла бы спроси́ть. — So'ramoqchi edim. (ayol)Solishtiring: Дай мне ко́фе (Menga kofe ber — juda qo'pol) Я хоте́л бы ко́фе (Kofe xohlardim — muloyim). Farqi katta! Rus tilida odob aynan shu бы orqali ifodalanadi.
2) Real bo'lmagan shart (Если бы...): "Agar ... bo'lganida, ... qilardim" tipidagi gaplar. Bu yerda shart haqiqatda bajarilmagan (vaqt yo'q, pul yo'q va h.k.). MUHIM: ikkala qismda ham бы ishlatiladi — Если qismida ham, natija qismida ham:
Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя, я пошёл бы в кино́.
— Agar vaqtim bo'lganida, kinoga borardim.
Е́сли бы я знал а́дрес, я написа́л бы письмо́.
— Agar manzilni bilganimda, xat yozardim.
Е́сли бы бы́ло тепло́, мы гуля́ли бы в па́рке.
— Agar iliq bo'lganida, parkda sayr qilardik.Sxema: Е́сли бы [o'tgan zamon]**, ** [o'tgan zamon] бы. Ikki бы — biri shart bo'lagida (Если бы), biri natija bo'lagida.
3) Maslahat (На вашем месте... / Тебе бы...): Kimgadir maslahat berishning muloyim, bosiq usuli:
На ва́шем ме́сте я бы отдохну́л. — Sizning o'rningizda bo'lsam, dam olardim.
На твоём ме́сте я бы не спеши́л. — Sening o'rningda shoshilmasdim.
Тебе́ бы отдохну́ть. — Senga dam olish kerak edi. / Dam olsang bo'lardi.
Вам бы к врачу́ сходи́ть. — Sizga shifokorga borish kerak edi.Oxirgi ikki namunada (Тебе бы + noaniq shakl) — maslahatning qisqa, iliq shakli; o'zbekcha "-sang bo'lardi / kerak edi" ma'nosini beradi.
4. Misollar (ruscha + o'zbekcha tarjima)
Muloyim istak (я — erkak / ayol):
Я хоте́л бы чай. — (erkak) Choy xohlardim.
Я хоте́ла бы чай. — (ayol) Choy xohlardim.
Я хоте́л бы поговори́ть с ва́ми. — Siz bilan gaplashmoqchi edim.
Мы хоте́ли бы отдохну́ть. — Dam olmoqchi edik.Muloyim iltimos (do'kon / restoranda):
Я хоте́л бы заказа́ть ко́фе. — Kofe buyurtma qilmoqchi edim.
Я хоте́ла бы посмотре́ть э́то пла́тье. — Bu ko'ylakni ko'rmoqchi edim. (ayol)
Мы хоте́ли бы счёт, пожа́луйста. — Hisobni olmoqchi edik, iltimos.Real bo'lmagan shart (Если бы...):
Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя, я пое́хал бы к мо́рю.
— Agar vaqtim bo'lganida, dengizga borardim.
Е́сли бы я был бога́т, я купи́л бы дом.
— Agar boy bo'lganimda, uy sotib olardim.
Е́сли бы ты позвони́л, я пришёл бы.
— Agar qo'ng'iroq qilganingda, kelardim.
Е́сли бы не дождь, мы гуля́ли бы.
— Yomg'ir bo'lmaganida, sayr qilardik.Maslahat:
На ва́шем ме́сте я бы согласи́лся. — Sizning o'rningizda rozi bo'lardim.
На твоём ме́сте я бы подожда́л. — Sening o'rningda kutardim.
Тебе́ бы поспа́ть. — Senga uxlash kerak edi.
Вам бы отдохну́ть немно́го. — Sizga bir oz dam olish kerak edi.E'tibor bering: inkor "не" shartli maylda ham fe'ldan oldin qo'yiladi: Я не хоте́л бы (xohlamasdim), Я бы не пошёл (bormasdim). бы o'z o'rnida qoladi, не esa fe'lga yopishadi.
5. Talaffuz bo'limi
- бы /bı/ — qisqa, urg'usiz so'z; "ы" — o'zbekcha "i" dan qattiqroq, orqada tovush. Deyarli oldingi so'zga qo'shilib aytiladi: хоте́л бы "xatyél-bı".
- хоте́л бы /xa-TYEL bı/ — urg'u хоте́л dagi "-те-"да; бы urg'usiz, ergashib ketadi.
- е́сли бы /YES-li bı/ — urg'u boshda (е́с-), "е́сли" + "бы" birga oqadi: "yésli-bı".
- я бы /ya bı/ — ikkalasi ham qisqa: "ya-bı". So'zlashuvda ba'zan бы б ga qisqaradi: я б хоте́л /ya b xatyél/.
- пошёл бы /pa-SHOL bı/ — "ё" doim urg'uli va "o" bo'lib o'qiladi: "pashól", "pashél" emas.
- хоте́ла бы /xa-TYE-la bı/ — ayol shakli; urg'u baribir "-те-"да, oxiriga "-ла" qo'shildi.
Urg'u — muhim eslatma: бы hech qachon urg'u olmaydi — u har doim urg'usiz, oldingi so'zga suyanadi. Shuning uchun хоте́л бы da urg'u faqat хоте́л da qoladi. Yana bir nozik nuqta: был бы (bo'lardi, m) — urg'u был da; lekin была́ бы (bo'lardi, f) — urg'u была́ ning oxirida (bı-LÁ bı). была́ urg'usi — A1 dan tanish "og'riqli" nuqta, uni takrorlang.
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)
| Ruscha | Urg'u | O'zbekcha | Misol |
|---|---|---|---|
| бы | бы | -sa edi / -ardi (shartli zarra) | Я хоте́л бы. — Xohlardim. |
| хоте́л бы | хо-те́л бы | xohlardim (m) | Я хоте́л бы чай. — Choy xohlardim. |
| хоте́ла бы | хо-те́-ла бы | xohlardim (f) | Я хоте́ла бы чай. — Choy xohlardim. |
| е́сли бы | е́с-ли бы | agar ... bo'lganida | Е́сли бы я знал... — Agar bilganimda... |
| на ва́шем ме́сте | на ва́-шем ме́с-те | sizning o'rningizda | На ва́шем ме́сте я бы... — Sizning o'rningizda men... |
| заказа́ть | за-ка-за́ть | buyurtma qilmoq | Я хоте́л бы заказа́ть. — Buyurtma qilmoqchi edim. |
| отдохну́ть | от-дох-ну́ть | dam olmoq | Тебе́ бы отдохну́ть. — Senga dam olish kerak edi. |
| посове́товать | по-со-ве́-то-вать | maslahat bermoq | Я хоте́л бы посове́товать. — Maslahat bermoqchi edim. |
| согласи́ться | со-гла-си́ть-ся | rozi bo'lmoq | Я бы согласи́лся. — Rozi bo'lardim. |
| спеши́ть | спе-ши́ть | shoshilmoq | Я бы не спеши́л. — Shoshilmasdim. |
| подожда́ть | по-до-жда́ть | kutmoq | Я бы подожда́л. — Kutardim. |
| пожа́луйста | по-жа́-луй-ста | iltimos / marhamat | Чай, пожа́луйста. — Choy, iltimos. |
| счёт | счёт | hisob (restoranda) | Счёт, пожа́луйста. — Hisob, iltimos. |
| бога́тый | бо-га́-тый | boy | Е́сли бы я был бога́т... — Boy bo'lganimda... |
| вре́мя | вре́-мя | vaqt | Е́сли бы бы́ло вре́мя... — Vaqt bo'lganida... |
| меню́ | ме-ню́ | menyu | Меню́, пожа́луйста. — Menyu, iltimos. |
Yodlash qoidasi: хоте́л бы ni bitta "blok" sifatida yodlang — erkak (хоте́л бы) va ayol (хоте́ла бы) shaklida. Va е́сли бы ni doim juftlab: "Е́сли бы ... , ... бы" — ikki бы. Bu ikki blok bugungi darsning 80% ini qamraydi.
7. Dialog
— Здра́вствуйте! Что бы вы хоте́ли? — Assalomu alaykum! Nima xohlardingiz?
— Я хоте́л бы ко́фе и десе́рт. — Kofe va desert xohlardim.
— А я хоте́ла бы чай, пожа́луйста. — Men esa choy xohlardim, iltimos. (ayol)
— Хорошо́. Что-нибу́дь ещё? — Yaxshi. Yana biror narsami?
— Е́сли бы у вас был торт, я взял бы кусо́чек. — Tort bo'lsa, bir bo'lak olardim.
— Торт есть. Рекоменду́ю шокола́дный. — Tort bor. Shokoladlisini tavsiya qilaman.
— Отли́чно! Тогда́ я хоте́л бы его́. — Zo'r! Unda men uni xohlardim.
— А мне посове́туйте: что бы вы взя́ли? — Menga maslahat bering: nima olardingiz?
— На ва́шем ме́сте я бы взял чай с лимо́ном. — Sizning o'rningizda limonli choy olardim.
— Спаси́бо! И счёт, пожа́луйста. — Rahmat! Va hisobni, iltimos.E'tibor bering: bu — restoran dialogi, real muloqot. Barcha istaklar хоте́л бы / хоте́ла бы orqali (keskin хочу́ emas!) — bu muloyim, madaniyatli nutq. Shart (Е́сли бы ... , ... бы), maslahat (На ва́шем ме́сте я бы...), muloyim savol (Что бы вы хоте́ли?) — hammasi бы bilan. Ayol personaj хоте́ла бы (-ла), erkak хоте́л бы (-л) deydi.
8. Tipik xatolar + mini-mashq
бы ni hozirgi/kelasi zamon bilan qo'shish: Я хочу́ бы ко́фе. / Я бу́ду бы рабо́тать. Я хоте́л бы ко́фе. Sabab: бы faqat o'tgan zamon shakli (-л/-ла/-ли) bilan ishlaydi. хочу́, бу́ду — o'tgan zamon emas, shuning uchun бы ular bilan mumkin emas.
бы ni "kecha qildim" ma'nosida tushunish: Я пошёл бы ni "men bordim" deb tarjima qilish. Я пошёл бы = "borardim" (istak/shart), "bordim" emas. Sabab: бы — mayl, zamon emas. "Bordim" — Я пошёл (бы siz).
Shart gapida faqat bitta бы qo'yish: Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя, я пошёл в кино́. Е́сли бы ... вре́мя, я пошёл бы в кино́. Sabab: real bo'lmagan shartda бы ikkala qismda ham kerak: Если бы qismida va natija qismida.
Ayol bo'la turib erkak shaklini ishlatish: Я хоте́л бы (ayol aytyapti). Я хоте́ла бы. Sabab: бы oldidagi fe'l o'tgan zamon shakli — u gapiruvchining jinsiga moslashadi: ayol -ла.
Muloyimlik o'rniga keskin хочу́ ishlatish (notanish odamga): Дай ко́фе / Хочу́ ко́фе. Я хоте́л бы ко́фе, пожа́луйста. Sabab: rus muomala odobida notanish odamga хочу́ — qo'pol; muloyim shakl doim хоте́л бы.
Mini-mashq (og'zaki): quyidagini shartli maylga aylantiring (o'z jinsingizga qarab), so'ng бы bilan ayting:
хоте́ть я ___, пойти́ я ___, сде́лать я ___, быть я ___ (m/f)
(Javoblar 11-bo'limda.)
9. Mashqlar
Mashq 1. Fe'lni shartli maylga aylantiring (+ бы), erkak shaklida:
Я ___ (хоте́ть) ко́фе.
Я ___ (пойти́) в кино́.
Я ___ (сде́лать) э́то.
Я ___ (купи́ть) дом.Mashq 2. Я хоте́л бы / Я хоте́ла бы — o'z jinsingizga (yoki qavsdagi ko'rsatmaga) qarab to'ldiring:
___ заказа́ть стол. (siz erkaksiz)
___ посмотре́ть меню́. (siz ayolsiz)
___ спроси́ть. (siz erkaksiz)
Мы ___ отдохну́ть. (ko'plik)Mashq 3. Real bo'lmagan shartni to'ldiring — ikkala joyga бы qo'ying:
Е́сли ___ у меня́ ___ вре́мя, я пошёл ___ в кино́.
Е́сли ___ я знал а́дрес, я написа́л ___ письмо́.
Е́сли ___ бы́ло тепло́, мы гуля́ли ___ в па́рке.Mashq 4. Maslahatni tuzing (На ва́шем ме́сте я бы... namunasida):
(отдохну́ть) — На ва́шем ме́сте я бы ___ .
(подожда́ть) — На твоём ме́сте я бы ___ .
(не спеши́ть) — На ва́шем ме́сте я бы ___ .Mashq 5. Xatoni toping va to'g'rilang:
Я хочу́ бы ко́фе.
Я хоте́л бы (ayol aytyapti) чай.
Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя, я пошёл в кино́.
Я бу́ду бы рабо́тать.Mashq 6. Keskin istakni muloyim shaklga aylantiring (хочу́ хоте́л(а) бы):
Хочу́ ко́фе. ___
Хочу́ заказа́ть стол. ___
Хочу́ поговори́ть. ___Mashq 7. Savolga shartli maylda to'liq javob bering (ruschada):
Что бы вы хоте́ли? (— Kofe xohlardim. — erkak)
Что бы ты сде́лал, е́сли бы у тебя́ бы́ло мно́го де́нег? (— Uy sotib olardim.)
Тебе́ ну́жен о́тдых. (— Ha, dam olsam bo'lardi.)10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
- Muloyimlik mashqi: Wisar AIdan sizga 8 ta keskin istak (хочу́...) berishni so'rang; har birini ovoz chiqarib хоте́л бы / хоте́ла бы muloyim shakliga aylantiring — o'z jinsingizga to'g'ri. AI shakl va urg'uni tekshirsin.
- Restoran roli: AI bilan restoran dialogini o'ynang — siz mijozsiz. Buyurtmani faqat Я хоте́л(а) бы..., Мы хоте́ли бы..., Счёт, пожа́луйста orqali bering. Keskin хочу́ ishlatib qo'ysangiz, AI sizni to'g'rilashini so'rang.
- "Agar..." mashqi: AIdan 5 ta Е́сли бы... boshlanmasini berishni so'rang (masalan Е́сли бы у меня́ бы́ло мно́го вре́мени...), siz har birini natija bilan yakunlang — ikkala qismda бы borligini tekshiring. Keyin AIdan sizga maslahat so'rang: "Что бы ты сде́лал на моём ме́сте?".
11. Javoblar kaliti
Mini-mashq (8-bo'lim): хоте́ть я хоте́л бы / хоте́ла бы; пойти́ я пошёл бы / пошла́ бы; сде́лать я сде́лал бы / сде́лала бы; быть я был бы / была́ бы.
Mashq 1: Я хоте́л бы ко́фе; Я пошёл бы в кино́; Я сде́лал бы э́то; Я купи́л бы дом.
Mashq 2: Я хоте́л бы заказа́ть стол (erkak); Я хоте́ла бы посмотре́ть меню́ (ayol); Я хоте́л бы спроси́ть (erkak); Мы хоте́ли бы отдохну́ть.
Mashq 3: Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя, я пошёл бы в кино́; Е́сли бы я знал а́дрес, я написа́л бы письмо́; Е́сли бы бы́ло тепло́, мы гуля́ли бы в па́рке.
Mashq 4: На ва́шем ме́сте я бы отдохну́л; На твоём ме́сте я бы подожда́л; На ва́шем ме́сте я бы не спеши́л.
Mashq 5: Я хоте́л бы ко́фе (хочу́ бы emas — бы faqat o'tgan shakl bilan); Я хоте́ла бы чай (ayol -ла); Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя, я пошёл бы в кино́ (natija qismida ham бы kerak); Я рабо́тал бы (бу́ду бы emas — o'tgan shakl + бы).
Mashq 6: Хочу́ ко́фе Я хоте́л(а) бы ко́фе; Хочу́ заказа́ть стол Я хоте́л(а) бы заказа́ть стол; Хочу́ поговори́ть Я хоте́л(а) бы поговори́ть.
Mashq 7 (namuna javoblar): — Я хоте́л бы ко́фе. / — Я купи́л бы дом. / — Да, мне бы отдохну́ть.
12. Xulosa va keyingi dars
- Shartli mayl (усло́вное наклоне́ние) — istak, faraz, xayoliy shartni ifodalaydi. Yasalishi eng oson: o'tgan zamon shakli (-л/-ла/-ли) + бы.
- ENG MUHIM: бы — zamon emas! Хоте́л бы = "xohlardim" (istak), "xohladim" (o'tmish) emas. O'tgan shaklni oladi, lekin ma'nosi — istak/shart/faraz.
- бы o'tgan zamon shakli tufayli rodga moslashadi: хоте́л бы (m) / хоте́ла бы (f) / хоте́ли бы (ko'p). Uni faqat o'tgan shakl bilan ishlating — hech qachon хочу́ бы, бу́ду бы emas.
- Joylashuvi erkin: Я хоте́л бы = Я бы хоте́л.
- Uch asosiy ishlatilish: (1) muloyim istak/iltimos — Я хоте́л бы... (odob kaliti!); (2) real bo'lmagan shart — Е́сли бы ..., ... бы (ikkala qismda ham бы); (3) maslahat — На ва́шем ме́сте я бы... / Тебе́ бы....
- O'zbekcha mos kelishi: -sa edi / -ardi / -r edim.
Keyingi dars — A2 — 24-dars: Bog'lovchilar (сою́зы) — что, потому́ что, е́сли, когда́. Bugun siz е́сли бы orqali gaplarni bog'lashni boshladingiz. Keyingi darsda bog'lovchilarni to'liq ochamiz — что (deb/-ligini), потому́ что (chunki), е́сли (agar — real shart), когда́ (qachonki) — va qo'shma gap qurishni o'rganamiz. Bugungi е́сли бы konstruksiyasi o'sha yerda real е́сли bilan yonma-yon qo'yiladi.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!