WisarWisar
Rus tili kursi/A2 Elementar19 daqiqa

A2 — 27-dars: Funksional — xat va xabar yozish (rasmiy va norasmiy)

A2 — ELEMENTAR · 27-dars


1. Dars nomi va maqsad

Dars nomi: Xat va xabar yozish — Как писа́ть письмо́ и сообще́ние

Shu paytgacha siz rus tilida gapirishni ko'p mashq qildingiz: salomlashish, telefon suhbati, so'rov, izoh. Endi navbat yozma nutqqa keldi. Kundalik hayotda siz rus tilida SMS yozasiz, messenjerda (Telegram, WhatsApp) xabar yuborasiz, ishda email jo'natasiz, ustozga yoki muassasaga rasmiy murojaat qilasiz. Har bir vaziyatning o'z uslubi bor: do'stga yozgan xabaringiz bilan boshliqqa yozgan xatingiz butunlay boshqacha bo'ladi — so'z tanlash ham, murojaat shakli ham, tugatish ham farq qiladi.

Bu darsning yuragi — rasmiy (официа́льный) va norasmiy (неофициа́льный) uslubni ajratish. Rus tilida bu farq juda qat'iy va yozuvda ayniqsa seziladi. Do'stingizga «Приве́т, Аня!» deb boshlaysiz va «Целу́ю, пока́!» deb tugatasiz. Boshliqqa esa «Уважа́емый Ива́н Петро́вич!» deb boshlab, «С уваже́нием, ...» deb imzolaysiz. Bu ikkovini aralashtirib yuborish — o'zbek o'quvchilarda eng ko'p uchraydigan xato. Ular chegarasini bilib olsangiz, har qanday matnni to'g'ri "ohang"da yoza olasiz.

Dars oxirida siz quyidagilarni bilib olasiz:

  • Norasmiy xat/xabarning tuzilishini: boshlanish (Приве́т, Аня!), asosiy qism, tugatish (Пока́! Целу́ю!).
  • Rasmiy xatning tuzilishini: murojaat (Уважа́емый Ива́н Петро́вич!), matn, imzo (С уваже́нием, ...).
  • Email tuzilishini: mavzu (Те́ма), murojaat, matn, imzo.
  • SMS va messenjer qisqartmalarini (спс, пож, оч) — faqat norasmiy holatda.
  • Yozuvda ты (norasmiy) va Вы (rasmiy, katta harf bilan) farqini.
  • 2–3 to'liq namuna xat: do'stga taklif xati, ustozga rasmiy so'rov, tabrik xati.

Bu — funksional dars: yangi grammatika emas, balki bilganingizni to'g'ri yozma qolipga solishni o'rganamiz.


2. Avvalgi darsdan takror (rasmiy/norasmiy murojaat, telefonda)

O'tgan darslarda siz rasmiy va norasmiy murojaatni og'zaki nutqda ko'rgan edingiz. Salomlashuv (3-dars) va telefon suhbatida siz kimga ты, kimga Вы deyishni o'rgandingiz:

Vaziyat Og'zaki murojaat Daraja
Do'stga qo'ng'iroq Приве́т! Э́то я. Как ты? Norasmiy (ты)
Muassasaga qo'ng'iroq Здра́вствуйте! Скажи́те, пожа́луйста... Rasmiy (Вы)

Bugun aynan shu farqni yozuvga ko'chiramiz. Og'zaki nutqda Вы ni siz shunchaki talaffuz qilar edingiz — endi uni katta harf bilan yozishni ham o'rganasiz. Yozma murojaat og'zakidan bir muhim narsa bilan farq qiladi: yozuvda boshlanish (murojaat qatori) va tugatish (imzo qatori) qat'iy qoliplarga ega.

Muhim bog'lanish: telefonda siz Здра́вствуйте deb boshlab, До свида́ния deb tugatgan edingiz. Xatda ham xuddi shunday "ramka" bor — faqat u yerda salom o'rniga murojaat qatori (Уважа́емый...!), xayrlashuv o'rniga imzo qatori (С уваже́нием, ...) keladi. Xat — bu "yozib qo'yilgan suhbat".


3. Asosiy tushuntirish

3.1. Uslub nima? Rasmiy va norasmiy

Rus tilida yozganda birinchi savol — kimga yozyapman? Javobi uslubni belgilaydi:

  • Norasmiy (неофициа́льный) — do'st, oila, tengdosh, yaqin odam. Bu yerda ты, qisqartmalar, emoji, hazil mumkin. Iliq, erkin ohang.
  • Rasmiy (официа́льный) — boshliq, ustoz, hamkasb (yaqin bo'lmagan), muassasa, notanish katta yoshli odam. Bu yerda Вы (katta harf), to'liq so'zlar, hurmatli qoliplar. Xolis, muloyim ohang.
text
    KIMGA?    Yaqin/tanish    NORASMIY  (ты, Привет, Пока)
              Rasmiy/notanish   RASMIY  (Вы, Уважаемый, С уважением)

Bu farqni butun matn davomida saqlash kerak. Rasmiy xatda birdan Пока́! deb yozib qo'ysangiz — g'alati, hurmatsiz tuyuladi. Norasmiy xabarga С уваже́нием deb imzo chekmaysiz — kulgili chiqadi. Uslub — matn boshidan oxirigacha bir xil bo'lishi shart.

3.2. Yozuvda ты va Вы

Og'zakida farq faqat talaffuzda edi. Yozuvda esa muhim qoida bor:

Shakl Kimga Yozilishi Misol
ты do'st, oila, yaqin doim kichik harf Как ты? Что ты де́лаешь?
вы (ko'plik) bir necha kishiga kichik harf Ребя́та, где вы?
Вы (hurmat) bir kishiga hurmat KATTA harf (xatda) Как Вы пожива́ете?

Diqqat — asosiy qoida: rasmiy xatda bir kishiga hurmat bilan murojaat qilganda Вы, Вас, Вам, Ваш so'zlari katta harf bilan yoziladi. Bu — yozma hurmat belgisi. Благодарю́ Вас. Жду Ва́шего отве́та. Lekin bir necha kishiga (ko'plik) murojaat bo'lsa — kichik harf: Уважа́емые колле́ги, прошу́ вас... Norasmiy xatda esa ты doim kichik.

3.3. Norasmiy xat/xabarning tuzilishi

Do'stga yoki oilaga yozilgan xat uch qismdan iborat: boshlanish asosiy qism tugatish.

1) Boshlanish (murojaat). Ismdan oldin iliq so'z, oxirida undov belgisi:

Ruscha Urg'u O'zbekcha
Приве́т, Аня! [приве́т а́ня] Salom, Anya!
Приве́т, дорога́я! [приве́т дърага́я] Salom, azizim! (ayolga)
Дорого́й друг! [дъраго́й друк] Aziz do'stim!
Здра́вствуй, Ди́ма! [здра́ствуй ди́ма] Salom, Dima! (biroz muloyimroq)

2) Asosiy qism. Bu yerda maqsadingiz: hol so'rash, xabar berish, taklif qilish, so'rash. Erkin, jonli til:

text
Как твои́ дела́? Давно́ не ви́делись!
У меня́ всё хорошо́. Хочу́ пригласи́ть тебя́ в го́сти.

3) Tugatish. Iliq xayrlashuv + imzo (ismingiz):

Ruscha Urg'u O'zbekcha
Пока́! [пака́] Xayr!
До ско́рого! [дъ ско́ръвъ] Tez ko'rishguncha!
Целу́ю! [цылу́ю] O'paman! (juda iliq, yaqinlarga)
Обнима́ю! [абнима́ю] Quchoqlayman!
Твой друг, Ива́н [твой друк] Do'sting, Ivan
Твоя́ Аня [твая́ а́ня] Sening Anyang

Madaniy izoh: Целу́ю va Обнима́ю — juda iliq tugatishlar, faqat yaqin do'st, oila a'zosi, sevimli insonga yoziladi. Oddiy tanishga bularni yozmang — g'alati tuyuladi. Ular uchun Пока́! yoki До ско́рого! yetarli.

3.4. Rasmiy xatning tuzilishi

Rasmiy xat ham uch qismdan iborat, lekin har biri qat'iy qolip:

1) Murojaat (обраще́ние). Уважа́емый ("hurmatli") so'zi + ism-otasining ismi (yoki lavozim), oxirida undov belgisi:

Ruscha Urg'u O'zbekcha Kimga
Уважа́емый Ива́н Петро́вич! [уважа́имый] Hurmatli Ivan Petrovich! erkakka (ism + otasining ismi)
Уважа́емая Мари́я Ива́новна! [уважа́имая] Hurmatli Mariya Ivanovna! ayolga
Уважа́емые колле́ги! [уважа́имые] Hurmatli hamkasblar! guruhga
Здра́вствуйте, Ива́н Петро́вич! [здра́ствуйтье] Assalomu alaykum, Ivan Petrovich! biroz yumshoqroq rasmiy

2) Matn. Xat maqsadi aniq, xolis, muloyim. Ko'pincha Пишу́ Вам... / Обраща́юсь к Вам... bilan boshlanadi:

text
Пишу́ Вам, что́бы попроси́ть о встре́че.
Обраща́юсь к Вам с про́сьбой.

3) Imzo (по́дпись). Qat'iy qolip: С уваже́нием ("hurmat bilan") + vergul + ism-familiya:

Ruscha Urg'u O'zbekcha
С уваже́нием, Али́ев Аза́мат [с уважэ́нием] Hurmat bilan, Aliyev Azamat
С уваже́нием, [с уважэ́нием] Hurmat bilan,
Всего́ до́брого! [фсиво́ до́бръвъ] Yaxshi qoling! (muloyim tugatish)
Зара́нее благодарю́. [зара́нее] Oldindan minnatdorman.

Diqqat — imzo qolipi: С уваже́нием dan keyin vergul qo'yiladi, so'ng yangi qatordan ismingiz. Bu — rus rasmiy yozuvining standart imzosi, uni shundayligicha yodlang. Familiyani ism bilan birga yozish mumkin (Али́ев Аза́мат yoki Аза́мат Али́ев).

3.5. Rasmiy va norasmiy — yonma-yon solishtirish

Bir xil g'oyani (uchrashuv taklifi) ikki uslubda ko'ring — farq har bir qatorda:

Qism NORASMIY (do'stga) RASMIY (boshliqqa)
Boshlanish Приве́т, Аня! Уважа́емый Ива́н Петро́вич!
Murojaat ты Вы
Asosiy Дава́й встре́тимся! Прошу́ Вас назна́чить встре́чу.
So'rov Мо́жешь в суббо́ту? Возмо́жно ли встре́титься в суббо́ту?
Tugatish Пока́! Целу́ю! С уваже́нием, Аза́мат

Kalit qoida: norasmiyda — qisqa, iliq, ты; rasmiyda — to'liq, xolis, Вы. Rasmiy uslubda дава́й, мо́жешь, приве́т, пока́ kabi so'zlar ishlatilmaydi; ular o'rniga прошу́, возмо́жно ли, уважа́емый, с уваже́нием keladi.

3.6. Email tuzilishi

Email (электро́нное письмо́) — rasmiy yozishmaning eng keng tarqalgan turi. Uning tuzilishi:

text
    Кому́:    ivanov@mail.ru           qabul qiluvchi manzili
    Те́ма:    Про́сьба о встре́че       MAVZU (qisqa, aniq)
    ─────────────────────────────
    Уважа́емый Ива́н Петро́вич!          murojaat
                                       (bo'sh qator)
    Пишу́ Вам, что́бы...                 matn
    ...
                                       (bo'sh qator)
    С уваже́нием,                        imzo
    Аза́мат Али́ев

Email qismlarining nomlari:

Ruscha Urg'u O'zbekcha
Кому́ [каму́] Kimga (manzil)
Те́ма [тье́ма] Mavzu (sarlavha)
Те́ло письма́ [тье́лъ письма́] Xat matni (asosiy qism)
По́дпись [по́тпись] Imzo
Вложе́ние [вложэ́ние] Ilova (fayl biriktirish)

Muhim — MAVZU (Те́ма): email doim mavzu qatoriga ega bo'lishi kerak — u xat nima haqidaligini bir qatorda aytadi: Про́сьба о встре́че (Uchrashuv haqida so'rov), Вопро́с об экза́мене (Imtihon haqida savol). Mavzusiz email — rasmiy muhitda e'tiborsizlik belgisi. Mavzu qisqa (3–5 so'z) va aniq bo'lsin.

3.7. SMS va messenjer qisqartmalari (faqat norasmiy!)

SMS va messenjerda (norasmiy!) ruslar tez yozish uchun qisqartmalar ishlatadi. Ularni tanib olish kerak, lekin faqat do'stlar bilan ishlating:

Qisqartma To'liq shakli O'zbekcha
спс спаси́бо rahmat
пож / пжлст пожа́луйста iltimos / marhamat
прив приве́т salom
оч о́чень juda
норм норма́льно normal, yaxshi
щас / сейчас сейча́с hozir
че / чё что nima / nimadir
др день рожде́ния tug'ilgan kun

QAT'IY OGOHLANTIRISH: bu qisqartmalar faqat norasmiy (do'st, tengdosh) yozishmada mumkin. Rasmiy email yoki ustozga xatda спс, пож, оч yozish — qo'pol xato, savodsizlik belgisi. Rasmiyda doim to'liq so'z: спаси́бо, пожа́луйста, о́чень. Qoidani yodda tuting: qisqartma = faqat do'st bilan.

3.8. O'zbek xat an'anasi bilan solishtirish

O'zbek tilida ham xat yozish an'anasi bor, lekin ba'zi farqlar muhim:

  • Murojaat: o'zbekchada "Hurmatli ustoz!", "Assalomu alaykum, aziz do'stim!" — ruschada bunga Уважа́емый...! va Приве́т, ...! mos keladi. Lekin ruschada rasmiy murojaatda ism + otasining ismi (Ива́н Петро́вич) ishlatiladi — bu o'zbekchada yo'q, alohida e'tibor bering.
  • Hurmat "siz": o'zbekchada "Siz" har doim ham katta harf bilan yozilmaydi; ruschada rasmiy xatda Вы katta harf bilan — bu majburiy hurmat belgisi.
  • Imzo: o'zbekchada "Hurmat bilan, ..." — ruschada aynan С уваже́нием, .... Deyarli so'zma-so'z mos, shuning uchun yodlash oson.

Foydali ko'prik: o'zbek tilidagi "Hurmatli ..." ruscha Уважа́емый/Уважа́емая ...; "Hurmat bilan, ..." С уваже́нием, .... Ikki tildagi rasmiy "ramka" bir-biriga juda o'xshaydi — bu yodlashni osonlashtiradi. Asosiy yangi narsa — ism + otasining ismi va Вы ning katta harfi.


4. Misollar (namuna xatlar)

Quyida uch to'liq namuna xat — turli uslub va maqsadda. Har birini diqqat bilan o'qing, "ramka"ni kuzating.

Namuna 1 — NORASMIY: do'stga taklif xati (messenjerda)

text
Приве́т, Аня!

Как твои́ дела́? Давно́ не ви́делись!
В суббо́ту у меня́ день рожде́ния. Хочу́ пригласи́ть
тебя́ в го́сти. Бу́дет то́рт и му́зыка!
Приходи́ к семи́ часа́м. Ждём тебя́!

Целу́ю, пока́!
Твоя́ Ди́ла

Tarjima: Salom, Anya! Ishlaring qanday? Ko'rishmaganimizga ancha bo'ldi! Shanba kuni tug'ilgan kunim. Seni mehmonga taklif qilmoqchiman. Tort va musiqa bo'ladi! Soat yettiga kel. Seni kutamiz! O'paman, xayr! Sening Diling.

Namuna 2 — RASMIY: ustozga so'rov xati (email)

text
Те́ма: Про́сьба о консульта́ции

Уважа́емый Ива́н Петро́вич!

Пишу́ Вам с про́сьбой. Я не по́нял те́му после́дней
ле́кции и хоте́л бы зада́ть не́сколько вопро́сов.
Возмо́жно ли встре́титься с Ва́ми на э́той неде́ле?
Мне удо́бно в любо́е вре́мя по́сле обе́да.

Зара́нее благодарю́ Вас за отве́т.

С уваже́нием,
Аза́мат Али́ев

Tarjima: Mavzu: Konsultatsiya haqida so'rov. Hurmatli Ivan Petrovich! Sizga iltimos bilan yozyapman. Oxirgi ma'ruza mavzusini tushunmadim va bir necha savol bermoqchi edim. Shu hafta Siz bilan uchrashish mumkinmi? Menga tushdan keyin istalgan vaqt qulay. Javobingiz uchun oldindan minnatdorman. Hurmat bilan, Azamat Aliyev.

Namuna 3 — Tabrik xati (yarim rasmiy, iliq)

text
Дорога́я Мари́я Ива́новна!

Поздравля́ю Вас с днём рожде́ния!
Жела́ю Вам здоро́вья, сча́стья и успе́хов.
Спаси́бо за Ва́шу доброту́ и по́мощь.
Пусть всё бу́дет хорошо́!

С уваже́нием и любо́вью,
Ва́ша учени́ца Ди́ла

Tarjima: Aziz Mariya Ivanovna! Sizni tug'ilgan kuningiz bilan tabriklayman! Sizga sog'lik, baxt va omad tilayman. Mehribonligingiz va yordamingiz uchun rahmat. Hamma narsa yaxshi bo'lsin! Hurmat va muhabbat bilan, shogirdingiz Dila.

E'tibor bering: 1-namunada hammasi ты va iliq (Целу́ю, Твоя́); 2-namunada hammasi Вы va xolis (Уважа́емый, С уваже́нием); 3-namuna — o'rtada: ustozga, lekin iliq (tabrik), shuning uchun Дорога́я + Вы + С уваже́нием и любо́вью. Uslub — matn davomida bir xil saqlangan.


5. Talaffuz bo'limi

Xat so'zlarini ovoz chiqarib mashq qiling — ularni ko'p og'zaki ham ishlatasiz.

  • приве́т /pri-VYET/ — urg'u oxirda; в yumshoq, е = "ye": "privyét".
  • пока́ /pa-KA/ — urg'u oxirda; urg'usiz о "a": "paká", "poka" emas.
  • уважа́емый /u-va-JA-i-mıy/ — urg'u -жа- da (uchinchi bo'g'in); uzun so'z, sekin boshlang: "u-va-JÁ-i-mıy".
  • с уваже́нием /s u-va-JE-ni-yem/ — urg'u -же- da; е urg'uli, aniq "e": "s uvajéniyem". Butun ibora bir oqimda.
  • целу́ю /tsı-LU-yu/ — urg'u -лу- da; ц = "ts": "tsilúyu".
  • пожа́луйста /pa-JA-lus-ta/ — urg'u -жа- da; й deyarli yutiladi: "paJÁlusta". Birinchi о "a".
  • благодарю́ /bla-ga-da-RYU/ — urg'u oxirda; uch о/а — hammasi "a": "blagadaryú".

Urg'u eslatmasi: С уваже́нием — rasmiy imzoning kaliti, urg'u ikkinchi ildiz bo'g'inida (-же-). Uni "s uvaJÉniyem" deb bir butun so'zday, ravon ayting. Bu ibora yozuvda ham, telefonda rasmiy xayrlashuvda ham asqotadi.


6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)

Ruscha Urg'u O'zbekcha Misol
письмо́ пись-мо́ xat Я написа́л письмо́. — Xat yozdim.
сообще́ние со-об-ще́-ние xabar (SMS/messenjer) Отпра́вь мне сообще́ние. — Menga xabar yubor.
уважа́емый у-ва-жа́-е-мый hurmatli Уважа́емый дире́ктор! — Hurmatli direktor!
с уваже́нием с у-ва-же́-ни-ем hurmat bilan С уваже́нием, Али́ев. — Hurmat bilan, Aliyev.
обраще́ние об-ра-ще́-ние murojaat Обраще́ние в письме́. — Xatdagi murojaat.
по́дпись по́д-пись imzo Поста́вьте по́дпись. — Imzo qo'ying.
те́ма те́-ма mavzu (email) Те́ма письма́ — про́сьба. — Xat mavzusi — so'rov.
приглаша́ть при-гла-ша́ть taklif qilmoq Приглаша́ю тебя́ в го́сти. — Seni mehmonga taklif qilaman.
про́сьба про́сь-ба iltimos, so'rov У меня́ к Вам про́сьба. — Sizga iltimosim bor.
поздравля́ть по-здрав-ля́ть tabriklamoq Поздравля́ю с пра́здником! — Bayram bilan tabriklayman!
жела́ть же-ла́ть tilamoq Жела́ю успе́хов! — Omad tilayman!
благодари́ть бла-го-да-ри́ть minnatdorlik bildirmoq Благодарю́ Вас. — Sizga rahmat.
дорого́й / дорога́я до-ро-го́й aziz Дорого́й друг! — Aziz do'stim!
целу́ю це-лу́-ю o'paman (iliq tugatish) Целу́ю, пока́! — O'paman, xayr!
отвеча́ть от-ве-ча́ть javob bermoq Жду, когда́ Вы отве́тите. — Javobingizni kutaman.
отправля́ть от-прав-ля́ть yubormoq, jo'natmoq Я отпра́вил письмо́. — Xatni yubordim.

Yodlash qoidasi: so'zlarni juftlab, uslub bo'yicha yodlang: rasmiy blok — уважа́емый / с уваже́нием / про́сьба / благодари́ть; norasmiy blok — приве́т / пока́ / целу́ю / дорого́й. Har bir so'zni "qaysi uslub?" deb belgilab qo'ying — shunda yozganda adashmaysiz.


7. Xat namunalari (qisqa qoliplar)

Amaliyotda tez ishlatish uchun tayyor "qolip qatorlar". Ularni yodlab olsangiz, har qanday xatni tez tuzasiz.

Norasmiy qoliplar (do'stga):

text
Приве́т, ...!  /  Здра́вствуй, ...!            — boshlanish
Как твои́ дела́? Давно́ не писа́л(а)!           — hol so'rash
Хочу́ пригласи́ть тебя́...                      — taklif
Напиши́ мне, когда́ смо́жешь.                   — javob so'rash
Пока́!  /  До ско́рого!  /  Целу́ю!             — tugatish
Твой друг, ...  /  Твоя́ ...                    — imzo

Rasmiy qoliplar (boshliq/ustozga):

text
Уважа́емый(-ая) [Ism Otasining_ismi]!          — murojaat
Пишу́ Вам с про́сьбой...                        — matn boshi
Обраща́юсь к Вам по вопро́су...                 — matn boshi
Возмо́жно ли...?  /  Прошу́ Вас...              — muloyim so'rov
Зара́нее благодарю́ за отве́т.                  — minnatdorlik
С уваже́нием,                                   — imzo qatori
[Ism Familiya]

Topshiriq: yuqoridagi ikki qolipni yonma-yon qo'yib solishtiring. Har bir norasmiy qatorning rasmiy "juftini" toping (masalan: Приве́т! Уважа́емый!; Пока́! С уваже́нием). Shu juftliklar — darsning mag'zi.


8. Tipik xatolar + mini-mashq

  • Rasmiy xatda norasmiy so'z ishlatish: Уважа́емый Ива́н Петро́вич! Приве́т! Как ты? Уважа́емый Ива́н Петро́вич! Здра́вствуйте! Как Вы пожива́ете? Sabab: uslub matn davomida bir xil bo'lishi shart — rasmiy murojaatdan keyin приве́т, ты kelolmaydi.

  • Rasmiy murojaatda Вы ni kichik harf bilan: Благодарю́ вас за отве́т. (bir kishiga hurmat) Благодарю́ Вас за отве́т. Sabab: rasmiy xatda bir kishiga hurmat Вы, Вас, Вам, Вашkatta harf. (Ko'plikda — kichik.)

  • Rasmiy email/xatda qisqartma: Спс за помощь! Пож ответьте. Спаси́бо за по́мощь! Пожа́луйста, отве́тьте. Sabab: спс, пож, оч — faqat norasmiy messenjerda; rasmiyda doim to'liq so'z.

  • С уваже́нием dan keyin vergul qo'ymaslik yoki imzoni unutish: С уваже́нием Азамат / С уважением. (ismsiz) С уваже́нием, Аза́мат Али́ев. Sabab: imzo qolipi — С уваже́нием + vergul + ism-familiya; ism majburiy.

  • Email mavzusiz yuborish yoki mavzuga butun gapni yozish: Те́ма: Здра́вствуйте, я хочу́ спроси́ть про экза́мен... Те́ма: Вопро́с об экза́мене. Sabab: mavzu — qisqa (3–5 so'z), aniq nomlash; butun gap emas.

  • Norasmiy xatda haddan ortiq rasmiy bo'lish: (do'stga) Уважа́емый Ди́ма! С уваже́нием, ... Приве́т, Ди́ма! ... Пока́! Sabab: do'stga rasmiy qolip sovuq, g'alati tuyuladi — iliq, «ты» uslub kerak.

Mini-mashq (yozma): quyidagi norasmiy qatorni rasmiy uslubga o'giring: Приве́т, Аня! Мо́жешь мне помо́чь? Пока́! (Javob 11-bo'limda.)


9. Mashqlar

Mashq 1. Uslubni aniqlang — R (rasmiy) yoki N (norasmiy)?

1. Уважа́емый Ива́н Петро́вич! ___
2. Приве́т, дорога́я! ___
3. С уваже́нием, Али́ев. ___
4. Целу́ю, пока́! ___
5. Прошу́ Вас отве́тить. ___

Mashq 2. Bo'sh joyga mos so'z (Вы / ты, katta yoki kichik harfga e'tibor bering):

1. (do'stga) Как ___ дела́? Что ___ де́лаешь?
2. (boshliqqa) Благодарю́ ___ за по́мощь. Жду ___ отве́та.
3. (ustozga) Как ___ пожива́ете?
4. (ukaga) Где ___ был вчера́?

Mashq 3. Har bir norasmiy iboraga rasmiy "juft"ни toping:

1. Приве́т!              а) С уваже́нием, ...
2. Пока́!                б) Уважа́емый ...!
3. Твой друг, Иван      в) Здра́вствуйте!
4. Мо́жешь помо́чь?      г) Прошу́ Вас о по́мощи.

Mashq 4. Qisqartmani to'liq so'zga aylantiring:

1. спс    ___
2. пож    ___
3. оч     ___
4. норм   ___
5. др     ___

Mashq 5. Rasmiy email qismlarini to'g'ri tartibga keltiring:

а) С уваже́нием, Аза́мат Али́ев
б) Уважа́емая Мари́я Ива́новна!
в) Те́ма: Про́сьба о встре́че
г) Пишу́ Вам, что́бы попроси́ть о встре́че на э́той неде́ле.

Mashq 6. Xatoni toping va to'g'rilang:

1. Уважа́емый дире́ктор! Приве́т, как ты?
2. Спс за отве́т! (rasmiy emailda)
3. С уваже́нием Азамат   (imzo)
4. (do'stga) Уважа́емая Аня! С уваже́нием, Ди́ла.

Mashq 7 (ijodiy — xat yozing). Do'stingiz Dimaga norasmiy taklif xati yozing (3–4 gap): kinoga taklif qiling, vaqt ayting, javob so'rang. To'liq "ramka" (boshlanish + asosiy + tugatish + imzo) bo'lsin.

Mashq 8 (ijodiy — xat yozing). Ustozingiz Ivan Petrovichga rasmiy email yozing (3–4 gap): imtihon vaqtini so'rang, mavzu (Те́ма) qo'ying, to'g'ri murojaat va imzo bilan.


10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)

Wisar platformasidagi AI suhbatdosh bilan yozma mashqni bajaring — AI uslub, murojaat va imzoni tekshiradi.

  1. Uslub tekshiruvi: Wisar AIga 5 ta vaziyat berishni so'rang (masalan: "do'stga", "boshliqqa", "ustozga", "onaga", "notanish muassasaga"). Har biriga bir qator murojaat (boshlanish) va bir qator imzo (tugatish) yozing. AI uslub to'g'rimi (rasmiy/norasmiy mos keldimi) tekshirsin.

  2. Ikki uslubda yozish: AIga bitta g'oya bering (masalan: "shanba kuni uchrashuv taklifi") va uni ikki xil yozing — avval do'stga (norasmiy, ты), keyin boshliqqa (rasmiy, Вы). AI Вы katta harf bilanmi, qisqartmalar joyidami tekshirsin.

  3. To'liq email: AIdan bir rasmiy email topshirig'ini berishni so'rang (masalan: "ustozga dars ko'chirish haqida so'rov"). Siz to'liq email yozing — Те́ма, murojaat, matn, С уваже́нием imzo bilan. AIdan xatolarni (mavzu bormi, imzo to'g'rimi) ko'rsatishni so'rang va tuzating.

Maqsad: kamida ikkita to'liq xat yozing — bittasi norasmiy, bittasi rasmiy — va AI ikkovini ham "uslub toza" deb tasdiqlaguncha qayta ishlang.


11. Javoblar kaliti

Mini-mashq (8-bo'lim): Уважа́емый Ива́н Петро́вич! Не могли́ бы Вы мне помо́чь? С уваже́нием, ... (norasmiy Приве́т/Мо́жешь/Пока́ rasmiy Уважа́емый/Не могли́ бы Вы/С уваже́нием).

Mashq 1: 1 — R · 2 — N · 3 — R · 4 — N · 5 — R.

Mashq 2: 1. Как ты дела́? Что ты де́лаешь? (kichik) · 2. Благодарю́ Вас. Жду Ва́шего отве́та. (katta) · 3. Как Вы пожива́ете? (katta) · 4. Где ты был? (kichik).

Mashq 3: 1 в (Приве́т! Здра́вствуйте!) · 2 а (Пока́! С уваже́нием) · 3 б (Твой друг Уважа́емый ...!) · 4 г (Мо́жешь помо́чь? Прошу́ Вас о по́мощи).

Mashq 4: 1. спаси́бо · 2. пожа́луйста · 3. о́чень · 4. норма́льно · 5. день рожде́ния.

Mashq 5: To'g'ri tartib — в б г а:

text
Те́ма: Про́сьба о встре́че
Уважа́емая Мари́я Ива́новна!
Пишу́ Вам, что́бы попроси́ть о встре́че на э́той неде́ле.
С уваже́нием, Аза́мат Али́ев

Mashq 6: 1. Rasmiy murojaatdan keyin Приве́т, как ты? xato Уважа́емый дире́ктор! Здра́вствуйте! Как Вы пожива́ете? · 2. Rasmiyda qisqartma xato Спаси́бо за отве́т! · 3. Vergul yo'q С уваже́нием, Аза́мат · 4. Do'stga rasmiy uslub xato Приве́т, Аня! ... Пока́! Твоя́ Ди́ла.

Mashq 7 (namuna javob):

text
Приве́т, Ди́ма!
Как дела́? В суббо́ту идёт но́вый фильм. Хочу́ пригласи́ть
тебя́ в кино́. Дава́й встре́тимся в 18:00 у вхо́да.
Напиши́, смо́жешь ли ты. Пока́!
Твой друг, Аза́мат

Mashq 8 (namuna javob):

text
Те́ма: Вопро́с об экза́мене

Уважа́емый Ива́н Петро́вич!
Пишу́ Вам, что́бы узна́ть да́ту экза́мена. Не могли́ бы Вы
сказа́ть, когда́ и во ско́лько он бу́дет?
Зара́нее благодарю́ Вас за отве́т.

С уваже́нием,
Аза́мат Али́ев

12. Xulosa va keyingi dars

Bugun siz o'rgandingiz:

  • Ikki uslub: norasmiy (do'st, oila — ты, Приве́т!, Пока́!, qisqartmalar) va rasmiy (boshliq, ustoz, muassasa — Вы, Уважа́емый!, С уваже́нием, to'liq so'zlar). Uslub matn boshidan oxirigacha bir xil bo'lishi shart.
  • Xat "ramkasi": boshlanish (murojaat) asosiy qism tugatish (imzo). Norasmiyda Приве́т, Аня! ... Целу́ю, пока́!; rasmiyda Уважа́емый Ива́н Петро́вич! ... С уваже́нием, ....
  • Yozuvda Вы: rasmiy xatda bir kishiga hurmat Вы, Вас, Вам, Вашkatta harf bilan.
  • Email tuzilishi: Кому́ Те́ма murojaat matn По́дпись. Mavzu (Те́ма) — qisqa, aniq, majburiy.
  • Qisqartmalar (спс, пож, оч) — faqat norasmiy messenjerda; rasmiyda doim to'liq so'z.

Eslatib qo'yamiz: yozishdan oldin doim bir savol bering — kimga yozyapman? Javobi uslubni tanlaydi. Do'stga — iliq va ты; boshliqqa — xolis va Вы. Uslubni butun matnda saqlang — bu darsning oltin qoidasi.

Keyingi dars — A2 — 28-dars: Funksional — taklif qilish va rozilik/rad javobi. Bugun siz xatda taklif yozdingiz (Хочу́ пригласи́ть тебя́...). Keyingi darsda og'zaki taklif qilish (Дава́й пойдём..., Не хоти́те ли...), unga rozilik (С удово́льствием!, Хорошо́, договори́лись!) va muloyim rad (К сожале́нию, не могу́...) javoblarini o'rganamiz. Bugungi rasmiy/norasmiy farq u yerda ham davom etadi.

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
A2 — 27-dars: Funksional — xat va xabar yozish (rasmiy va norasmiy) — Wisar