WisarWisar
Rus tili kursi/A2 Elementar21 daqiqa

A2 — 26-dars: Telefon suhbati va uchrashuv belgilash (телефо́нный разгово́р)

A2 — ELEMENTAR · 26-dars


1. Dars nomi va maqsad

Bu — funksional (amaliy) dars. Bunday darsda biz grammatik qoida emas, balki aniq hayotiy vaziyat uchun tayyor iboralar to'plamini o'rganamiz. Bugungi vaziyat — telefon suhbati. Odam sizga qo'ng'iroq qildi yoki siz kimgadir qo'ng'iroq qilyapsiz: qanday javob berasiz? O'zingizni qanday tanishtirasiz? Kerakli odamni qanday so'raysiz? U yo'q bo'lsa nima deysiz? Va eng muhimi — do'stingiz yoki hamkasbingiz bilan uchrashuvni qanday kelishasiz: qayerda, qachon, soat nechada?

Telefon suhbati — jonli suhbatdan qiyinroq. Sababi: siz suhbatdoshni ko'rmaysiz, uning yuz ifodasi, imo-ishorasi yo'q; hammasi faqat ovoz va so'z orqali. Shu bois telefonda maxsus, "qotib qolgan" iboralar ishlatiladi — ularni ruslar avtomatik aytadi. Masalan, telefonni ko'targanda deyarli har doim «Алло́!» deyiladi; o'zini tanishtirganda «Это Ива́н» ("Bu — Ivan") shakli ishlatiladi (jonli suhbatda esa «Я Ива́н»). Bu farqlarni bilmasangiz, nutqingiz g'alati eshitiladi.

Dars oxirida siz quyidagilarni bilib olasiz:

  • Telefon suhbatini boshlash: Алло́! · Это Ива́н. · Здра́вствуйте, э́то из ба́нка.
  • Kerakli odamni so'rash: Мо́жно Анну? · Позови́те, пожа́луйста, Ива́на. · Это ты, Анна?
  • Javob berish: Да, это я. · Одну́ мину́ту. · Его́ нет. · Вы оши́блись но́мером.
  • Xabar qoldirish: Переда́йте, что… · Он вам перезвони́т.
  • Uchrashuv belgilash: Дава́й встре́тимся. · Во ско́лько? · Где? · Когда́ тебе́ удо́бно? · Дава́й в шесть, у метро́. · Договори́лись! · До встре́чи!
  • Rasmiy (вы) va norasmiy (ты) telefon suhbati farqini his qilish.

Kerakli minimum: bu darsda iboralarni tayyor "blok" sifatida yodlaymiz. Ularni ko'p marta ovoz chiqarib takrorlash — muvaffaqiyat kaliti. Telefonda o'ylab o'tirishga vaqt yo'q; iboralar "tilingizda tayyor turishi" kerak.


2. Avvalgi darsdan takror (кото́рый — qaysiki)

O'tgan darsda (25-dars) siz кото́рый ("qaysiki, ...gan") bog'lovchi so'zini o'rgandingiz — u predmetni tasvirlab, ikki gapni bog'lardi va rod, son, kelishikka moslashardi:

  • Это друг, кото́рый живёт в Москве́. — Bu — Moskvada yashaydigan do'stim.
  • Вот телефо́н, кото́рый я купи́л вчера́. — Mana, men kecha olgan telefon.

Bugungi mavzuga bu juda mos keladi, chunki telefon suhbatida biz ko'pincha kimnidir tasvirlaymiz: «Позови́те челове́ка, кото́рый звони́л у́тром» ("Ertalab qo'ng'iroq qilgan odamni chaqiring"). Shuningdek, o'tgan darslardagi уро́к 23–24 (shartli mayl va bog'lovchilar) ham asqotadi: uchrashuv kelishganda е́сли ("agar") ko'p ishlatamiz — «Е́сли бу́дет вре́мя, встре́тимся в шесть» ("Vaqt bo'lsa, soat oltida uchrashamiz").

Muhim bog'lanish: bugun siz o'rgangan bog'lovchilar (е́сли, когда́, что́бы) telefon suhbatida "tirik" ishlaydi. Uchrashuv belgilash — aynan shart (е́сли) va payt (когда́) munosabatlari ustiga qurilgan. O'tgan darslar bilan yangi mavzu shu yerda birlashadi.


3. Asosiy tushuntirish (telefon iboralari)

3.1. Suhbatni boshlash — telefonni ko'tarish

Telefon jiringlaganda uni ko'targan odam birinchi bo'lib gapiradi. Rus tilida bu deyarli doim «Алло́!» so'zi bilan boshlanadi.

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha Daraja
Алло́! [ало́] allo Allo! / Eshitaman! Universal (telefonda)
Слу́шаю. [слу́шаю] slushayu Eshitaman. / Tinglayapman. Biroz rasmiy, ishonchli
Да? [да] da Ha? / Labbay? Norasmiy, qisqa
Алло́, я вас слу́шаю. [ало́ я вас слу́шаю] Allo, sizni eshitaman. Rasmiy, xushmuomala

Diqqat — urg'u: Алло́ so'zida urg'u oxirgi bo'g'inda: al-LO, "állo" emas. Va telefonda л ni biroz cho'zib aytish odat: "al-ló". Bu — xalqaro so'z, lekin ruscha urg'u bilan.

3.2. O'zini tanishtirish — «Это…» shakli

Telefonda o'zini tanishtirishning muhim xususiyati bor: jonli suhbatda «Я — Ива́н» ("Men — Ivan") desangiz, telefonda «Это Ива́н» ("Bu — Ivan") deyiladi. Sababi — suhbatdosh sizni ko'rmaydi, siz "kim gapirayotganini" tushuntirasiz.

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha
Это Ива́н. [э́тъ ива́н] eta Ivan Bu — Ivan. (Men Ivanman)
Здра́вствуйте, э́то Анна Петро́вна. [э́тъ анна пятро́вна] Assalomu alaykum, bu — Anna Petrovna.
Здра́вствуйте, э́то из ба́нка. [э́тъ из ба́нкъ] eta iz banka Assalomu alaykum, bank tomonidan (bankdan).
Меня́ зову́т Ди́ла, я звоню́ по по́воду рабо́ты. [я званю́ па по́въду] Ismim Dila, ish yuzasidan qo'ng'iroq qilyapman.

Struktura: rasmiy qo'ng'iroqda ketma-ketlik doim bir xil: (1) salom — Здра́вствуйте, (2) o'zini tanishtirish — э́то…, (3) maqsad — я звоню́ по по́воду… ("...yuzasidan qo'ng'iroq qilyapman"). Bu uch qadamni yodlang — har qanday rasmiy qo'ng'iroq shu tartibda boshlanadi.

3.3. Kerakli odamni so'rash

Qo'ng'iroqni ko'targan odam siz istagan kishi bo'lmasligi mumkin. Kerakli odamni muloyim so'rash uchun:

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha Daraja
Мо́жно Анну? [мо́жнъ анну] mojna Annu Anna mumkinmi? (Anna bilan gaplashsam bo'ladimi?) Norasmiy, qisqa
Позови́те, пожа́луйста, Ива́на. [пъзави́тье пажа́лустъ] Iltimos, Ivanni chaqiring. Rasmiy, xushmuomala
Мо́жно попроси́ть Анну Петро́вну? [мо́жнъ папраси́ть] Anna Petrovnani chaqirsangiz bo'ladimi? Rasmiy, to'liq
Это ты, Анна? [э́тъ ты анна] eta ti Anna Bu senmisan, Anna? Norasmiy, tanish ovoz

Grammatik izoh: Мо́жно Анну? — bu yerda ism tushum kelishigida (Анну, Ива́на), chunki yashiringan fe'l bor: «Мо́жно [позва́ть] Анну?» ("Annani [chaqirsa] mumkinmi?"). Hozircha buni tayyor ibora sifatida yodlang: Мо́жно + ismni -у/-а bilan. Erkak ismi — Ива́на, Серге́я; ayol ismi — Анну, Ольгу.

3.4. Qo'ng'iroqqa javob berish

Endi teskari holat: kimdir sizga qo'ng'iroq qildi va kimnidir so'radi. Javob variantlari:

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha Qachon
Да, это я. [да э́тъ я] da eta ya Ha, bu — men. So'ralgan odam — o'zingiz
Одну́ мину́ту. [адну́ мину́ту] adnu minutu Bir daqiqa. (kuting) Chaqirish uchun
Сейча́с позову́. [сичя́с пъзаву́] seychas pazavu Hozir chaqiraman. Chaqirish uchun
Его́ нет. / Её нет. [иво́ нет] / [ие́ нет] U yo'q. (erkak) / U yo'q. (ayol) So'ralgan odam yo'q
Он на рабо́те. [он на рабо́тье] U ishda. Qayerdaligini aytish
Вы оши́блись но́мером. [вы аши́блись но́мьръм] Raqamni adashtirdingiz. Noto'g'ri raqam
Перезвони́те по́зже. [пьрьзвани́тье по́жъ] Keyinroq qayta qo'ng'iroq qiling. Hozir qulay emas

Diqqat — «Его́ нет»: rus tilida "u yo'q" degani Его́ / Её нет (qaratqich kelishigi + нет). Его́ — erkak kishi uchun, её — ayol uchun. Bu — yo'qlikning standart shakli. Solishtiring: Ива́на нет ("Ivan yo'q"), Анны нет ("Anna yo'q").

3.5. Xabar qoldirish

So'ralgan odam yo'q bo'lsa, xabar qoldirish yoki qayta qo'ng'iroqni so'rash mumkin:

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha
Переда́йте, что звони́л Ива́н. [пьрьда́йтье што звани́л] Ivan qo'ng'iroq qilganini yetkazing.
Переда́йте ему́, пожа́луйста… [пьрьда́йтье иму́] Iltimos, unga yetkazing…
Пусть он мне перезвони́т. [пусть он мне пьрьзвани́т] U menga qayta qo'ng'iroq qilsin.
Я перезвоню́ по́зже. [я пьрьзваню́ по́жъ] Men keyinroq qayta qo'ng'iroq qilaman.
Что ему́ переда́ть? [што иму́ пьрьда́ть] Unga nima yetkazay? (javob beruvchi so'raydi)

Foydali fe'l — перезвони́ть: bu fe'l "qayta qo'ng'iroq qilmoq" degani (пере- = "qayta"). Telefon suhbatida juda ko'p ishlatiladi: Я перезвоню́ ("Men qayta qo'ng'iroq qilaman"), Перезвони́ мне ("Menga qayta qo'ng'iroq qil"), Он перезвони́т ("U qayta qo'ng'iroq qiladi").

3.6. UCHRASHUV belgilash — darsning yuragi

Telefonning eng ko'p ishlatiladigan maqsadi — uchrashuv kelishish. Bu yerda uchta savolga javob topiladi: qachon? · soat nechada? · qayerda?

Taklif qilish (norasmiy):

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha
Дава́й встре́тимся. [дава́й фстре́тимся] Kel, uchrashaylik.
Мо́жет, встре́тимся за́втра? [мо́жът фстре́тимся] Balki, ertaga uchrashamizmi?
Ты свобо́ден в суббо́ту? [ты свабо́дьн] Shanba kuni bo'shmisan? (erkakka)
Ты свобо́дна ве́чером? [ты свабо́дна] Kechqurun bo'shmisan? (ayolga)

Vaqt va joyni aniqlash:

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha
Во ско́лько? [ва ско́лькъ] va skolka Soat nechada?
Где встре́тимся? [гдье фстре́тимся] Qayerda uchrashamiz?
Когда́ тебе́ удо́бно? [кагда́ тьибе́ удо́бнъ] Senga qachon qulay?
Дава́й в шесть. [дава́й ф шесть] Kel, soat oltida.
Дава́й у метро́. [дава́й у митро́] Kel, metro oldida.
Встре́тимся в це́нтре, в три часа́. [ф це́нтрье ф три чиса́] Markazda, soat uchda uchrashamiz.

Kelishuvni yakunlash:

Ruscha Urg'u/talaffuz O'zbekcha
Договори́лись! [дъгавари́лись] dagavarilis Kelishdik!
Хорошо́, до́говор. [харашо́ до́гъвър] Yaxshi, kelishdik.
Тогда́ до встре́чи! [тагда́ дъ фстре́чи] Unda uchrashguncha!
До за́втра! [дъ за́фтръ] Ertagacha!

Kalit ibora — «Договори́лись!»: bu so'z uchrashuv kelishuvini muhrlaydi. So'zma-so'z "kelishib oldik" degani (fe'l договори́ться — "kelishmoq"). Har qanday reja tasdiqlangach aytiladi: joy va vaqt aniqlangach — Договори́лись! deysiz. Uni yodlab qo'ying — ruslar buni doim ishlatadi.

3.7. «Во ско́лько?» va «Ско́лько вре́мени?» farqi

Ikki savolni chalkashtirmang:

Savol O'zbekcha Javob
Ско́лько вре́мени? Soat necha? (hozir) Сейча́с три часа́. — Hozir soat uch.
Во ско́лько? Soat nechada? (qachon) В три часа́. — Soat uchda.

Ско́лько вре́мени? — hozirgi vaqtni so'raydi ("hozir soat necha?"). Во ско́лько? — voqea qachon bo'lishini so'raydi ("soat nechada uchrashamiz?"). Uchrashuv belgilaganda doim Во ско́лько? ishlatiladi.

Vaqtni aytish (soat + предлог в):

text
в час       — soat birda
в два (часа́) — soat ikkida
в три       — soat uchda
в пять      — soat beshda
в шесть     — soat oltida
в семь      — soat yettida
в во́семь    — soat sakkizda

Qoida: "soat nechada" ma'nosida в + son ishlatiladi: в шесть ("oltida"), в семь ("yettida"). Bu — vaqt predlogi. Solishtiring: в три часа́ ("soat uchda") — to'liq shakl, в три — qisqa, telefonda ko'proq shu ishlatiladi.

3.8. Rasmiy (вы) va norasmiy (ты) telefon farqi

Xuddi jonli suhbatdagidek, telefonda ham ты/вы farqi qat'iy. Lekin telefonda bu yanada muhim, chunki ovoz orqali odamning kim ekanini darrov bilib bo'lmaydi.

Vaziyat Norasmiy (ты) Rasmiy (вы)
Boshlash Алло́! Это ты? Алло́! Здра́вствуйте.
So'rash Мо́жно Анну? Мо́жно попроси́ть Анну Петро́вну?
Taklif Дава́й встре́тимся. Дава́йте встре́тимся. / Мо́жем ли мы встре́титься?
Qulaylik Когда́ тебе́ удо́бно? Когда́ вам удо́бно?
Xayrlashish Пока́! До встре́чи! До свида́ния! Всего́ до́брого!

Oltin qoida: notanish odamga, ish qo'ng'irog'ida, mijozga — doim вы. Do'st, yaqin hamkasb, tengdosh — ты. Shubha bo'lsa — вы. Telefonda xato qilish oson: begona raqamdan qo'ng'iroq bo'lsa, o'zingizni tanishtirib, вы bilan boshlang.


4. Misollar (ruscha + o'zbekcha)

Boshlash va tanishtirish:

text
Алло́! Это Ива́н.                          — Allo! Bu — Ivan.
Здра́вствуйте, э́то из поликли́ники.        — Assalomu alaykum, poliklinikadan.
Алло́, до́брый день! Меня́ зову́т Ди́ла.    — Allo, xayrli kun! Ismim Dila.

Odamni so'rash va javob:

text
— Мо́жно Анну? — Одну́ мину́ту.            — Anna mumkinmi? — Bir daqiqa.
— Позови́те Ива́на. — Его́ нет.            — Ivanni chaqiring. — U yo'q.
— Это ты, Ма́ша? — Да, это я!             — Bu senmisan, Masha? — Ha, bu men!
— Мо́жно Серге́я? — Вы оши́блись но́мером. — Sergey mumkinmi? — Raqamni adashtirdingiz.

Xabar qoldirish:

text
Переда́йте, что звони́л Ива́н.             — Ivan qo'ng'iroq qilganini yetkazing.
Пусть она́ мне перезвони́т.                — U menga qayta qo'ng'iroq qilsin.
Я перезвоню́ ве́чером.                     — Kechqurun qayta qo'ng'iroq qilaman.

Uchrashuv belgilash:

text
Дава́й встре́тимся за́втра.                — Kel, ertaga uchrashaylik.
Во ско́лько тебе́ удо́бно?                 — Soat nechada senga qulay?
Дава́й в шесть, у метро́.                  — Kel, oltida, metro oldida.
Договори́лись! До встре́чи!               — Kelishdik! Uchrashguncha!
Е́сли бу́дет вре́мя, встре́тимся в це́нтре. — Vaqt bo'lsa, markazda uchrashamiz.

E'tibor bering: uchrashuv belgilash misollarida savol ketma-ketligi doim bir xil — avval taklif (Дава́й встре́тимся), keyin vaqt (Во ско́лько?), keyin joy (Где? · У метро́), oxirida tasdiq (Договори́лись!). Bu tartibni "skelet" sifatida eslab qoling.


5. Talaffuz bo'limi

Telefonda talaffuz ayniqsa muhim — suhbatdosh sizni ko'rmaydi, faqat eshitadi. Noaniq aytilgan so'z tushunilmay qoladi.

1) Алло́ — urg'u oxirda. /a-LO/ — "al-LÓ", boshiga urg'u bermang. Telefonda л biroz cho'ziladi: "al-lló".

2) Это — urg'usiz "о" "a". Это /E-ta/ — "éta", oxiri "a". Это я "éta ya", Это Ива́н "éta iván".

3) Мо́жно — urg'u boshda, "о" oxiri "a". /MOZH-na/ — "mójna", "mojno" emas. Мо́жно Анну "mójna ánnu".

4) Договори́лись — uzun so'z, urg'u to'rtinchi bo'g'inda. Bo'g'inlab mashq qiling: до-го-во-РИ́-лись "da-ga-va-RÍ-lis". Boshidagi ikki "о" "a": "daga...". Sekin ayting, keyin tezlashtiring.

5) Во ско́лько — bir oqimda. /va-SKOL-ka/ — "va-skólka". Во "va" (urg'usiz), ско́лько oxiri "a".

6) До встре́чи — yumshoq "ч". /da-FSTRE-chi/ — "da-fstréchi". в bu yerda "f" (jarangsizlashadi), чи yumshoq.

7) Перезвони́те — urg'u oxiriga yaqin. пе-ре-зво-НИ́-те "pe-re-zva-NÍ-tye". Uchta urg'usiz unli boshda "yutiladi".

Mashq (ovoz chiqarib): quyidagi zanjirni 5 marta, har safar tezroq takrorlang: Алло́! Это я. Во ско́лько? Дава́й в шесть. Договори́лись! До встре́чи! Iloji bo'lsa, telefonga yozib oling va tinglang — Алло́ va Договори́лись dagi urg'ular joyidami?


6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)

Ruscha Urg'u O'zbekcha Misol
Алло́ ал-ло́ Allo! (telefonda) Алло́! Это Ива́н. — Allo! Bu Ivan.
звони́ть / позвони́ть зво-ни́ть qo'ng'iroq qilmoq Я звоню́ по по́воду рабо́ты. — Ish yuzasidan qo'ng'iroq qilyapman.
перезвони́ть пе-ре-зво-ни́ть qayta qo'ng'iroq qilmoq Я перезвоню́ по́зже. — Keyinroq qayta qo'ng'iroq qilaman.
позва́ть / позови́те по-зва́ть chaqirmoq Позови́те Ива́на. — Ivanni chaqiring.
попроси́ть по-про-си́ть so'ramoq / chaqirtirmoq Мо́жно попроси́ть Анну? — Annani chaqirsangiz bo'ladimi?
переда́ть / переда́йте пе-ре-да́ть yetkazmoq Переда́йте, что звони́л Ива́н. — Ivan qo'ng'iroq qilganini yetkazing.
оши́бся / оши́блись о-ши́б-лись adashmoq Вы оши́блись но́мером. — Raqamni adashtirdingiz.
но́мер но́-мер raqam Ваш но́мер за́нят. — Raqamingiz band.
за́нят / за́нято за́-нят band Ли́ния за́нята. — Liniya band.
встре́титься встре́-тить-ся uchrashmoq Дава́й встре́тимся. — Kel, uchrashaylik.
встре́ча встре́-ча uchrashuv До встре́чи! — Uchrashguncha!
договори́ться до-го-во-ри́ть-ся kelishmoq Договори́лись! — Kelishdik!
удо́бно у-до́б-но qulay Когда́ тебе́ удо́бно? — Senga qachon qulay?
свобо́ден / свобо́дна сво-бо́-ден bo'sh (band emas) Ты свобо́ден ве́чером? — Kechqurun bo'shmisan?
Во ско́лько? во ско́ль-ко Soat nechada? Во ско́лько встре́тимся? — Soat nechada uchrashamiz?
одну́ мину́ту од-ну́ ми-ну́-ту bir daqiqa (kuting) Одну́ мину́ту, сейча́с позову́. — Bir daqiqa, hozir chaqiraman.
по́зже по́-зже keyinroq Перезвони́те по́зже. — Keyinroq qayta qo'ng'iroq qiling.
по по́воду по по́-во-ду ...yuzasidan / xususida Звоню́ по по́воду встре́чи. — Uchrashuv yuzasidan qo'ng'iroq qilyapman.

Yodlash qoidasi: so'zlarni vaziyat bo'yicha guruhlab yodlang: boshlash (Алло́, это…), so'rash (Мо́жно…, позови́те), javob (одну́ мину́ту, его́ нет), uchrashuv (встре́тимся, во ско́лько, договори́лись). Har bir blokni bitta "sahna" sifatida tasavvur qiling.


7. Dialog (to'liq telefon suhbatlari)

Dialog 1 — Do'st bilan uchrashuv belgilash (NORASMIY, ты)

text
— Алло́?                                        — Allo?
— Приве́т, Ма́ша! Это Ди́ла.                     — Salom, Masha! Bu Dila.
— О, приве́т! Как дела́?                         — O, salom! Ishlar qalay?
— Всё хорошо́. Слу́шай, ты свобо́дна за́втра?     — Hammasi yaxshi. Eshit, ertaga bo'shmisan?
— За́втра ве́чером — да. А что?                  — Ertaga kechqurun — ha. Nima edi?
— Дава́й встре́тимся, посиди́м в кафе́.           — Kel, uchrashaylik, kafeda o'tiramiz.
— С удово́льствием! Во ско́лько?                 — Mamnuniyat bilan! Soat nechada?
— Когда́ тебе́ удо́бно?                           — Senga qachon qulay?
— Дава́й в шесть.                                — Kel, oltida.
— Хорошо́. А где встре́тимся?                    — Yaxshi. Qayerda uchrashamiz?
— Дава́й у метро́, в це́нтре.                     — Kel, metro oldida, markazda.
— Отли́чно! Договори́лись.                       — Zo'r! Kelishdik.
— Договори́лись! До за́втра, пока́!               — Kelishdik! Ertagacha, xayr!
— Пока́! До встре́чи!                            — Xayr! Uchrashguncha!

Dialog 2 — Rasmiy qo'ng'iroq, kerakli odam yo'q (RASMIY, вы)

text
— Алло́, слу́шаю вас.                            — Allo, sizni eshitaman.
— Здра́вствуйте! Это из ба́нка. Мо́жно попроси́ть Ива́на Петро́вича? — Assalomu alaykum! Bankdan. Ivan Petrovichni chaqirsangiz bo'ladimi?
— Здра́вствуйте. К сожале́нию, его́ сейча́с нет.  — Assalomu alaykum. Afsuski, u hozir yo'q.
— А когда́ он бу́дет?                             — U qachon bo'ladi?
— По́сле обе́да. Что ему́ переда́ть?              — Tushdan keyin. Unga nima yetkazay?
— Переда́йте, пожа́луйста, что звони́ли из ба́нка. Пусть он перезвони́т. — Iltimos, bankdan qo'ng'iroq qilishganini yetkazing. U qayta qo'ng'iroq qilsin.
— Хорошо́, переда́м. Ваш но́мер он зна́ет?        — Yaxshi, yetkazaman. Raqamingizni biladimi?
— Да, зна́ет. Спаси́бо большо́е!                 — Ha, biladi. Katta rahmat!
— Пожа́луйста. До свида́ния!                     — Arzimaydi. Xayr!
— До свида́ния!                                  — Xayr!

Dialog 3 — Noto'g'ri raqam (qisqa)

text
— Алло́?                                         — Allo?
— Алло́, здра́вствуйте! Мо́жно Ольгу?             — Allo, assalomu alaykum! Olga mumkinmi?
— Здесь нет никако́й Ольги. Вы оши́блись но́мером. — Bu yerda hech qanday Olga yo'q. Raqamni adashtirdingiz.
— Ой, извини́те, пожа́луйста!                     — Voy, kechirasiz, iltimos!
— Ничего́ стра́шного. До свида́ния.               — Zarari yo'q. Xayr.

Topshiriq: har uch dialogni ovoz chiqarib, ikkala rolni ham o'ynab o'qing. Diqqat qiling: Dialog 1 — ты (do'st), Dialog 2 — вы (rasmiy). Dialog 1 dagi ismlar va vaqtni o'zgartirib, o'z do'stingiz bilan uchrashuv belgilagandek qayta ayting.


8. Tipik xatolar + mini-mashq

  • Telefonda o'zini «Я Ива́н» deb tanishtirish: Алло́, я Ива́н. Алло́, это Ива́н. Sabab: telefonda «Это + ism» ishlatiladi ("bu — Ivan"), «Я + ism» emas. Suhbatdosh sizni ko'rmaydi, "bu kim gapiryapti" ni tushuntirasiz.

  • «Мо́жно Анна?» (bosh kelishikda): Мо́жно Анна? Мо́жно Анну? Sabab: yashiringan fe'l позва́ть tushum kelishigini talab qiladi: Мо́жно [позва́ть] Анн*у?* Ayol ismi -а -у, erkak ismi -Ø -а (Ива́н Ива́на).

  • «Ско́лько вре́мени встре́тимся?» (uchrashuv vaqti uchun noto'g'ri savol): Во ско́лько встре́тимся? Sabab: Ско́лько вре́мени? = "hozir soat necha?"; Во ско́лько? = "soat nechada (qachon)?". Uchrashuv uchun doim Во ско́лько.

  • "U yo'q" ni «Он нет» deb aytish: Ива́н? Он нет. Его́ нет. / Ива́на нет. Sabab: yo'qlik shakli — qaratqich kelishigi + нет: Его́ нет (erkak), Её нет (ayol), Ива́на нет, Анны нет. Bosh kelishik (он, она́) bu yerda ishlamaydi.

  • Boshliq yoki mijoz bilan ты ishlatish: Алло́, дава́й встре́тимся за́втра? (mijozga) Дава́йте встре́тимся за́втра. / Когда́ вам удо́бно? Sabab: rasmiy qo'ng'iroqda вы shakli: дава́йте (не дава́й), вам (не тебе́), встре́титесь (не встре́тишься).

  • Uchrashuvni tasdiqlamaslik (kelishuvni "muhrlamaslik"): faqat "хорошо́" bilan tugatish noaniq. Договори́лись! До встре́чи! Sabab: ruslar kelishuvni Договори́лись! bilan yakunlaydi — bu "reja tasdiqlandi" degan signal. Uni aytmasangiz, suhbat "chala" tuyuladi.

Mini-mashq (og'zaki): quyidagi noto'g'ri iboralarni to'g'rilang: 1) Алло́, я Ди́ла. · 2) Мо́жно Ольга? · 3) Ско́лько вре́мени встре́тимся? · 4) Ива́н? Он нет. (Javoblar 11-bo'limda.)


9. Mashqlar

Mashq 1. Mos iborani qo'ying (Алло́ / Это / Мо́жно / Договори́лись):

1. ___! Это Ива́н.
2. Здра́вствуйте, ___ из ба́нка.
3. ___ Анну?
4. Хорошо́, в шесть у метро́. ___!

Mashq 2. Ismni to'g'ri shaklga qo'ying (Мо́жно + tushum kelishigi):

1. Мо́жно ___ (Анна)?
2. Позови́те ___ (Ива́н).
3. Мо́жно попроси́ть ___ (Ольга)?
4. Мо́жно ___ (Серге́й)?

Mashq 3. Во ско́лько? yoki Ско́лько вре́мени? — to'g'ri savolni tanlang:

1. ___ ? — Сейча́с три часа́.
2. ___ встре́тимся? — В шесть.
3. ___ начина́ется фильм? — В во́семь.
4. ___ ? — Уже́ по́здно, де́сять часо́в.

Mashq 4. "U yo'q" ni to'g'ri ayting (Его́ нет / Её нет / …а нет / …ы нет):

1. — Мо́жно Ива́на? — ___ (Ivan yo'q).
2. — Мо́жно Анну? — ___ (Anna yo'q).
3. — Он до́ма? — Нет, ___ (u — erkak — yo'q).
4. — Ольга здесь? — Нет, ___ (u — ayol — yo'q).

Mashq 5. Norasmiy (ты) iborani rasmiy (вы) shaklga o'tkazing:

1. Дава́й встре́тимся.         ___
2. Когда́ тебе́ удо́бно?        ___
3. Ты свобо́ден за́втра?       ___
4. Пока́! До встре́чи!         ___

Mashq 6. Suhbatni to'g'ri tartibga keltiring (uchrashuv belgilash):

а) Дава́й в шесть, у метро́.
б) Алло́! Это Ди́ла. Ты свобо́дна за́втра?
в) Договори́лись! До встре́чи!
г) Да, свобо́дна. А что?
д) Дава́й встре́тимся. Во ско́лько?

Mashq 7. O'zbekchadan ruschaga tarjima qiling (urg'u bilan):

1. Allo! Bu — Dila.
2. Anna mumkinmi? — Bir daqiqa.
3. U yo'q. Unga nima yetkazay?
4. Kel, oltida, metro oldida uchrashamiz. Kelishdik!

Mashq 8. Xatoni toping va to'g'rilang:

1. Алло́, я Ива́н.
2. Мо́жно Ольга?
3. Ско́лько вре́мени встре́тимся?
4. Он нет, перезвони́те по́зже.

10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)

Wisar platformasidagi AI suhbatdosh bilan telefon suhbatini "jonli" mashq qiling. AI sizning javoblaringizni tekshiradi va urg'u/iboralarni tuzatadi.

Topshiriq 1 — Do'st bilan uchrashuv (norasmiy). Wisar AI ga shunday yozing yoki ayting:

"Men rus tili A2 o'quvchisiman. Telefon suhbatini rol o'ynaymiz: sen mening do'stimsan, men senga qo'ng'iroq qilaman. ты shaklida gaplash. Men sen bilan ertangi uchrashuvni kelishmoqchiman — vaqt va joyni so'ra. Suhbat oxirida xatolarimni ayt."

Suhbatni to'liq olib boring: Алло́ Это… Дава́й встре́тимся Во ско́лько? Где? Договори́лись! До встре́чи!

Topshiriq 2 — Rasmiy qo'ng'iroq (вы). Wisar AI ga ayting:

"Endi rasmiy suhbat: men bankka qo'ng'iroq qilaman, kerakli odamni so'rayman. Sen — kotibsan, вы shaklida javob ber. Ba'zan 'u yo'q' deb ayt — men xabar qoldiraman."

Iboralarni ishlating: Это из… · Мо́жно попроси́ть… · Что ему́ переда́ть? · Пусть он перезвони́т.

Topshiriq 3 — Talaffuz tekshiruvi. Mikrofon orqali quyidagilarni ayting va AI dan urg'uni baholashini so'rang:

Алло́ · Это я · Во ско́лько · Договори́лись · До встре́чи · Перезвони́те по́зже

Maqsad: kamida ikkita to'liq telefon suhbati o'tkazing — biri ты, biri вы shaklida. Har birida uchrashuv belgilang. AI Договори́лись! ni to'g'ri joyda ishlatganingizni tasdiqlaguncha davom eting.


11. Javoblar kaliti

Mini-mashq (8-bo'lim):

  1. Алло́, это Ди́ла. · 2. Мо́жно Ольгу? · 3. Во ско́лько встре́тимся? · 4. Ива́н? Его́ нет.

Mashq 1. 1. Алло́ · 2. это · 3. Мо́жно · 4. Договори́лись

Mashq 2. 1. Анну · 2. Ива́на · 3. Ольгу · 4. Серге́я

Mashq 3. 1. Ско́лько вре́мени? · 2. Во ско́лько · 3. Во ско́лько · 4. Ско́лько вре́мени?

Mashq 4. 1. Ива́на нет. · 2. Анны нет. · 3. Его́ нет. · 4. Её нет.

Mashq 5.

  1. Дава́йте встре́тимся. · 2. Когда́ вам удо́бно? · 3. Вы свобо́дны за́втра? · 4. До свида́ния! До встре́чи!

Mashq 6. To'g'ri tartib: б г д а в

text
— Алло́! Это Ди́ла. Ты свобо́дна за́втра?   (б)
— Да, свобо́дна. А что?                     (г)
— Дава́й встре́тимся. Во ско́лько?           (д)
— Дава́й в шесть, у метро́.                  (а)
— Договори́лись! До встре́чи!               (в)

Mashq 7 (namuna javoblar):

  1. Алло́! Это Ди́ла.
  2. Мо́жно Анну? — Одну́ мину́ту.
  3. Его́ нет. Что ему́ переда́ть?
  4. Дава́й встре́тимся в шесть, у метро́. Договори́лись!

Mashq 8.

  1. Алло́, это Ива́н. (telefonda "это", "я" emas)
  2. Мо́жно Ольгу? (tushum kelishigi)
  3. Во ско́лько встре́тимся? (uchrashuv vaqti — "Во ско́лько")
  4. Его́ нет, перезвони́те по́зже. (yo'qlik — "Его́ нет")

12. Xulosa va keyingi dars

Bugun siz o'rgandingiz:

  • Boshlash: Алло́! (telefonda universal) va o'zini tanishtirish — Это Ива́н (jonli suhbatdagi «Я Ива́н» emas).
  • So'rash: Мо́жно Анну? (norasmiy) · Позови́те, пожа́луйста, Ива́на (rasmiy) — ism tushum kelishigida.
  • Javob: Да, это я · Одну́ мину́ту · Его́ нет · Вы оши́блись но́мером.
  • Xabar qoldirish: Переда́йте, что… · Пусть он перезвони́т.
  • Uchrashuv belgilash: Дава́й встре́тимся Во ско́лько? Где? Дава́й в шесть, у метро́ Договори́лись! До встре́чи!
  • ты/вы farqi: norasmiy Дава́й, тебе́, пока́ — rasmiy Дава́йте, вам, до свида́ния.

Uchta narsani doimo yodda tuting: (1) telefonda «Это + ism», (2) uchrashuv vaqti uchun «Во ско́лько?» (не Ско́лько вре́мени), (3) kelishuvni «Договори́лись!» bilan muhrlash. Shu uchtasi telefon suhbatingizni "ruscha" darajaga chiqaradi.

Keyingi dars — A2 — 27-dars: Xat va xabar yozish (пи́сьменная речь). Bugun siz og'zaki telefon suhbatini o'rgandingiz. Keyingi darsda esa yozma aloqa: SMS, xabar, qisqa xat qanday yoziladi — «Приве́т! Как дела́?» dan boshlab, rasmiy xat «Уважа́емый…» gacha. Telefonda kelishgan uchrashuvni endi yozma tasdiqlashni ham o'rganamiz: «Договори́лись, до за́втра!» ni xabar shaklida qanday yozish kerak.

Uyga vazifa: bugungi 18 ta so'zni Anki ga kiriting va Wisar AI bilan kamida ikkita to'liq telefon suhbati o'tkazing — biri do'st bilan (ты), biri rasmiy (вы). Har birida uchrashuv belgilab, Договори́лись! bilan yakunlang. Ertaga кото́рый takrori bilan boshlaymiz!

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
A2 — 26-dars: Telefon suhbati va uchrashuv belgilash (телефо́нный разгово́р) — Wisar