A2 — 3-dars: Past Simple — to'g'ri fe'llar (-ed) va talaffuzi
A2 — ELEMENTAR · 3-dars
1. Dars nomi, maqsad va motivatsiya
O'tgan darsda to be ning o'tgan shaklini (was/were — "edi") o'rgandingiz. Bu — o'tmishdagi holat edi. Endi o'tmishdagi harakat ni aytishni o'rganasiz: I worked, she played, we watched ("ishladim, o'ynadi, ko'rdik").
Bu — Past Simple (o'tgan oddiy zamon) — har qanday o'tmish hikoyasining, har qanday "kecha nima qildim" javobining asosi. Bu darsda to'g'ri (regular) fe'llarni — ya'ni oxiriga oddiygina -ed qo'shiladigan fe'llarni o'rganamiz. Keyingi darsda noto'g'ri (irregular) fe'llar (gowent) keladi.
Real hayotda nega kerak:
- Kecha/o'tmish nima qilganingizni aytish: "I worked late yesterday." "We watched a film."
- Tajriba/CV (intervyu!): "I worked at a startup. I developed three apps. We launched the product in 2023."
- Hikoya qilish — har qanday voqeani aytish o'tgan zamonsiz mumkin emas.
Asosiy soddalik (xushxabar!): ingliz tilining o'tgan zamonida eng yoqimli narsa — fe'l shaxsga qarab O'ZGARMAYDI. Present Simple da he works (-s qo'shilardi, 14-dars), lekin Past Simple da hamma shaxs uchun bir xil: I worked, you worked, he worked, they worked. Bitta shakl — hammasiga! O'zbekchada esa shaxs qo'shimchasi o'zgaradi (ishla-dim, ishla-ding, ishla-di) — inglizcha bu yerda osonroq.
O'xshatish: -ed — bu fe'lning "vaqt mashinasi tugmasi". work (hozir) tugmani bos worked (o'tmish). Bitta qo'shimcha butun harakatni o'tmishga olib o'tadi.
2. Avvalgi darsdan takror
- A2 2-dars (was/were): o'tmishdagi holat — I was tired, they were late. Bugun o'tmishdagi harakat (worked, played).
- A1 9-dars (-s/-es/-ies imlo): bugungi -ed imlosi shunga o'xshash mantiqqa ega (oxirgi harfga qarab).
- A1 14-dars: Present Simple work works. Solishtiring: Past Simple work worked (hamma shaxsga bir xil).
- Tez mashq: was yoki were? — I ___ at home, they ___ happy. (was/were).
3. Grammatika — chuqur tushuntirish
3.1. Asosiy qoida — fe'l + ed
To'g'ri fe'lni o'tgan zamonga qo'yish uchun oxiriga -ed qo'shasiz. Barcha shaxs uchun bir xil:
| Ega | Fe'l + ed | O'zbekcha |
|---|---|---|
| I | worked | ishladim |
| You | worked | ishlading |
| He / She / It | worked | ishladi |
| We | worked | ishladik |
| They | worked | ishlashdi |
work worked play played watch watched
start started open opened call called
help helped finish finished want wantedOltin qoida: ijobiy gapda -ed (yoki keyingi darsda irregular shakl). Fe'l hech qachon shaxsga qarab o'zgarmaydi: He worked (he workeds ).
3.2. -ED qo'shishning to'liq imlo qoidalari
(a) Oddiy holat — +ed:
work worked play played open opened rain rained(b) Oxiri "-e" bo'lsa — faqat +d:
like liked live lived use used
dance danced close closed arrive arrived(c) Undosh + "-y" bo'lsa — y ied:
study studied try tried cry cried
carry carried marry married copy copiedLekin unli + y bo'lsa — oddiy +ed (y saqlanadi):
play played enjoy enjoyed stay stayed(A1 9-darsdagi ko'plik qoidasiga o'xshaydi: citycities, lekin boyboys.)
(d) Bir bo'g'inli "undosh+unli+undosh" (CVC) — oxirgi undosh IKKILANADI, +ed:
stop stopped plan planned drop dropped
beg begged rob robbed fit fittedLekin w, x, y bilan tugasa — ikkilanmaydi:
fix fixed play played snow snowed(e) Ko'p bo'g'inli — urg'u OXIRGI bo'g'inda bo'lsa ikkilanadi:
preFER preferred perMIT permitted reGRET regrettedUrg'u birinchi bo'g'inda bo'lsa — ikkilanmaydi:
OPen opened VISit visited LISten listened HAPpen happenedAmE/BrE (-l): travel BrE travelled / AmE traveled; cancel BrE cancelled / AmE canceled. (1-darsdagi -ing qoidasi bilan bir xil mantiq.)
Qaror daraxti (imloni tez tanlash): fe'lni ko'rganingizda ketma-ket so'rang:
- Oxiri -e mi? faqat +d (like liked).
- Oxiri undosh + y mi? y i + ed (study studied). Unli + y bo'lsa oddiy +ed (play played).
- Bir bo'g'inli CVC (undosh-unli-undosh) mi va oxiri w/x/y emasmi? oxirgi undosh ikkilanadi (stop stopped).
- Yuqoridagilarning hech biri emasmi? oddiygina +ed (work worked).
Mini-mashq (imlo): to'g'ri -ed shaklini yozing:
textcarry ___ plan ___ close ___ stay ___ visit ___ hurry ___ rub ___ cook ___Javob: carried (undosh+yied) · planned (CVC ikkilanadi) · closed (oxiri e+d) · stayed (unli+y+ed) · visited (urg'u 1-bo'g'inda, ikkilanmaydi) · hurried (undosh+yied) · rubbed (CVC ikkilanadi) · cooked (oddiy +ed).
3.3. -ED ning UCH XIL talaffuzi (eng muhim talaffuz qoidasi!)
Bu — o'zbeklar deyarli hech qachon bilmaydigan, lekin native bo'lish uchun hal qiluvchi qoida. Yozuvda har doim "-ed", lekin o'qilishi UCH xil — fe'lning oxirgi tovushiga qarab:
| Talaffuz | Qachon | Misollar |
|---|---|---|
| /t/ | fe'l tovushsiz undosh bilan tugasa (p, k, f, s, sh, ch, th) | worked /t/, stopped /t/, watched /t/, washed /t/, laughed /t/ |
| /d/ | fe'l tovushli undosh yoki unli bilan tugasa (b, g, l, m, n, r, v, z, unli) | played /d/, lived /d/, called /d/, opened /d/, rained /d/ |
| /ɪd/ | fe'l /t/ yoki /d/ tovushi bilan tugasa (qo'shimcha bo'g'in!) | wanted /ɪd/, needed /ɪd/, started /ɪd/, decided /ɪd/ |
/t/ : worked "wə:kt", stopped "stopt", watched "wocht", helped "helpt"
/d/ : played "pleyd", lived "livd", opened "oupənd", loved "lavd"
/ɪd/ : wanted "wontid", started "sta:tid", needed "ni:did", visited "vizitid"Oltin qoida — eng oson yo'l: faqat /ɪd/ holatni yodlang — fe'l "t" yoki "d" tovushi bilan tugasa, -ed alohida bo'g'in "id" bo'lib qo'shiladi (wanted = "won-tid", 2 bo'g'in). Qolgan barcha holatda -ed alohida bo'g'in EMAS — shunchaki /t/ yoki /d/ tovushi qo'shiladi: worked = "wə:kt" (1 bo'g'in, "wor-ked" emas!).
Eng katta talaffuz xatosi: o'zbeklar -ed ni har doim "-ed/-id" deb alohida bo'g'in qilib o'qiydi: worked "vor-ked" (). Aslida bu "wə:kt" (bir bo'g'in!). Liked "laykt" ( "lay-ked"), played "pleyd" ( "pley-ed"). Faqat wanted/needed/started kabilarda "id" bo'g'ini bor.
Nima uchun aynan shunday? (jarangli/jarangsiz mantiq): bu tasodifiy emas — og'iz shunga majbur. Jarangsiz tovushdan (p, k, f, s...) keyin jarangsiz /t/ kelishi qulay (stopped = "stopt"). Jarangli tovush yoki unlidan keyin jarangli /d/ kelishi tabiiy (played = "pleyd"). t/d dan keyin esa yana bir t/d qo'shib bo'lmaydi — quloq eshitmaydi — shuning uchun oraga qisqa "i" unlisi kiradi va /ɪd/ alohida bo'g'in bo'ladi (wanted = "won-tid"). Barmog'ingizni bo'g'zingizga qo'yib ayting: played da bo'g'iz titraydi (/d/ jarangli), worked da titramaydi (/t/ jarangsiz).
Amaliy tekshiruv (o'zingiz sinang): fe'lning oxirgi tovushini ovoz chiqarib cho'zing. Agar u jarangsiz (havo — s, f, p...) bo'lsa /t/. Agar jarangli (ovoz — z, v, b, unli...) bo'lsa /d/. Agar "t" yoki "d" ning o'zi bo'lsa /ɪd/.
Mini-mashq (talaffuz): quyidagi fe'llarni /t/, /d/ yoki /ɪd/ guruhiga ajrating (fe'lning oxirgi tovushiga qarang, harfiga emas):
textasked, cleaned, painted, walked, moved, hated, cooked, phoned, waited, dancedJavob: /t/ asked, walked, cooked, danced · /d/ cleaned, moved, phoned · /ɪd/ painted, hated, waited. Diqqat: danced "da:nst" — oxiri "s" tovushi (jarangsiz), shuning uchun /t/, garchi yozuvda "ce" bo'lsa ham. Harfga emas, tovushga qarang.
3.4. Inkor — didn't + fe'lning ASOSIY shakli (eng muhim qoida!)
Bu — A2 ning eng ko'p xato qilinadigan grammatikasi. Inkor uchun did not (didn't) + fe'lning SOF shakli ishlatiladi. -ed YO'QOLADI!
did + not didn't + fe'l (sof, infinitive)I didn't work yesterday. — Kecha ishlamadim. (worked emas — work!)
She didn't play. — U o'ynamadi.
We didn't watch the film. — Filmni ko'rmadik.
They didn't like it. — Ularga yoqmadi.DIQQAT — qo'sh o'tmish YO'Q: I didn't worked () I didn't work (). O'tmish belgisi (did) allaqachon didn't da bor; asosiy fe'l sof qoladi. Bu xuddi 15-darsdagi doesn't work (works emas) mantig'i — faqat o'tgan zamonda.
3.5. Savol — Did + ega + fe'lning SOF shakli
Savolda ham did + ega + sof fe'l (-ed yo'qoladi):
Did + ega + fe'l (sof) ... ?Did you work yesterday? Yes, I did. / No, I didn't. — Kecha ishladingizmi?
Did she call you? Yes, she did. / No, she didn't. — U qo'ng'iroq qildimi?
Did they enjoy the party? Yes, they did. — Bazm yoqdimi?DIQQAT: Did you worked? () Did you work? (). Yana — did da o'tmish bor, fe'l sof.
3.6. Wh- savollar
So'roq so'z + did + ega + sof fe'l:
What did you do yesterday? — Kecha nima qildingiz?
Where did she go? — U qayoqqa bordi? (go — irregular, keyingi dars)
Why did they leave? — Nega ketishdi?
When did you start? — Qachon boshladingiz?
How did it happen? — Bu qanday sodir bo'ldi?Istisno — ega haqida savol (do/did yo'q): agar so'roq so'z (who/what) ega bo'lsa, did ishlatilmaydi, fe'l o'tgan shaklda qoladi (16-dars mantig'i):
textWho called you? — Kim qo'ng'iroq qildi? (Who did call ) What happened? — Nima sodir bo'ldi?
3.7. Umumiy sxema (ijobiy / inkor / savol)
IJOBIY: I worked. (fe'l + ed)
INKOR: I didn't work. (didn't + SOF fe'l)
SAVOL: Did you work? (Did + ega + SOF fe'l)
JAVOB: Yes, I did. / No, I didn't.
-ed faqat IJOBIYda; inkor/savolda did(n't), fe'l sof 3.8. O'tgan zamon vaqt so'zlari (2-darsdan + ko'proq)
yesterday, last night/week/month/year, ... ago (two days ago)
in 2020, this morning (o'tgan bo'lsa), the other day (yaqinda),
when I was young, at that time, then, earlier todayI finished the project last week. — Loyihani o'tgan hafta tugatdim.
She called me an hour ago. — U bir soat oldin qo'ng'iroq qildi.
We moved to Tashkent in 2019. — 2019 da Toshkentga ko'chdik.Vaqt so'zlarining nozikliklari (chuqurroq):
- ago — o'lchov so'zidan keyin keladi: two days ago, a week ago, ten years ago ("...oldin"). Ago two days (). O'zbekcha bilan tartib teskari: o'zbekchada "ikki kun oldin" (oldin oxirida), inglizchada ham two days ago (ago oxirida) — mos keladi, yodda tuting.
- in + yil / oy / mavsum: in 2019, in March, in summer ("...da"). Yilning oldida in, sanadan oldin on (on Monday), soatdan oldin at (at six) — bu A1 predloglar mantig'i.
- last ("o'tgan") — the siz: last week, last night, last year (the last week bu boshqa ma'no). this morning kun davomida hali o'tmasa hozirgi, o'tsa o'tgan zamon.
- Vaqt so'zi gap boshida ham, oxirida ham kelishi mumkin: Yesterday I worked late. = I worked late yesterday. Boshida kelsa, ko'pincha undan keyin vergul qo'yiladi.
Muhim (o'zbek xatosi — barcha shaxsda bir xil): o'zbekchada fe'l shaxsga qarab o'zgargani uchun (ishla-dim, ishla-ding, ishla-di, ishla-dik), o'zbeklar inglizchada ham fe'lni o'zgartirishga urinadi: I workeddim, he workeds (). Yodda tuting — -ed hamma shaxsda o'zgarmaydi: I/you/he/she/we/they worked — bitta shakl. Shaxsni faqat ega (I, he, they) ko'rsatadi, fe'l emas.
4. Misollar (shakllar bo'yicha)
IJOBIY:
I watched a film last night. — Kecha film ko'rdim.
She studied all weekend. — U butun dam olish kuni o'qidi.
We arrived late. — Kech keldik.
They enjoyed the trip. — Sayohat ularga yoqdi.
He worked from home yesterday. — U kecha uydan ishladi.INKOR:
I didn't watch TV yesterday. — Kecha televizor ko'rmadim.
She didn't study for the test. — U testga tayyorlanmadi.
We didn't stay long. — Uzoq qolmadik.
It didn't rain. — Yomg'ir yog'madi.SAVOL + javob:
Did you finish the work? — Yes, I did. — Ishni tugatdingizmi? — Ha.
Did she like the gift? — No, she didn't. — Sovg'a yoqdimi? — Yo'q.
What did you do at the weekend? — I relaxed. — Dam olishda nima qildingiz? — Dam oldim.
When did they arrive? — They arrived at six. — Qachon kelishdi? — Soat 6 da.5. Talaffuz bo'limi
(a) -ed ning uch tovushi (3.3 — eng muhim):
/t/ : worked, stopped, watched, helped, finished, laughed, asked, looked
/d/ : played, lived, opened, called, loved, used, arrived, enjoyed
/ɪd/ : wanted, needed, started, decided, visited, waited, endedMashq: har guruhdan 3 ta so'zni ayting; /ɪd/ da qo'shimcha bo'g'in borligini, qolganida yo'qligini his qiling.
(b) didn't: /ˈdɪdnt/ "didnt" — t yutilishi mumkin: "didn" (tez nutqda).
(c) Eng ko'p xato — bo'g'in qo'shib yuborish:
"lay-ked" "laykt" (liked — 1 bo'g'in)
"vor-ked" "wə:kt" (worked — 1 bo'g'in)
"pley-ed" "pleyd" (played — 1 bo'g'in)
"won-tid" (wanted — 2 bo'g'in, chunki t bilan tugaydi)Native siri: native nutqda -ed deyarli sezilmaydi — u shunchaki oxirgi tovushga "yopishadi". "I worked late" "ay wə:kt leyt" (tez, /t/ yutiladi). Buni ortiqcha ta'kidlamang. Faqat wanted/needed kabilarda aniq "id" bor.
Topshiriq (shadowing): worked, played, wanted — uch xil tovushni ayting. So'ng "What did you do yesterday? — I watched a film and studied English." ni native ohangda mashq qiling (Youglish: "what did you do yesterday").
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali) — keng ishlatiladigan to'g'ri fe'llar
| English (V V-ed) | -ed tovushi | O'zbekcha | Misol gap |
|---|---|---|---|
| work worked | /t/ | ishlamoq | I worked late. |
| watch watched | /t/ | tomosha qilmoq | We watched a film. |
| like liked | /t/ | yoqtirmoq | I liked it. |
| finish finished | /t/ | tugatmoq | She finished early. |
| play played | /d/ | o'ynamoq | They played football. |
| live lived | /d/ | yashamoq | I lived in Bukhara. |
| call called | /d/ | qo'ng'iroq qilmoq | He called me. |
| open opened | /d/ | ochmoq | I opened the door. |
| want wanted | /ɪd/ | xohlamoq | I wanted to help. |
| need needed | /ɪd/ | kerak bo'lmoq | We needed time. |
| start started | /ɪd/ | boshlamoq | It started raining. |
| decide decided | /ɪd/ | qaror qilmoq | I decided to stay. |
| study studied | /d/ | o'qimoq | She studied hard. |
| try tried | /d/ | urinmoq | I tried my best. |
Kollokatsiya/iboralar: decide to do (qilishni qaror qilmoq), try to do (urinmoq), want to do (xohlamoq), start doing/to do (boshlamoq), enjoy doing (zavqlanmoq). Bu "fe'l + to/-ing" tuzilmasi B1 da chuqur (gerund/infinitive).
7. Dialog va o'qish matni
Dialog — "How was your weekend?" (dushanba ertalab):
A: Hi! Did you have a good weekend? — Salom! Dam olish yaxshi o'tdimi?
B: Yes! On Saturday I stayed home and studied English. — Ha! Shanba uyda qolib, inglizcha o'qidim.
A: Nice. And on Sunday? — Yaxshi. Yakshanba-chi?
B: I visited my grandparents. We talked a lot and watched an old film. — Bobomnikiga bordim. Ko'p gaplashdik, eski film ko'rdik.
A: Did you enjoy it? — Yoqdimi?
B: Yes, I really enjoyed it. But I didn't relax much — I worked on my project too. — Ha, juda yoqdi. Lekin uncha dam olmadim — loyiham ustida ham ishladim.
A: You work too much! Did you finish it? — Juda ko'p ishlaysan! Tugatdingmi?
B: Almost. I finished the design but I didn't start the code yet. — Deyarli. Dizaynni tugatdim, lekin kodni hali boshlamadim.O'qish matni — "How I learned to code" (intervyu hikoyasi):
I started learning to code three years ago. — Uch yil oldin kod yozishni o'rgana boshladim.
At first, it wasn't easy. I studied every evening after work. — Avval oson emas edi. Ishdan keyin har kechqurun o'qidim.
I watched tutorials, practised a lot, and asked many questions online. — Darslik ko'rdim, ko'p mashq qildim, onlayn ko'p savol berdim.
I failed many times, but I never stopped. — Ko'p marta muvaffaqiyatsizlikka uchradim, lekin hech to'xtamadim.
After a year, I created my first real project. — Bir yildan keyin birinchi haqiqiy loyihamni yaratdim.
It changed my life — I finally landed a remote job. — Bu hayotimni o'zgartdi — nihoyat masofaviy ish topdim.Topshiriq: matnda har -ed fe'lni toping va uning tovushini (/t/, /d/, /ɪd/) ayting. So'ng o'zingiz biror narsani qanday o'rganganingiz haqida shu uslubda 6 gap yozing.
8. O'zbekcha-inglizcha tipik xatolar
Inkor/savolda -ed saqlash: I didn't worked. Did you played? Sabab: o'tmish ikki marta belgilanyapti. I didn't work. Did you play? (did(n't) da o'tmish bor, fe'l sof). Eng ko'p xato!
-ed ni alohida bo'g'in qilib o'qish: worked "vor-ked", liked "lay-ked". Sabab: yozuvga qarab o'qish (har "ed" ni bo'g'in deb o'ylash). worked "wə:kt", liked "laykt" (1 bo'g'in). Faqat wanted/needed da "id".
-ed imlosi: studyed, stoped, likedlikeed. studied (yied), stopped (p ikkilanadi), liked (e bor faqat +d).
was/were + harakat fe'li: I was worked. She was went. Sabab: 2-darsdagi was/were ni harakat bilan aralashtirish. I worked. She went. (was/were faqat holat uchun; harakat -ed/irregular).
O'tgan vaqt so'zi bilan hozirgi zamon: Yesterday I work late. Yesterday I worked late. (yesterday o'tgan zamon).
didn't dan keyin to be: I didn't was there. I wasn't there. (was/were o'z inkoriga ega — wasn't; didn't faqat oddiy fe'l bilan).
9. Mashqlar
Mashq 1. Fe'lni Past Simple (-ed) ga qo'ying (imloga e'tibor):
I ___ (work) hard. She ___ (study) all night.
They ___ (play) chess. He ___ (stop) the car.
We ___ (watch) a film. It ___ (rain) yesterday.
I ___ (try) my best. She ___ (live) in London.Mashq 2. -ed tovushi (/t/, /d/ yoki /ɪd/)?
worked = ___ played = ___ wanted = ___
liked = ___ opened = ___ started = ___
watched = ___ lived = ___ needed = ___Mashq 3. Inkorga aylantiring (didn't + sof fe'l):
I worked yesterday. ___
She watched the film. ___
They enjoyed it. ___Mashq 4. Savol tuzing + qisqa javob:
(you / finish / the work) ___ ? — Yes, ___.
(she / call / you) ___ ? — No, ___.
(what / you / do / yesterday) ___ ?Mashq 5. To'g'rilang:
I didn't worked., Did you played?, She studyed hard., Yesterday I work late., I was watched TV.
Mashq 6. O'zbekchadan inglizchaga:
1. Kecha kech ishladim. = ___
2. U testga tayyorlanmadi. = ___
3. Filmni ko'rdingizmi? = ___
4. Kecha nima qildingiz? = ___
5. Yomg'ir yog'madi. = ___
6. Uch yil oldin o'rgana boshladim. = ___Mashq 7. Kecha kuningiz haqida 6 gap yozing (faqat to'g'ri fe'llar bilan: worked, watched, studied, played, cooked, talked, walked, relaxed...).
10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
Maqsad: Past Simple (-ed) ni ijobiy, inkor va savol shakllarida, to'g'ri talaffuz bilan ishlata olish.
Vazifa:
- Kechagi kun: kecha nima qilganingizni 8 gapda yozing (faqat to'g'ri fe'llar) va "tekshir" deb yuboring.
- Inkor: kecha qilmagan 4 ta ishingizni yozing (I didn't..., We didn't...).
- Talaffuz: 6 ta -ed fe'l tanlang, har birini tovushi (/t//d//ɪd/) bilan belgilab yozing.
- Rol o'yini: "Dam olishim haqida so'ra" deb yozing — men Did you...? What did you do? deb so'rayman, siz javob berasiz.
"Tayyor" mezonlari:
- Ijobiyda -ed (yoki to'g'ri imlo: studied, stopped).
- Inkor/savolda didn't/Did + sof fe'l (-ed yo'q).
- -ed tovushi to'g'ri belgilangan (/t//d//ɪd/).
- O'tgan vaqt so'zi (yesterday, ago, last...) ishlatilgan.
- was/were (holat) va -ed (harakat) aralashmagan.
11. Javoblar kaliti
Mashq 1: worked / studied / played / stopped / watched / rained / tried / lived. Mashq 2: worked /t/, played /d/, wanted /ɪd/, liked /t/, opened /d/, started /ɪd/, watched /t/, lived /d/, needed /ɪd/. Mashq 3: I didn't work yesterday. / She didn't watch the film. / They didn't enjoy it. Mashq 4: Did you finish the work? — Yes, I did. / Did she call you? — No, she didn't. / What did you do yesterday? Mashq 5: I didn't work. / Did you play? / She studied hard. / Yesterday I worked late. / I watched TV. Mashq 6: 1. I worked late yesterday. · 2. She didn't study for the test. · 3. Did you watch the film? · 4. What did you do yesterday? · 5. It didn't rain. · 6. I started learning three years ago.
12. Xulosa va keyingi dars
Tez ma'lumotnoma:
Past Simple — to'g'ri fe'llar (-ed) — barcha shaxsga bir xil
IJOBIY: I worked / she played (fe'l + ed)
INKOR: I didn't work (didn't + SOF fe'l — -ed YO'Q)
SAVOL: Did you work? (Did + ega + SOF fe'l)
JAVOB: Yes, I did / No, I didn't
Imlo: +ed | -e+d (liked) | undosh+yied (studied) | CVC ikkilanadi (stopped)
-ed TOVUSHI (3 xil):
/t/ tovushsiz undoshdan keyin (worked, stopped, watched)
/d/ tovushli/unlidan keyin (played, lived, opened)
/ɪd/ t/d dan keyin — qo'shimcha bo'g'in (wanted, needed, started)
Vaqt so'zlari: yesterday, last week, ... ago, in 2020Asosiy nuqtalar:
- To'g'ri fe'l o'tganda +ed (hamma shaxsga bir xil).
- Inkor/savol: didn't / Did + SOF fe'l (-ed yo'qoladi — eng muhim!).
- -ed uch xil o'qiladi: /t/, /d/, /ɪd/ (faqat t/d dan keyin alohida bo'g'in).
- Imlo: e+d, undosh+yied, CVC ikkilanadi.
- was/were (holat) ≠ -ed (harakat).
Bog'lanish: Past Simple — butun o'tgan zamon hikoyasining yuragi. Keyingi dars noto'g'ri (irregular) fe'llar (gowent, seesaw) ni beradi — ular -ed olmaydi, yodlash kerak. A2-6 da was/were + V-ing (Past Continuous) bilan birlashib, to'liq o'tgan hikoya qurasiz. -ed shakli B1 da Present Perfect (have worked) va passiv (was made) uchun ham ishlatiladi.
Keyingi dars — A2 — 4-dars: Past Simple — noto'g'ri (irregular) fe'llar. go went, see saw, have had, make made — ingliz tilidagi eng ko'p ishlatiladigan fe'llar aynan noto'g'ri! Birinchi muhim to'plamni yodlaymiz.
Manba
R. Murphy, "English Grammar in Use" (Past simple, Units 11–13); Cambridge Dictionary (past simple, -ed pronunciation); Swan, "Practical English Usage" (past tense, -ed spelling/pronunciation); British Council LearnEnglish — "Past simple".
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!