A2 — 21-dars: Adverbs of manner (tarz ravishlari) — quickly, well; sifat vs ravish
A2 — ELEMENTAR · 21-dars
1. Dars nomi, maqsad va motivatsiya
Bu darsda harakat qanday bajarilishini aytishni o'rganasiz — tarz ravishlari (adverbs of manner): quickly (tez), carefully (ehtiyotkorlik bilan), well (yaxshi). Va eng muhimi — sifat (adjective) va ravish (adverb) farqi: good (yaxshi — sifat) vs well (yaxshi — ravish).
He runs quickly. (U tez yuguradi.) She speaks English well. (U inglizchada yaxshi gapiradi.) Please drive carefully. (Iltimos, ehtiyotkorlik bilan haydang.)
Real hayotda nega kerak:
- Aniq tasvir: "She explained it clearly." "He works hard." "It's going well."
- Maslahat/ko'rsatma: "Listen carefully. Speak slowly, please."
- O'zi haqida (intervyu): "I work well in a team." "I can learn quickly."
- good vs well xatosi — o'zbeklar (va native'lar ham!) eng ko'p qiladigan xatolardan.
Asosiy tushuncha — kimni / qanday ta'riflaydi: sifat (adjective) — otni ta'riflaydi ("qanaqa?"): a quick car (tez mashina). Ravish (adverb) — fe'lni ta'riflaydi ("qanday?"): He drives quickly (tez haydaydi). O'zbekchada ko'pincha bir xil so'z ("tez mashina", "tez yuradi"); inglizchada esa boshqa shakl — sifatga odatda -ly qo'shiladi (quick quickly). Eng katta xato — sifatni fe'l bilan ishlatish (He runs quick ).
O'xshatish: sifat — narsaga yopishgan "yorliq" (a careful driver — ehtiyotkor haydovchi). Ravish — harakatga qo'shilgan "uslub" (drives carefully — ehtiyotkorlik bilan). Bir o'zak (care-), lekin biri otga (careful driver), biri fe'lga (drive carefully) — shakl farqlanadi.
2. Avvalgi darslardan takror (spiral)
- A1-19 (sifatlar): good, quick, careful, bad — bugun ulardan ravish yasaymiz.
- A2-10 (ravishlarni taqqoslash): faster, more carefully — bugun asosiy shakl.
- A2-12 (ravish o'rni): takror ravishlari bilan solishtirib.
- Tez mashq: sifat ayting: quick, careful, happy — bugun: quickly, carefully, happily.
3. Grammatika — chuqur, to'liq tushuntirish
3.1. Sifat vs ravish — asosiy farq
SIFAT (adjective) otni ta'riflaydi: a slow train, good food, a careful driver
RAVISH (adverb) fe'lni ta'riflaydi: drive slowly, cook well, work carefullyShe is a careful driver. — U ehtiyotkor haydovchi. (careful — sifat, "driver"ni)
She drives carefully. — U ehtiyotkorlik bilan haydaydi. (carefully — ravish, "drives"ni)Test: so'z otni ta'riflaydimi (qanaqa?) sifat; fe'lni ta'riflaydimi (qanday?) ravish.
3.2. Ravish yasash — -ly qoidasi (to'liq)
(a) Ko'pchilik sifat + ly:
quick quickly slow slowly careful carefully bad badly
nice nicely quiet quietly serious seriously sudden suddenly(b) -y bilan tugasa y ily:
happy happily easy easily lucky luckily angry angrily busy busily(c) undosh + -le le ly:
gentle gently simple simply terrible terribly possible possibly comfortable comfortably(d) -ic bilan tugasa + ally:
basic basically automatic automatically dramatic dramatically tragic tragically(e) -e saqlanadi (odatda): nice nicely, brave bravely, polite politely. (Istisno: true truly, due duly — e tushadi.) (f) -ll + y: full fully.
Mini-mashq (imlo): Ravish yasang — easy ___ , terrible ___ , dramatic ___ , careful ___ , true ___ . Javob: easily (-yily) · terribly (-lely) · dramatically (-ically) · carefully (oddiy +ly) · truly (istisno: e tushadi). Diqqat: happy happily ( happyly), simple simply ( simplely).
3.3. NOTO'G'RI / maxsus ravishlar — yodlash SHART
(1) good well (eng muhim!):
SIFAT: good (a good cook) RAVISH: well (cooks well)He is a good singer. He sings well. (good singer, sings well)"He sings good" () "He sings well" (). Eng ko'p xato!
(2) Shakli o'zgarmaydigan (sifat = ravish):
fast fast: a fast car / drives fast (fastly )
hard hard: hard work / works hard (hardly ≠ hard! — quyida)
late late: a late train / arrived late (lately ≠ late! — quyida)
early early: an early start / got up early
high, low, deep, near, straight, daily, weekly ko'pincha bir xil(3) "Tuzoq" juftliklar — ma'no butunlay boshqa:
hard (qattiq/ko'p) ≠ hardly (deyarli ... emas):
He works hard. (ko'p ishlaydi) vs He hardly works. (deyarli ishlamaydi!)
late (kech) ≠ lately (so'nggi paytlarda):
I arrived late. (kech keldim) vs Have you seen him lately? (so'nggi paytda)Diqqat: hardly va lately — hard/late ning ravishi EMAS! Ular alohida ma'noli so'z. hard ning ravishi — hard (o'zi), late ning ravishi — late (o'zi).
3.4. well — ikki vazifa (ravish VA "sog'lom" sifati)
well (ravish) = "yaxshi" (good ning ravishi): She plays well.
well (sifat) = "sog'lom, yaxshi": Are you well? / I'm not well today. (kasalman)"How are you?" — "I'm well, thanks" (sog'lomman) yoki norasmiy "I'm good" (yaxshiman). Ikkalasi keng.
3.5. -ly bilan tugaydigan, lekin SIFAT bo'lgan so'zlar (tuzoq!)
Ba'zi so'zlar -ly bilan tugaydi, lekin sifat (ravish EMAS!):
friendly, lovely, silly, lonely, ugly, likely, lively, elderly She is friendly. / a friendly person. (sifat)
She smiled friendlily. (friendlily — yo'q!)
She smiled in a friendly way. (ravish kerak bo'lsa: "in a … way")Oltin qoida: friendly, lovely — sifat; ulardan ravish yasab bo'lmaydi. Ravish kerak bo'lsa: in a friendly/lovely way ("…tarzda").
3.6. Ravish o'rni — fe'ldan (yoki object'dan) KEYIN
Tarz ravishi odatda fe'ldan keyin yoki object'dan keyin turadi:
ega + fe'l + (object) + RAVISH
She speaks English fluently. — U inglizchada ravon gapiradi.
He opened the door quietly. — U eshikni jimgina ochdi.Eng ko'p xato: ravish fe'l va object orasida turmaydi: "She speaks fluently English" () "She speaks English fluently" (). Avval nima (English), keyin qanday (fluently).
3.7. Sezgi fe'llari + SIFAT (ravish emas!) — look, feel, taste...
look, feel, smell, taste, sound, seem, be — bu fe'llardan keyin sifat keladi (ravish emas), chunki ular egani (harakatni emas) ta'riflaydi:
It looks good. (NOT "looks well" — ko'rinishi yaxshi)
This smells delicious. (NOT "smells deliciously")
You look tired. — Charchaganga o'xshaysiz.
It sounds great. — Zo'rga o'xshaydi.
The soup tastes salty. — Sho'rva sho'rga o'xshaydi.Farq: "It looks good" (ko'rinishi yaxshi — sifat, ega) vs "She sees well" (yaxshi ko'radi — ravish, harakat). look = "ko'rinmoq" (sezgi sifat); see = "ko'rmoq" (harakat ravish). look well vs look good: "You look well" (sog'lomga o'xshaysiz — sog'lik) ≠ "You look good" (chiroyli ko'rinasiz — tashqi ko'rinish). Ikkalasi to'g'ri, lekin boshqa ma'no.
Mini-mashq (well yoki good?): Bo'sh joyni to'ldiring — 1) She dances ___ . 2) This coffee smells ___ . 3) He did ___ in the exam. 4) You did a ___ job. Javob: 1) well (fe'lni ta'riflaydi ravish) · 2) good (smell — sezgi fe'li sifat) · 3) well (did — harakat ravish) · 4) good (job — ot sifat). Qoida: harakat qanday bajarildi well; narsa/holat qanaqa good.
4. Misollar (holatlar bo'yicha)
SIFAT vs RAVISH (juft):
a careful driver He drives carefully. — ehtiyotkor haydovchi ehtiyotkorlik bilan
a good cook She cooks well. — yaxshi oshpaz yaxshi pishiradi
a quick learner I learn quickly. — tez o'rganuvchi tez o'rganamanRAVISH (fe'lni):
Listen carefully. — Diqqat bilan tinglang.
He answered the question correctly. — U savolga to'g'ri javob berdi.
Time passes quickly. — Vaqt tez o'tadi.MAXSUS (well/fast/hard):
You did well! — Yaxshi qildingiz!
She works hard. — U ko'p ishlaydi.
Don't drive so fast. — Buncha tez haydamang.SEZGI FE'LI + SIFAT:
That sounds interesting. — Bu qiziqarli eshitiladi.
The food tastes amazing. — Ovqat ajoyib mazali.5. Talaffuz bo'limi
(a) -ly oxiri /li/:
quickly "kwikli", carefully "keəfəli", happily "hepili"(b) Qiyin (bo'g'in tushishi):
comfortably /ˈkʌmftəbli/ "kamftəbli" basically /ˈbeɪsɪkli/ "beysikli"
automatically /ˌɔːtəˈmætɪkli/ probably /ˈprɒbəbli/ "probəbli"(c) well /wel/, fast /fɑːst/, hard /hɑːd/.
Topshiriq (shadowing): quickly, carefully, well, hard, fast, comfortably ni ayting; comfortably/probably da bo'g'in tushishini mashq qiling. "She sings well. He works hard. Drive carefully." ni ayting. Youglish: "carefully", "I'm doing well".
6. So'z boyligi (kengaytirilgan Anki) — sifat ravish
| Sifat | Ravish | O'zbekcha (ravish) |
|---|---|---|
| quick | quickly | tez |
| slow | slowly | sekin |
| careful | carefully | ehtiyotkorlik bilan |
| good | well | yaxshi |
| bad | badly | yomon |
| easy | easily | osongina |
| happy | happily | xursandchilik bilan |
| quiet | quietly | jimgina |
| hard | hard | qattiq/ko'p |
| fast | fast | tez |
| clear | clearly | aniq |
| fluent | fluently | ravon |
| polite | politely | xushmuomalalik bilan |
| serious | seriously | jiddiy |
Tayyor iboralar (chunks):
- Well done! / Good job! — "Barakalla!"
- Sleep well. / Drive safely. — "Yaxshi uxlang. / Ehtiyot bo'lib haydang."
- Take it easy. — "Hovliqmang / dam oling."
- I'm doing well, thanks. — "Yaxshiman, rahmat."
- to work hard / play hard — "qattiq ishlamoq".
- easier said than done — "aytish oson, qilish qiyin". Kollokatsiya: speak fluently, work hard, listen carefully, sleep well, run fast, behave badly.
7. O'qish matni va dialog (input)
Dialog — maslahat (qanday qilish):
A: I have a job interview tomorrow. Any advice? — Ertaga ish intervyusi bor. Maslahat?
B: Sure. Speak clearly and don't talk too fast. — Albatta. Aniq gapir va juda tez gapirma.
A: OK. What else? — Mayli. Yana?
B: Listen carefully to each question, and answer honestly. — Har savolni diqqat bilan tingla, halol javob ber.
A: I always get nervous, though. — Lekin doim hayajonlanaman.
B: Just breathe slowly and stay calm. You speak English well, so you'll be fine. — Shunchaki sekin nafas ol va xotirjam bo'l. Inglizchada yaxshi gapirasan, yaxshi bo'ladi.
A: Thanks! That sounds reassuring. — Rahmat! Tinchlantiruvchi eshitiladi.
B: You're welcome. Good luck — and dress smartly! — Arzimaydi. Omad — va chiroyli kiyin!O'qish matni — "How to learn effectively" (ravishlar bilan):
Many people study hard but don't make much progress. — Ko'p odam qattiq o'qiydi, lekin uncha natija qilmaydi.
The problem is usually that they study, but not wisely. — Muammo shundaki, ular o'qiydi, lekin oqilona emas.
First, plan your time carefully and study regularly, not for hours once a week. — Avval vaqtingizni ehtiyotkorlik bilan rejalashtiring va muntazam o'qing.
Second, when you learn a new word, say it out loud and use it quickly in a sentence. — Ikkinchi, yangi so'z o'rganganda, ovoz chiqarib ayting va uni tez gapda ishlating.
Don't worry if you speak slowly at first — fluency comes gradually. — Avval sekin gapirsangiz, xavotir olmang — ravonlik asta-sekin keladi.
If you work consistently, you'll improve faster than you think. — Izchil ishlasangiz, o'ylaganingizdan tezroq yaxshilanasiz.Topshiriq: matnda har ravishni belgilang (hard, carefully, quickly, slowly...). So'ng "qanday yaxshi o'qish kerak" mavzusida 5 ta maslahat yozing — ravishlar bilan.
8. O'zbekcha-inglizcha tipik xatolar
Sifatni fe'l bilan (ravish o'rniga): He runs quick. She speaks English good. Sabab: o'zbekcha "tez yuradi", "yaxshi gapiradi" — bir xil so'z. He runs quickly. She speaks English well. (fe'l ravish). Eng ko'p xato!
good vs well: She sings good. I did good. She sings well. I did well. (fe'l well).
Sezgi fe'li + ravish: It looks well (ko'rinish). It smells deliciously. It looks good. It smells delicious. (look/smell + sifat).
Ravish fe'l va object orasida: She speaks fluently English. She speaks English fluently. (object keyin ravish).
friendly dan ravish: She smiled friendlily. She smiled in a friendly way. (friendly — sifat).
hard/hardly aralashtirish: He works hardly (ko'p ishlaydi ma'nosida). He works hard. (hardly = deyarli ... emas — boshqa ma'no!).
9. Mashqlar
Mashq 1. Sifatni ravishga aylantiring:
quick ___, careful ___, good ___, happy ___, easy ___,
fast ___, hard ___, simple ___, automatic ___, polite ___Mashq 2. Sifat yoki ravish? (to'g'risini tanlang):
1. He's a (careful / carefully) driver.
2. She drives (careful / carefully).
3. They speak English (good / well).
4. This food tastes (good / well).
5. Please listen (careful / carefully).Mashq 3. Bo'sh joyni to'ldiring (ravish):
1. She speaks four languages ___ (fluent).
2. He answered all the questions ___ (correct).
3. The children played ___ (happy).
4. Drive ___ (safe), please.Mashq 4. Xatoni to'g'rilang:
He runs quick., She sings good., It looks well. (ko'rinish), She speaks fluently English., She smiled friendlily., He works hardly. (ko'p ishlaydi)
Mashq 5. Ma'noni ayting (o'zbekcha):
a) He works hard. b) He hardly works. c) You look well. d) You look good.Mashq 6. O'zbekchadan inglizchaga:
1. U tez yuguradi. = ___
2. U inglizchada yaxshi gapiradi. = ___
3. Diqqat bilan tinglang. = ___
4. Bu ajoyib eshitiladi. = ___
5. U ko'p ishlaydi. = ___10. Production drill + model javoblar
Drill A — sifat ravish (gap): sifatli gapni ravishli qiling:
He's a careful driver. He drives carefully.
She's a good cook. She cooks ___ .
He's a slow walker. He walks ___ .
She's a fluent speaker. She speaks ___ .Drill B — sezgi fe'li + sifat:
(this soup / taste / delicious) This soup tastes delicious.
(you / look / tired) ___
(that / sound / great) ___Drill C — o'zingiz haqingizda (ravishlar):
"I speak English ___ ." "I work ___ ." "I learn ___ ." "I can ___ quickly."Model javoblar (Drill A): She cooks well. / He walks slowly. / She speaks fluently. So'ng o'zingiz biror narsani qanday qilishingizni 5 ta ravish bilan ayting va gaplaringizni o'zingiz tekshiring (ravish sifatdan to'g'ri yasalganmi, o'rni to'g'rimi).
11. Javoblar kaliti
Mashq 1: quickly, carefully, well, happily, easily, fast, hard, simply, automatically, politely. Mashq 2: 1. careful · 2. carefully · 3. well · 4. good · 5. carefully. Mashq 3: 1. fluently · 2. correctly · 3. happily · 4. safely. Mashq 4: He runs quickly. / She sings well. / It looks good. / She speaks English fluently. / She smiled in a friendly way. / He works hard. Mashq 5: a) U ko'p/qattiq ishlaydi. · b) U deyarli ishlamaydi. · c) Sog'lomga o'xshaysiz (sog'liq). · d) Chiroyli ko'rinasiz (tashqi ko'rinish). Mashq 6: 1. He runs quickly. (fast) · 2. She speaks English well. · 3. Listen carefully. · 4. That sounds amazing. (great) · 5. He works hard.
12. Xulosa va keyingi dars
Tez ma'lumotnoma:
SIFAT (otni: a quick car) vs RAVISH (fe'lni: drives quickly)
-ly qoidasi: quickquickly | happyhappily (-yily) | gentlegently (-lely)
| basicbasically (-ically)
MAXSUS: goodWELL | fastfast | hardhard | latelate | earlyearly
TUZOQ: hardly (deyarli emas) ≠ hard | lately (so'nggi paytda) ≠ late
well = ravish (sings well) VA sifat "sog'lom" (I'm well)
-ly SIFAT (ravish EMAS): friendly, lovely "in a friendly way"
O'RIN: fe'l/object dan KEYIN (speaks English fluently, NOT speaks fluently English)
SEZGI fe'li + SIFAT: look/feel/smell/taste/sound + good (NOT well/-ly)Asosiy nuqtalar:
- Sifat — otni, ravish — fe'lni; sifatga odatda -ly (quickquickly).
- good well (eng muhim!); fast/hard/late — o'zgarmaydi.
- hardly ≠ hard; lately ≠ late (boshqa ma'no).
- Sezgi fe'llari (look, taste, sound) + sifat (good, NOT well).
- Ravish — fe'l/object'dan keyin; friendly — sifat ("in a friendly way").
Bog'lanish: ravishlar A2-10 (taqqoslash: more quickly, faster), A2-12 (takror ravishlari) bilan bog'liq; B1 da daraja ravishlari (extremely, incredibly), gap ravishlari (fortunately, obviously) kengayadi. Sifat/ravish farqi — aniq, ravon nutqning belgisi.
Keyingi dars — A2 — MAXSUS DARS: "Daily life & routines" (kundalik hayot — extensive reading + lug'at). Grammatikadan tanaffus (A+B reja): kundalik hayot, odatlar, kun tartibi haqida uzun o'qish matnlari + keng lug'at — bugungacha o'rgangan grammatikani (Present Simple, frequency, phrasal verbs) jonli kontekstda birlashtiramiz.
Manba
R. Murphy, "English Grammar in Use" (adjectives and adverbs, Units 98–100; well/fast/hard/late); Swan, "Practical English Usage" (adverbs of manner; adjective vs adverb; good/well); Cambridge Dictionary; British Council LearnEnglish — "Adverbs of manner".
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!