WisarWisar
Ingliz tili kursi/A2 Elementar18 daqiqa

A2 — MAXSUS DARS: "On the phone, directions & health" — telefon, yo'l, sog'liq (funksional)

A2 — ELEMENTAR · Maxsus dars (oraliq) · funksional til + lug'at


1. Bu dars nima va nega muhim

Bu — A2 ning oxirgi maxsus darsi: uchta muhim kundalik funksional mavzuni qamrab oladi — telefon tili, yo'l so'rash/ko'rsatish, va shifokorda/sog'liq. Bular grammatika emas, lekin real hayotda doim kerak; har biri uchun tayyor iboralar va lug'at beriladi.

Real hayotda nega hal qiluvchi:

  • Telefon (ish/masofaviy): "Can I speak to...? Can I take a message? You're breaking up." — masofaviy ish, qo'ng'iroqda.
  • Yo'l (sayohat): "How do I get to...? Turn left, it's on your right." — chet elda eng birinchi kerak.
  • Sog'liq (favqulodda): "I don't feel well. I have a headache. Where's the nearest pharmacy?"

Asosiy tushuncha — uch vaziyat, uch ibora to'plami: har vaziyatning o'z tili bor. Telefonda "this is..." (so'zlovchi o'zi), "Can I speak to..." (so'rash); yo'lda imperative (A1-21) + harakat predloglari (A2-27); sog'likda "I have a..." + tana lug'ati. Ularni butun ibora sifatida yodlang.


2. Avvalgi darslardan takror (spiral)

  • A1-21 (imperatives): Go straight, turn left — yo'l ko'rsatishda.
  • A2-27 (harakat predloglari): along, across, past, through — yo'lda.
  • A1-23 (tana): head, stomach... — sog'likda.
  • A2-17 (should): You should rest — sog'lik maslahatida.
  • Tez mashq: yo'l: "Turn ___ at the lights" (left/right). Sog'lik: "I have a ___" (headache).

3. TELEFON TILI (on the phone)

3.1. Javob berish va so'rash

text
Hello? / Hi, this is Aziz.            — Allo? / Salom, men Azizman.
Can I speak to Sarah, please?         — Sara bilan gaplashsam bo'ladimi?
Is Tom there, please?                  — Tom bormi?
Who's calling, please?                 — Kim qo'ng'iroq qilyapti?
Hold on a moment. / Just a second.     — Bir daqiqa kuting.
I'll put you through.                  — Sizni ulayman.

3.2. Xabar qoldirish

text
Can I take a message?                  — Xabar olib qoldiraymi?
Can I leave a message?                 — Xabar qoldirsam bo'ladimi?
Could you ask her to call me back?     — Menga qaytarib qo'ng'iroq qilishini ayta olasizmi?
Could you tell him that Aziz called?    — Aziz qo'ng'iroq qilganini aytib qo'ying.

3.3. Muammolar

text
Sorry, you've got the wrong number.    — Kechirasiz, raqamni adashtirdingiz.
The line's busy / engaged.             — Liniya band.
I can't hear you. / You're breaking up. — Eshitmayapman. / Ovozingiz uzilyapti.
Can you speak up, please?              — Balandroq gapira olasizmi?
We got cut off.                        — Aloqa uzildi.
I'll call you back later.              — Keyinroq qayta qo'ng'iroq qilaman.

Diqqat: telefonda o'zingizni tanitganda "I am Aziz" EMAS, "This is Aziz" / "Aziz speaking" deyiladi. Va "Who are you?" (qo'pol) emas, "Who's calling?" (xushmuomala).

Madaniy izoh — telefon odobi: ingliz-tilli muhitda telefon suhbati o'zbeknikidan biroz rasmiyroq boshlanadi. Siz "Allo, kim bu?" degan ohangda emas, balki avval o'zingizni tanitib, keyin so'rovni bildirasiz. Idorada javob beruvchi ko'pincha kompaniya nomini aytadi ("ABC Company, how can I help you?"). "Please" so'zi telefonda deyarli har bir so'rovda ishlatiladi — usiz ibora quruq va qo'pol eshitiladi ("Can I speak to Sarah?" dan ko'ra "Can I speak to Sarah, please?" ancha muloyim). Suhbat oxirida to'satdan uzmasdan, "Thanks, bye" yoki "Have a nice day" deb yumshoq yakunlash odat. Siz kimgadir qayta qo'ng'iroq qilishni va'da qilsangiz ("I'll call you back"), buni bajarish madaniy majburiyat hisoblanadi.

3.4. Rol o'yin (telefon) — mashq

Quyidagi vaziyatni ingliz tilida o'ynab ko'ring. Siz Dilnoza bo'lasiz va do'stingiz Nodirga qo'ng'iroq qilyapsiz, lekin uning onasi javob berdi. Avval o'zingiz gaplarni tuzishga urinib ko'ring, keyin namunaviy javob bilan solishtiring.

Vaziyat: Nodir uyda yo'q. Onasidan Nodirga xabar qoldirishingiz kerak: kechqurun soat 7 da klubga borishingizni ayting va qayta qo'ng'iroq qilishini so'rang.

Namunaviy javob:

text
You:    Hello, this is Dilnoza. Can I speak to Nodir, please?
Mother: I'm sorry, he's not in. Can I take a message?
You:    Yes, please. Could you tell him that the club starts at 7 tonight?
Mother: The club at 7. OK.
You:    And could you ask him to call me back? Thank you very much.
Mother: No problem. Goodbye.
You:    Goodbye.

4. YO'L SO'RASH va KO'RSATISH (directions)

4.1. Yo'l so'rash

text
Excuse me, how do I get to the station? — Kechirasiz, bekatga qanday boraman?
Is there a bank near here?              — Yaqin atrofda bank bormi?
Where's the nearest pharmacy?           — Eng yaqin dorixona qayerda?
Can you tell me the way to the museum?  — Muzeyga yo'lni ayta olasizmi?
Is it far?                              — Uzoqmi?
I'm lost. / I think I'm lost.           — Adashib qoldim.

4.2. Yo'l ko'rsatish (imperative + predlog — A1-21, A2-27)

text
Go straight on / ahead.                — To'g'ri yuring.
Turn left / right (at the lights).      — Chapga/o'ngga buriling (svetoforda).
Take the first / second turning on the left. — Chapdagi birinchi/ikkinchi burilishga kiring.
Go past the bank / Go along this street. — Bank yonidan o'ting / Shu ko'cha bo'ylab yuring.
Go across the square / through the park. — Maydonni kesib o'ting / parkdan o'ting.
It's on your left / right.              — Chap/o'ng tomoningizda.
It's opposite / next to / between ...   — Qarshisida / yonida / orasida.
It's about five minutes' walk.          — Besh daqiqacha yo'l.
You can't miss it.                      — Topasiz, adashmaysiz.

Native iboralar: "You can't miss it" (juda ko'rinarli), "It's just around the corner" (juda yaqin), "Go straight on until you see..." (...ni ko'rguningizcha to'g'ri yuring).

Madaniy izoh — yo'l so'rash odobi: notanish odamdan yo'l so'raganda ingliz-tilli muhitda gapni to'g'ridan-to'g'ri "Where is the station?" deb boshlash quruq eshitiladi. Avval "Excuse me" deb e'tibor tortish, keyin savolni berish qabul qilingan. Ko'rsatuvchi odam masofani ko'pincha vaqt bilan o'lchaydi ("about ten minutes' walk" — o'n daqiqacha piyoda), chunki bu yerlik uchun tabiiy. Diqqat: harakat predloglari (along — bo'ylab, past — yonidan, across — kesib, through — ichidan) A2-27 darsda o'rgangan bo'lsangiz, endi ular yo'l ko'rsatishda amalda ishlaydi. Britaniyada birinchi qavat ground floor, bizning ikkinchi qavat esa first floor — bino ichida yo'l so'raganda bu farqni yodda tuting.

4.3. Rol o'yin (yo'l) — mashq

Vaziyat: Siz notanish shaharning markazidasiz. O'tkinchidan eng yaqin dorixona (pharmacy) qayerdaligini so'rang. U sizga: to'g'ri yuring, ikkinchi ko'chadan chapga buriling, bank yonidan o'ting — dorixona o'ng tomonda deb ko'rsatadi.

Avval o'zingiz tuzing, keyin namunaviy javob bilan solishtiring.

Namunaviy javob:

text
You:      Excuse me, where's the nearest pharmacy?
Stranger: Go straight on, then take the second turning on the left.
You:      The second on the left, OK.
Stranger: Then go past the bank. The pharmacy is on your right.
You:      Is it far?
Stranger: No, it's about five minutes' walk. You can't miss it.
You:      Thank you very much!

5. SOG'LIQ va SHIFOKORDA (health & the doctor)

5.1. Muammoni aytish

text
I don't feel well. / I feel ill / sick.  — O'zimni yomon his qilyapman.
What's the matter? / What's wrong?       — Nima bo'ldi? (shifokor so'raydi)
I have a headache / a stomachache / a toothache. — Boshim/qornim/tishim og'riyapti.
I have a cold / the flu / a cough / a sore throat. — Shamollaganman / grippim bor / yo'talim / tomog'im og'riyapti.
I have a temperature / a fever.          — Isitmam bor.
My back / leg hurts. / I've got a pain in my chest. — Belim/oyog'im og'riyapti. / Ko'kragimda og'riq bor.
I feel dizzy / tired / weak.             — Boshim aylanyapti / charchaganman / holsizman.
I think I'm getting a cold.              — Shamollayotgan shekilliman.

5.2. Maslahat va davolash (should — A2-17)

text
You should rest / drink lots of water / see a doctor. — Dam olishingiz / ko'p suv ichishingiz / shifokorga borishingiz kerak.
You should take this medicine twice a day. — Bu dorini kuniga ikki marta iching.
You shouldn't go to work today.          — Bugun ishga bormasligingiz kerak.
Take care of yourself. / Get well soon!   — O'zingizni ehtiyot qiling. / Tezroq tuzaling!

5.3. Tizim (system)

text
make an appointment — uchrashuvga yozilmoq      a prescription — retsept
a chemist's / pharmacy — dorixona               painkiller — og'riq qoldiruvchi
the emergency room / A&E — shoshilinch yordam     an ambulance — tez yordam

Tana + og'riq: "I have a headache" (bosh — maxsus so'z), lekin boshqa tana qismlari: "My + (qism) + hurts" (My back hurts) yoki "I've got a pain in my + (qism)" (a pain in my knee).

5.4. Tana a'zolari — og'riqni aniq aytish uchun (A1-23 takror)

Og'riqni aytish uchun avval tana a'zosini bilishingiz kerak. Quyidagi asosiy so'zlar shifokor bilan suhbatda eng ko'p kerak bo'ladi:

English O'zbekcha Namuna
head bosh I have a headache.
throat tomoq I have a sore throat.
stomach qorin I have a stomachache.
tooth tish I have a toothache.
chest ko'krak I've got a pain in my chest.
back bel / orqa My back hurts.
leg / knee oyoq / tizza My knee hurts.
arm / hand qo'l My arm hurts.
ear quloq I have an earache.
eye ko'z My eyes hurt.

-ache birikmasi: bir necha tana a'zosi bilan -ache (og'riq) qo'shiladi va bitta so'z bo'ladi: headache (bosh), toothache (tish), stomachache (qorin), earache (quloq), backache (bel). Boshqa a'zolar uchun esa -ache ishlatilmaydi — o'rniga "My ... hurts" yoki "a pain in my ..." deyiladi ("My knee hurts" — "knee-ache" YO'Q).

Madaniy izoh — shifokorda: ingliz-tilli mamlakatlarda shifokorga borish odatda oldindan yozilish (make an appointment) orqali bo'ladi — bizdagidek to'g'ridan-to'g'ri navbatga turish har doim ham ishlamaydi. Oddiy shamollashda odamlar avval dorixonaga (pharmacy / chemist's) borib, farmatsevtdan maslahat va dori-darmon oladilar. Favqulodda holatlar uchun Britaniyada shoshilinch yordam bo'limi A&E (Accident and Emergency), AQShda esa the ER (emergency room) deb ataladi. Tez yordam mashinasi — an ambulance (favqulodda telefon raqami Britaniyada 999, AQShda 911). Shifokor sizga maslahat berganda should ishlatadi ("You should rest") — bu buyruq emas, muloyim tavsiya, shuning uchun uni qo'pol deb qabul qilmang.

5.5. Rol o'yin (shifokor) — mashq

Vaziyat: Siz o'zingizni yaxshi his qilmayapsiz: boshingiz og'riyapti, isitmangiz bor va charchagansiz. Shifokorga borib, muammoingizni ayting va maslahat oling.

Avval o'zingiz bemor rolida gaplarni tuzing, keyin namunaviy javob bilan solishtiring.

Namunaviy javob:

text
Doctor:  Good morning. What's the matter?
You:     I don't feel well. I have a headache and I feel very tired.
Doctor:  Do you have a temperature?
You:     Yes, I think so. I feel a bit dizzy too.
Doctor:  You should rest and drink lots of water. Take these painkillers if your head hurts.
You:     Thank you. Should I stay at home?
Doctor:  Yes, you shouldn't go to work today. Get well soon!
You:     Thank you, doctor.

6. Lug'at (Anki) — uch mavzu

English O'zbekcha Mavzu
this is (Aziz) (telefonda) men ... man phone
call back qayta qo'ng'iroq qilmoq phone
take/leave a message xabar olib qoldirmoq phone
the line's busy liniya band phone
how do I get to...? ...ga qanday boraman? directions
go straight on to'g'ri yurmoq directions
turn left/right chapga/o'ngga burilmoq directions
it's on your left chap tomoningizda directions
you can't miss it adashmaysiz directions
I don't feel well o'zimni yomon his qilyapman health
headache / sore throat bosh og'rig'i / tomoq og'rig'i health
have a temperature isitmasi bor health
... hurts ... og'riyapti health
see a doctor shifokorga bormoq health
make an appointment uchrashuvga yozilmoq health

Eng muhim iboralar: Can I speak to...? · Can I take a message? · How do I get to...? · Go straight on, then turn left. · It's on your right. · I don't feel well. · I have a headache. · You should see a doctor. · Get well soon!


7. To'liq dialoglar (input)

Dialog 1 — telefon:

text
A: Hello, ABC Company. How can I help you?    — Allo, ABC kompaniya. Qanday yordam beray?
B: Hi, this is Aziz. Can I speak to Mr. Karimov, please? — Salom, men Aziz. Karimov janoblari bilan gaplashsam bo'ladimi?
A: Who's calling, please?                       — Kim qo'ng'iroq qilyapti?
B: Aziz from the design team.                    — Dizayn jamoasidan Aziz.
A: Hold on, I'll put you through... Sorry, the line's busy. Can I take a message? — Kuting, ulayman... Kechirasiz, liniya band. Xabar olib qoldiraymi?
B: Yes, could you ask him to call me back? My number is 90 123 45 67. — Ha, menga qayta qo'ng'iroq qilishini ayta olasizmi? Raqamim 90 123 45 67.
A: Sure. I'll pass on the message.               — Albatta. Xabarni yetkazaman.
B: Thank you. Goodbye.                           — Rahmat. Xayr.

Dialog 2 — yo'l so'rash:

text
A: Excuse me, how do I get to the train station?  — Kechirasiz, temir yo'l bekatiga qanday boraman?
B: Go straight on, then take the second turning on the right. — To'g'ri yuring, keyin o'ngdagi ikkinchi burilishga kiring.
A: The second on the right, OK.                    — O'ngdagi ikkinchi, mayli.
B: Go past the supermarket and across the bridge. The station is on your left. — Supermarket yonidan va ko'prikdan o'ting. Bekat chap tomoningizda.
A: Is it far?                                       — Uzoqmi?
B: No, about ten minutes' walk. You can't miss it.  — Yo'q, o'n daqiqacha. Adashmaysiz.
A: Thank you so much!                               — Katta rahmat!

Dialog 3 — shifokorda:

text
Doctor: Good morning. What's the matter?           — Xayrli tong. Nima bo'ldi?
You: I don't feel well. I have a sore throat and a headache. — O'zimni yomon his qilyapman. Tomog'im og'riyapti va boshim.
Doctor: Do you have a temperature?                  — Isitmangiz bormi?
You: Yes, a little. And I feel really tired.         — Ha, ozgina. Va juda charchaganman.
Doctor: It looks like you have a cold. You should rest and drink lots of water. — Shamollaganga o'xshaysiz. Dam olib, ko'p suv iching.
You: Should I take any medicine?                     — Biror dori ichaymi?
Doctor: Take these painkillers if it hurts. If you don't feel better in three days, come back. — Og'risa, bu og'riq qoldiruvchini iching. Uch kunda yaxshilanmasangiz, qayting.
You: Thank you, doctor.                              — Rahmat, doktor.

Topshiriq: har dialogda vaziyat iboralarini belgilang. So'ng o'zingiz uchta vaziyatdan birini tanlab (telefon/yo'l/shifokor), dialog yozing (8 replika).


8. O'zbekcha-inglizcha tipik xatolar

  • Telefonda "I am Aziz" / "Who are you?": "This is Aziz" / "Aziz speaking" (o'zini tanitish); "Who's calling?" (kim ekanini so'rash, "who are you" qo'pol).

  • Yo'l: "How I can go to...?": "How do I get to...?" (savol tartibi — A1-16; get to — yetib bormoq).

  • Sog'liq: "I have headache" (artiklsiz) / "My head is paining": "I have a headache" (a bilan); "My head hurts" / "I have a pain in..." (paining — yo'q).

  • "I feel myself bad" (kalka): "I don't feel well" / "I feel ill" (o'zlik olmoshsiz — A2-24).

  • "see a doctor" o'rniga "go to doctor": I'll go to doctor. I'll see a doctor / go to the doctor.


9. Mashqlar

Mashq 1. Qaysi vaziyat (telefon / yo'l / sog'liq)?

1. "Can I take a message?"
2. "Go straight on and turn left."
3. "I have a sore throat."
4. "You've got the wrong number."
5. "It's opposite the bank."

Mashq 2. Telefon dialogini to'ldiring:

A: Hello. Can I ___ to Sara, please?
B: Who's ___ ?
A: ___ is Aziz.
B: Hold ___ . Sorry, the line's ___ . Can I take a ___ ?
A: Yes, could you ask her to ___ me back?

Mashq 3. Yo'l ko'rsating (imperative + predlog):

1. ___ straight on. (to'g'ri yur)
2. ___ left at the lights. (burilish)
3. Go ___ the bank. (yonidan)
4. It's ___ your right. (tomonda)

Mashq 4. Sog'liq — to'g'ri ifoda:

1. Boshim og'riyapti = I have a ___ .
2. Isitmam bor = I have a ___ .
3. O'zimni yomon his qilyapman = I don't ___ .
4. Belim og'riyapti = My back ___ .

Mashq 5. Xatoni to'g'rilang: (telefon) I am Aziz., How I can go to the station?, I have headache., I feel myself bad., I'll go to doctor.

Mashq 6. O'zbekchadan inglizchaga:

1. Sara bilan gaplashsam bo'ladimi? = ___
2. Bekatga qanday boraman? = ___
3. Bank yonidan o'ting, u chap tomoningizda. = ___
4. Tomog'im og'riyapti. = ___
5. Shifokorga borishingiz kerak. = ___

10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)

Maqsad: uchta vaziyatda (telefon, yo'l, shifokor) tayyor iboralar bilan ravon muloqot qila olish.

Vazifa:

  1. Telefon rol o'yini: "Qo'ng'iroq qilaman" deb yozing — men kompaniya xodimiman; siz birovni so'rang, xabar qoldiring.
  2. Yo'l so'rash: "Yangi shahardaman, adashdim" deb yozing — siz mendan yo'l so'raysiz, men ko'rsataman (yoki teskari).
  3. Shifokor rol o'yini: men shifokorman; siz muammongizni (kasallik) aytib, maslahat olasiz.

"Tayyor" mezonlari:

  • Telefon: This is.../Can I speak to.../take a message to'g'ri.
  • Yo'l: imperative + harakat predloglari (go past, across, on your left).
  • Sog'liq: I have a.../...hurts/I don't feel well + should maslahat.
  • O'zlik kalkasi yo'q (I feel ill, NOT "myself bad").

11. Javoblar kaliti

Mashq 1: 1. telefon · 2. yo'l · 3. sog'liq · 4. telefon · 5. yo'l. Mashq 2: speak / calling / This / on / busy / message / call. Mashq 3: 1. Go · 2. Turn · 3. past · 4. on. Mashq 4: 1. headache · 2. temperature (fever) · 3. feel well · 4. hurts. Mashq 5: This is Aziz. / How do I get to the station? / I have a headache. / I feel ill (I don't feel well). / I'll see a doctor (go to the doctor). Mashq 6: 1. Can I speak to Sara, please? · 2. How do I get to the station? · 3. Go past the bank; it's on your left. · 4. I have a sore throat. · 5. You should see a doctor.


12. Xulosa va keyingi dars

Tez ma'lumotnoma (ibora banki):

text
TELEFON:  This is... | Can I speak to...? | Who's calling? | Hold on | take/leave a message
          | call back | the line's busy | wrong number | you're breaking up
YO'L:     How do I get to...? | Go straight on | turn left/right | go past/across/along
          | It's on your left | opposite/next to | You can't miss it
SOG'LIQ:  I don't feel well | I have a headache/cold/temperature | ...hurts
          | a pain in my... | You should rest/see a doctor | Get well soon!

Asosiy nuqtalar:

  1. Telefon: This is... (o'zini), Can I speak to...?, take a message.
  2. Yo'l: imperative + harakat predloglari (go past, across, on your left).
  3. Sog'liq: I have a headache, ...hurts, I don't feel well + should.
  4. Kalka yo'q: I feel ill (NOT "myself bad"); This is Aziz (NOT "I am").

Bog'lanish: funksional til B1 da kengayadi — rasmiy telefon/email, murakkab yo'l, batafsil tibbiy suhbat. Bu uchta mavzu — sayohat, ish va kundalik hayotning ajralmas qismi.


A2 TO'LIQ YAKUNLANDI (qo'shimcha bilan)

Tabriklaymiz! Endi A2 to'liq — barcha grammatika, lug'at va funksional mavzular qoplangan:

text
A2 ASOSIY (1–23): zamonlar, taqqoslash, miqdor, modallar, phrasal verbs, bog'lovchilar
                  + 3 maxsus dars (Making plans, Shopping, Daily life)
A2 QO'SHIMCHA (24–29): possessive/reflexive pronouns, verb+-ing/to + -ed/-ing sifatlar,
                  could/may/used to, harakat predloglari, zero/first conditional,
                  + maxsus (telefon/yo'l/sog'liq)

Endi siz mustahkam, to'liq A2 darajasida — hech bir muhim A2 mavzu qolmadi.

Keyingi bosqich — B1 — 1-dars: Present Perfect (I have done). Eng katta yangi zamon: o'tmishni hozir bilan bog'laydigan have/has + V3 — o'zbeklar uchun yangi mantiq, native nutqning yuragi.

Keyingi bosqich — B1: Present Perfect va undan keyingi murakkabroq mavzular sizni kutmoqda.


Manba

Cambridge English (functional language: telephoning, directions, health); British Council LearnEnglish — "Telephone phrases", "Asking for and giving directions", "At the doctor's"; English Vocabulary in Use (Elementary — health, the body); Oxford Learner's.

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
A2 — MAXSUS DARS: "On the phone, directions & health" — telefon, yo'l, sog'liq (funksional) — Wisar