WisarWisar
Ingliz tili kursi/A2 Elementar25 daqiqa

A2 — 1-dars: Present Continuous (hozirgi davom zamoni)

A2 — ELEMENTAR · 1-dars


1. Dars nomi, maqsad va motivatsiya

Tabriklaymiz — siz A2 darajasiga o'tdingiz! A1 da til poydevorini qo'ydingiz; endi A2 sizni mustaqil, jonli muloqotga olib chiqadi. Va A2 ning birinchi qadami — ingliz tilidagi ikkinchi katta zamon: Present Continuous (boshqacha nomi — Present Progressive, "hozirgi davom zamoni").

Bu zamon aynan hozir, shu daqiqada sodir bo'layotgan ishni bildiradi: I am reading this lesson (Men shu darsni o'qiyapman), It is raining (Yomg'ir yog'yapti). O'zbekchada bu — "-yapti / -moqda" qo'shimchasi: o'qi*yapman, yog'yapti, kutmoqda.

Real hayotda nega kerak:

  • Hozirgi holatni tasvirlash: "What are you doing?" — "I'm working." (Nima qilyapsiz? — Ishlayapman.)
  • Vaqtinchalik holatlar: "I'm staying at a hotel this week." (Bu hafta mehmonxonada turibman.)
  • Kelajak rejalari (juda muhim!): "I'm meeting the team tomorrow at 10." (Ertaga 10 da jamoa bilan uchrashaman.)
  • Dasturchi sifatida: "I'm currently working on the backend." "The build is running." "We're migrating to PostgreSQL." — standup, code review, jamoa muloqotida har kuni kerak.
  • Intervyuda: "What are you working on these days?" — eng ko'p beriladigan savollardan.

Asosiy tushuncha — ASPEKT (aspect): ingliz tili harakatga ikki xil "nigoh" bilan qaraydi. Simple (oddiy) zamon harakatni tugal, butun, doimiy deb ko'radi (I work — bu mening ishim, odatim, fakt). Continuous (davomiy) zamon esa harakatni jarayon, tugamagan, vaqtinchalik deb ko'radi (I am working — hozir, shu jarayon ichidaman). Bu farq — "aspekt" deyiladi va u o'zbek tilidagi mantiqdan biroz boshqacha. Bu darsning yuragi — shu ikki nigohni ajratish.

O'xshatish: Present Simple — bu fotosurat (doimiy holat, "u dasturchi"). Present Continuous — bu video (hozir oqayotgan jarayon, "u hozir kod yozyapti"). Bir xil odam, lekin ikki xil nigoh: biri — kim u, ikkinchisi — hozir nima qilyapti.

Fakt: dunyodagi ko'p tillarda (masalan, nemis, rus tilida) "hozir bo'layotgan ish" uchun alohida majburiy zamon yo'q — ular oddiy zamonni ishlatadi. Ingliz tili esa bu farqni grammatik majburiy qiladi: "I read" va "I am reading" — ikkalasi boshqa ma'no. Bu o'zbeklar uchun nisbatan oson, chunki o'zbekchada ham "-yapti" bor. Lekin tuzoqlar boshqa joyda (quyida ko'ramiz).


2. Avvalgi darsdan takror

  • 5-dars (to be): I am, you are, he/she/it is, we/they are. Present Continuous aynan shu to be ustiga quriladi — uni mukammal bilish shart.
  • 14–15-dars (Present Simple): I work, he works; do/does. Bugun buni Present Continuous bilan solishtiramiz — eng muhim farq.
  • 9-dars (ko'plik -s/-es/-ies): bugungi -ing imlo qoidalari shunga o'xshash mantiqqa ega (oxirgi harfga qarab o'zgarish).
  • Tez mashq: to be ni to'ldiring: I ___ , she ___ , they ___ , it ___ . (am / is / are / is). Bu — bugungi zamonning "yarmi".

3. Grammatika — chuqur tushuntirish

3.1. Present Continuous nimadan tuziladi (tuzilma)

Formula juda aniq:

text
EGA + to be (am/is/are) + asosiy fe'l + ING

  I        am      working.
  You/We/They  are   working.
  He/She/It    is    working.

Ya'ni ikki qism: (1) to be ning to'g'ri shakli (ega bilan moslashadi) + (2) asosiy fe'lning -ing shakli (hech qachon o'zgarmaydi, hamma shaxs uchun bir xil).

To'liq jadval:

Ega to be + V-ing To'liq O'zbekcha
I am working I am working. Men ishlayapman.
You are working You are working. Siz ishlayapsiz.
He is working He is working. U ishlayapti.
She is working She is working. U ishlayapti.
It is working It is working. U ishlayapti.
We are working We are working. Biz ishlayapmiz.
They are working They are working. Ular ishlayapti.

Oltin qoida: Present Continuous = to be (am/is/are) + V-ing. to be ni tushirib qoldirib bo'lmaydi! I working () — bu eng katta xato (3.10 da batafsil). Doim I am working ().

3.2. -ING qo'shishning to'liq imlo qoidalari (barcha holatlar)

Bu — A2 ning eng ko'p xato qilinadigan imlo qoidasi. Hammasini batafsil ko'ramiz:

(a) Oddiy holat — shunchaki +ing:

text
work  working    play  playing    read  reading
go  going        eat  eating      do  doing
study  studying  fix  fixing      teach  teaching

(b) Oxiri jim "-e" bo'lsa — "e" tushadi, +ing:

text
make  making     write  writing   take  taking
come  coming     drive  driving   have  having
use  using       dance  dancing   smile  smiling

Istisnolar (e tushmaydi): be being, see seeing, agree agreeing, free freeing. Bularda oxirgi "ee" yoki alohida "e" saqlanadi.

(c) Bir bo'g'inli, "undosh + unli + undosh" (CVC) bo'lsa — oxirgi undosh IKKILANADI, +ing:

text
run  running     sit  sitting     swim  swimming
stop  stopping   get  getting     put  putting
plan  planning   begin... (quyida) shop  shopping

Sababi: oxirgi tovush — bitta unli + bitta undosh, undan oldin urg'u. Undoshni ikkilab, qisqa unlini saqlaymiz.

Diqqat — ikkilanmaydi: agar so'z w, x, y bilan tugasa, ikkilanmaydi: fix fixing (x emas), play playing (y), snow snowing (w), show showing.

(d) Ko'p bo'g'inli — faqat urg'u OXIRGI bo'g'inda bo'lsa ikkilanadi:

text
beGIN  beginning   (urg'u -gin da  n ikkilanadi)
preFER  preferring (urg'u -fer da  r ikkilanadi)
forGET  forgetting
permit  permitting

Lekin urg'u birinchi bo'g'inda bo'lsa — ikkilanMAYDI:

text
OPen  opening      LISten  listening   HAPpen  happening
VISit  visiting    REMember  remembering

(e) Oxiri "-ie" bo'lsa — "ie" "y", +ing:

text
die  dying    lie  lying    tie  tying

(f) Oxiri "-c" bo'lsa — "c" "ck", +ing:

text
panic  panicking   picnic  picnicking   traffic  trafficking

AmE / BrE farqi (-l): so'z "-l" bilan tugasa, Britaniya inglizchasida urg'u joyidan qat'i nazar "l" ikkilanadi, Amerika inglizchasida ikkilanmaydi:

  • travel BrE travelling / AmE traveling
  • cancel BrE cancelling / AmE canceling
  • model BrE modelling / AmE modeling Ikkalasi to'g'ri — bittasini tanlang va izchil bo'ling.

Mini-mashq (-ing imlosi): yozing, keyin tekshiring — sit ___, come ___, study ___, lie ___, travel ___ (AmE), listen ___, swim ___, write ___. Kalit: sitting (t ikkilanadi), coming (e tushadi), studying (y saqlanadi), lying (iey), traveling (AmE — ikkilanmaydi), listening (urg'u boshda — ikkilanmaydi), swimming (m ikkilanadi), writing (e tushadi).

O'zbek so'zlovchiga xos imlo tuzog'i: o'zbekchada fe'lga qo'shimcha qo'shganda o'zak deyarli o'zgarmaydi (o'qi o'qiyapman). Inglizchada esa o'zak o'zgarishi mumkin (harf tushadi yoki ikkilanadi). Shuning uchun o'zbek o'quvchi ko'pincha to'g'ridan-to'g'ri +ing qo'shib yuboradi: makeing (), runing (), geting (). Har fe'lni yozishdan oldin bir savol bering: "oxiri jim -e mi? bir bo'g'inli CVC mi? -ie mi?" — shu uch savol xatolarning 90% ini oldini oladi.

3.3. 1-foydalanish: AYNAN HOZIR sodir bo'layotgan ish

Eng asosiy ma'no — gapirayotgan paytda, shu daqiqada davom etayotgan harakat:

text
Look! It's raining.              — Qara! Yomg'ir yog'yapti.
Be quiet — the baby is sleeping. — Jim bo'l — chaqaloq uxlayapti.
I'm reading this lesson now.      — Men hozir shu darsni o'qiyapman.
Why are you laughing?            — Nega kulyapsiz?

Ko'pincha now, right now, at the moment, look!, listen! so'zlari bilan keladi.

3.4. 2-foydalanish: SHU KUNLARDA / VAQTINCHALIK (atrofidagi davr)

Harakat aynan shu soniyada bo'lmasligi mumkin, lekin shu davrda (bu hafta, shu kunlar) davom etmoqda:

text
I'm reading a great book.         — (Shu kunlar) zo'r kitob o'qiyapman. (hozir qo'limda bo'lmasa ham)
She's studying for her exams.     — U imtihonlarga tayyorlanyapti.
We're working on a new project.   — Biz yangi loyiha ustida ishlayapmiz.
He's learning to drive this month. — U bu oy haydashni o'rganyapti.

3.5. 3-foydalanish: VAQTINCHALIK holat (doimiyga qarama-qarshi)

Bu — Present Simple bilan eng nozik farq. Continuous = vaqtinchalik, Simple = doimiy:

text
I live in Tashkent.            — Toshkentda yashayman. (doimiy — uyim shu)
I'm living with my parents now. — Hozir ota-onam bilan turyapman. (vaqtinchalik)

He works in a bank.            — U bankda ishlaydi. (doimiy kasbi)
He's working from home today.  — U bugun uydan ishlayapti. (vaqtinchalik)

3.6. 4-foydalanish: O'ZGARAYOTGAN / RIVOJLANAYOTGAN holat (tendensiya)

Asta-sekin o'zgarib borayotgan jarayonlar uchun:

text
The weather is getting colder.    — Ob-havo sovub boryapti.
Prices are rising.                — Narxlar oshyapti.
My English is improving.          — Inglizcham yaxshilanyapti.
The world is changing fast.       — Dunyo tez o'zgaryapti.
More and more people are working remotely. — Tobora ko'proq odam masofadan ishlayapti.

Ko'pincha getting, becoming, rising, falling, increasing, improving, changing fe'llari bilan.

3.7. 5-foydalanish: KELAJAK REJALARI (belgilangan uchrashuvlar) — juda muhim!

Bu — ko'pchilik o'tkazib yuboradigan, lekin native nutqda juda keng ishlatiladigan ma'no. Aniq belgilangan, kelishilgan kelajak rejasi (kun/vaqt/joy ma'lum) uchun Present Continuous ishlatiladi:

text
I'm meeting Tom tomorrow at 5.      — Ertaga 5 da Tom bilan uchrashaman. (kelishilgan)
We're flying to London on Friday.   — Juma kuni Londonga uchamiz. (chipta bor)
She's having a party next Saturday. — Keyingi shanba bazm qilyapti.
What are you doing this weekend?    — Bu dam olishda nima qilyapsiz? (reja so'rash)

Diqqat: bu kelajak ma'nosi aniq reja uchun. Faqat istak/bashorat bo'lsa, will yoki going to (A2-7, A2-8) ishlatiladi. Farqi: I'm meeting him at 5 (kelishilgan, kalendarda bor) vs I think it will rain (bashorat). Bu — A2-8 darsda chuqur.

Fakt: korpus (katta matn bazasi) tadqiqotlari shuni ko'rsatadiki, kundalik so'zlashuvda kelajak haqida gapirilganda Present Continuous will dan ko'ra ko'proq ishlatiladi — chunki rejalar odatda kelishilgan bo'ladi. Native bo'lish uchun bu ma'noni o'zlashtiring.

3.8. 6-foydalanish: "always + V-ing" — bezovtalik/tanqid (his-tuyg'u)

always, constantly, forever, continually bilan Present Continuous takroriy ishni bildiradi — lekin his-tuyg'u (g'ashlik, tanqid, ba'zan hazil) bilan:

text
You're always losing your keys!     — Doim kalitlaringizni yo'qotasiz! (g'ashlik)
He's constantly complaining.        — U doim shikoyat qiladi. (tanqid)
My computer is always crashing!     — Kompyuterim doim o'chib qoladi! (jahl)
She's forever asking for money.     — U doim pul so'rayveradi.

Solishtiring: I always drink coffee in the morning (Present Simple — neytral odat) vs You're always interrupting me! (Present Continuous — g'ashlik). Bir xil "always", lekin Continuous hissiyot qo'shadi.

3.9. STATIVE fe'llar — Present Continuous'da ISHLATILMAYDIGAN fe'llar (eng muhim chuqur mavzu)

Bu — A2 ning eng nozik va eng muhim qoidasi. Ba'zi fe'llar harakat (action) emas, holat (state) ni bildiradi — ular odatda Present Continuous'da ishlatilMAYDI, hatto "hozir" bo'lsa ham. Ular stative verbs (holat fe'llari) deyiladi.

Asosiy stative fe'llar (toifalarga bo'lib):

Toifa Fe'llar
His-tuyg'u/istak like, love, hate, want, need, prefer, wish
Aqliy holat know, understand, believe, think (= fikr), remember, forget, mean, realize, recognize, doubt, suppose
Sezgi (idrok) see, hear, smell, taste, feel (ba'zan), notice, seem, appear, look (= ko'rinmoq)
Egalik/munosabat have (= ega), own, belong, possess, contain, include, consist of
O'lchov/holat cost, weigh, measure, depend, matter, fit

Misollar:

text
 I want a coffee.         I am wanting a coffee.   (istak — holat)
 I know the answer.       I am knowing the answer. (bilim — holat)
 She loves you.           She is loving you.       (his — holat)
 This bag costs $50.      This bag is costing $50. (narx — holat)
 I understand now.        I am understanding now.  (tushunish — holat)

Sababi: bu fe'llar tugamaydigan, "jarayon" bo'lmagan holatlarni bildiradi. Holatni "video" qilib bo'lmaydi — u shunchaki bor. Shuning uchun ular oddiy Present Simple da turadi: I want, I know, I love.

"Hozir" tuzog'i (eng muhim): stative fe'lni "hozir" so'zi ham continuous'ga aylantirmaydi. Right now I want water () — "hozir" bor, lekin want baribir Simple, chunki xohlash — holat. Ya'ni qoida vaqt so'ziga emas, fe'lning ma'nosiga bog'liq: harakat (yozish, yugurish) continuous mumkin; holat (bilish, xohlash) doim Simple.

Mini-mashq (stative): to'g'ri shaklni tanlang, keyin tekshiring.

text
1. I (want / am wanting) some tea right now.
2. She (writes / is writing) an email at the moment.
3. Do you (know / are knowing) the answer?
4. This phone (costs / is costing) $200.
5. We (have / are having) dinner now.  (diqqat: qaysi ma'no?)

Kalit: 1. want (holat) · 2. is writing (harakat, hozir) · 3. know (holat) · 4. costs (holat — narx) · 5. are having (have dinner = "ovqatlanmoq" — dynamic, harakat; "ega bo'lmoq" emas).

3.10. Ikki tomonlama fe'llar — stative VA dynamic ma'no (native nozikligi)

Eng qiziq qismi: ba'zi fe'llar ikki xil ma'noda — biri holat (stative simple), ikkinchisi harakat (dynamic continuous). Ma'no o'zgaradi:

Fe'l Stative (Simple) Dynamic (Continuous)
think I think it's good. (fikrim) I'm thinking about it. (o'ylayapman — jarayon)
have I have a car. (ega) I'm having lunch / a shower / fun. (qilyapman)
see I see what you mean. (tushunaman) I'm seeing the doctor at 5. (uchrashaman)
taste The soup tastes good. (mazasi) I'm tasting the soup. (mazasini ko'ryapman)
smell The flower smells nice. (hidi) I'm smelling the flower. (hidlayapman)
feel I feel it's wrong. (his qilaman) I'm feeling sick. (ikkalasi ham mumkin)
look You look tired. (ko'rinasan) I'm looking at the map. (qarayapman)
be He is kind. (xarakteri) He's being kind today. (bugun shunday tutyapti — vaqtinchalik)
weigh It weighs 2 kg. (og'irligi) I'm weighing the box. (tortyapman)

Native siri: "I'm lovin' it" (McDonald's shiori) — grammatik jihatdan "noto'g'ri" (love — stative), lekin ataylab continuous'da ishlatilgan: bu "aynan hozir, shu daqiqada zavqlanyapman" degan jonli, og'zaki effekt beradi. Native'lar ba'zan stative fe'lni ataylab continuous qiladi — ta'sir kuchaytirish uchun. Bu A2'da qoidaga amal qiling, lekin bu noziklikni tanib oling.

3.11. Inkor (negative) va savol (question)

Bularda yangi qoida YO'Q — to be (5-dars) qanday inkor/savol qilingan bo'lsa, shunday:

Inkor — to be + not + V-ing:

text
I am not (I'm not) working.
He is not (isn't / he's not) sleeping.
They are not (aren't / they're not) listening.

Savol — to be ni oldinga:

text
Am I working?
Is he sleeping?        Yes, he is. / No, he isn't.
Are they listening?    Yes, they are. / No, they aren't.

Wh- savol — so'roq so'z + to be + ega + V-ing:

text
What are you doing?       — Nima qilyapsiz?
Where is she going?       — U qayoqqa ketyapti?
Why are they shouting?    — Nega baqiryapti?
What am I doing wrong?    — Nimani noto'g'ri qilyapman?

3.12. Present Continuous va Present Simple — markaziy farq (jadval)

Bu — butun darsning eng muhim jadvali. Ikkala zamonni yonma-yon qo'yamiz:

Present Simple Present Continuous
Mohiyat doimiy, odat, fakt (fotosurat) hozir, vaqtinchalik, jarayon (video)
Misol I work in IT. I'm working right now.
Vaqt so'zlari always, usually, every day, on Mondays, never now, right now, at the moment, today, this week, look!
Foydalanish odat, jadval, doimiy haqiqat hozirgi/vaqtinchalik harakat, o'zgarish, kelajak reja
Stative fe'llar (I know, I want) (odatda)

Solishtirma misollar:

text
I read every day.        — Har kuni o'qiyman. (odat)
I'm reading now.         — Hozir o'qiyapman. (ayni damda)

Water boils at 100°.     — Suv 100° da qaynaydi. (fakt)
Look, the water is boiling! — Qara, suv qaynayapti! (hozir)

She speaks three languages. — U uch tilda gapiradi. (qobiliyat/fakt)
She's speaking French now.  — U hozir fransuzcha gapiryapti. (ayni damda)

He always wears a suit.  — U doim kostyum kiyadi. (odat)
He's wearing jeans today. — U bugun jinsi kiygan. (bugun, vaqtinchalik)

Tezkor mini-mashq (Simple yoki Continuous?): har gapga o'zingiz javob bering, keyin pastdagi kalitni oching.

text
1. My sister ___ (work) as a nurse. (kasbi — doimiy)
2. Shh! The baby ___ (sleep). (hozir)
3. I ___ (not / understand) this rule. (holat fe'li!)
4. These days I ___ (learn) to drive. (shu kunlar, vaqtinchalik)
5. The sun ___ (rise) in the east. (doimiy haqiqat)

Kalit: 1. works · 2. is sleeping · 3. don't understand (understand — stative, Simple) · 4. am learning · 5. rises. Sabab-mantiq: doimiy fakt/odat Simple; hozir/vaqtinchalik jarayon Continuous; holat fe'li doim Simple (hatto "hozir" bo'lsa ham).


4. Misollar (shakllar bo'yicha, ko'p)

IJOBIY (hozir):

text
I'm writing an email.            — Email yozyapman.
The kids are playing outside.    — Bolalar tashqarida o'ynayapti.
My phone is charging.            — Telefonim quvvat olyapti.
We're having dinner.             — Kechki ovqat qilyapmiz.

INKOR:

text
I'm not joking.                  — Hazillashmayapman.
She isn't listening to me.       — U meni eshitmayapti.
We aren't winning this game.     — Bu o'yinda yutmayapmiz.
It's not working.                — Bu ishlamayapti. (dasturchi!)

SAVOL + qisqa javob:

text
Are you coming?      — Yes, I am. / No, I'm not.   — Kelyapsizmi?
Is it raining?       — Yes, it is. / No, it isn't.  — Yomg'ir yog'yaptimi?
What are you doing?  — I'm cooking.                 — Nima qilyapsiz? — Ovqat qilyapman.
Why is he running?   — Because he's late.           — Nega yugiryapti? — Kechikkani uchun.

Vaqtinchalik / kelajak / tendensiya:

text
I'm staying with a friend this week.   — Bu hafta do'stimnikida turyapman. (vaqtinchalik)
We're launching the app on Monday.     — Dushanba ilovani chiqaramiz. (reja)
The team is growing quickly.           — Jamoa tez kengayyapti. (tendensiya)
You're always forgetting your password! — Doim parolingizni unutasiz! (g'ashlik)

5. Talaffuz bo'limi

Present Continuous talaffuzda bir necha muhim nuqta bor:

(a) -ing tovushi — /ɪŋ/, "ng" tovushi (2-darsdagi /ŋ/):

  • working /ˈwɜːkɪŋ/ "wə:kiŋ" — oxirida /ŋ/ (burun tovushi), "g" ALOHIDA eshitilmaydi. workin-g ( qattiq g) emas, workiŋ ().
  • reading "ri:diŋ", going "gouiŋ", doing "duiŋ".

(b) Og'zaki "-in'" (g tushishi): norasmiy, tez nutqda native'lar ko'pincha -ing ni /ɪn/ ("-in'") deb aytadi:

text
What are you doing?  "Whatcha doin'?"   (juda norasmiy)
I'm just chilling.   "I'm just chillin'."

Bu — slang/og'zaki; yozuvda yozmang, lekin tanib oling (qo'shiqlar, filmlarda doim shunday).

(c) Qisqartmalar (doim ishlatiladi):

text
I am  I'm "aym"        you are  you're "yo:"
he is  he's "hi:z"     they are  they're "ðeə"
is not  isn't "iznt"   are not  aren't "a:nt"

(d) Weak form + linking — "are you" "ə yu":

text
What are you doing?  tez nutqda: "wɒt-ə-yu-duːɪŋ" ("wodaya doin'")
Are you coming?      "ə-yu-kʌmɪŋ"

are urg'usiz — schwa /ə/ ga aylanadi va yutiladi.

Topshiriq (shadowing): working, reading, doing, having, swimming — har birini /ŋ/ bilan ayting. So'ng "What are you doing? — I'm reading." ni avval sekin, keyin tez (weak form bilan) ayting. Youglish.com da "what are you doing" ni qidirib, native talaffuzni 5 marta takrorlang.


6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)

English IPA / talaffuz O'zbekcha Misol gap
at the moment /ət ðə ˈməʊmənt/ ayni damda I'm busy at the moment.
right now /raɪt naʊ/ rayt nau hoziroq She's calling right now.
these days /ðiːz deɪz/ shu kunlar I'm studying a lot these days.
currently /ˈkʌrəntli/ karəntli hozirda (rasmiy) He's currently working abroad.
wear /weə/ weə kiyib turmoq She's wearing a coat.
stay /steɪ/ stey turmoq (vaqtincha) I'm staying at a hotel.
improve /ɪmˈpruːv/ impru:v yaxshilanmoq My English is improving.
increase /ɪnˈkriːs/ inkri:s oshmoq Prices are increasing.
happen /ˈhæpən/ hepən sodir bo'lmoq What's happening?
look for /lʊk fɔː/ luk fo: qidirmoq I'm looking for my keys.
get ready /ɡet ˈredi/ tayyorlanmoq We're getting ready.
work on /wɜːk ɒn/ wə:k on ustida ishlamoq I'm working on a project.
grow /ɡrəʊ/ grou o'smoq, kengaymoq The company is growing.
join /dʒɔɪn/ joyn qo'shilmoq He's joining our team.

Kollokatsiya/iboralar: work on (loyiha ustida ishlamoq), look for (qidirmoq — look + for, phrasal verb!), get ready (tayyorlanmoq), these days / at the moment / right now (Present Continuous'ning "imzo" vaqt so'zlari). Butun ibora bo'lib yodlang.


7. Dialog va o'qish matni

Dialog — telefonda (jonli nutq):

text
A: Hi Bek! What are you doing?            — Salom Bek! Nima qilyapsan?
B: Hey! I'm working on the new feature. Why? — Salom! Yangi funksiya ustida ishlayapman. Nima edi?
A: We're having a quick meeting in 10 minutes. Are you joining? — 10 daqiqada tezkor yig'ilish bor. Qo'shilasanmi?
B: Sorry, I can't right now — the build is running and I'm fixing a bug. — Kechir, hozir bo'lmaydi — build ketyapti va men xatoni tuzatyapman.
A: No problem. By the way, how's the project going? — Muammosiz. Aytgancha, loyiha qanday ketyapti?
B: It's going well! The team is growing and we're learning a lot. — Yaxshi ketyapti! Jamoa kengayyapti, ko'p narsa o'rganyapmiz.
A: Great. Oh, are you coming to the standup tomorrow at 10? — Zo'r. Ha, ertaga 10 dagi standupga kelyapsanmi?
B: Yes, I'm meeting the new designer there too.  — Ha, u yerda yangi dizayner bilan ham uchrashaman.

O'qish matni — "A busy week" (band hafta):

text
This week is really busy for me.            — Bu hafta men uchun juda band.
I'm preparing for an important interview,    — Muhim intervyuga tayyorlanyapman,
so I'm studying English every evening.       — shuning uchun har kechqurun inglizcha o'qiyapman.
My English is slowly improving — I'm understanding more and more. — Inglizcham asta-sekin yaxshilanyapti — tobora ko'proq tushunyapman.
At the moment, I'm also working on a side project. — Ayni damda yon loyiha ustida ham ishlayapman.
It isn't easy, but I'm enjoying it.          — Oson emas, lekin zavqlanyapman.
Next Monday I'm having the interview, and I'm feeling a bit nervous! — Keyingi dushanba intervyum bor, va biroz hayajonlanyapman!

Topshiriq: matndagi har Present Continuous fe'lni toping va uning qaysi ma'noda ekanini ayting (hozir / vaqtinchalik / tendensiya / kelajak reja). So'ng matnni o'z band haftangiz haqida qayta yozing (kamida 6 gap).

Diqqat — matnda "I'm understanding": odatda understand — stative (continuous'da ishlatilmaydi). Lekin "tobora ko'proq tushunyapman" (asta-sekin o'zgarayotgan jarayon — 3.6) ma'nosida ba'zan ishlatiladi. Bu — yana bir native nozikligi.


8. O'zbekcha-inglizcha tipik xatolar

  • to be ni tushirish: I working. She reading. They playing. Sabab: o'zbekchada "-yapti" bitta qo'shimcha (o'qiyapman), inglizchada esa ikki qism (am + reading) — yarmini tushirib qoldirish. I am working. She is reading. They are playing.

  • Stative fe'lni continuous qilish: I am wanting tea. I am knowing him. She is liking it. Sabab: o'zbekchada "bilyapman, xohlayapman" deyish mumkin, shuning uchun to'g'ridan ko'chirish. I want tea. I know him. She likes it. (holat fe'llari Present Simple).

  • "Hozir" uchun Present Simple ishlatish: Look! It rains. I read now. Sabab: A1 da faqat Present Simple o'rganilgani uchun, "hozir" ga ham shuni qo'llash. Look! It's raining. I'm reading now. (hozirgi harakat Continuous).

  • Odat uchun Present Continuous ishlatish: I am going to work every day. He is drinking coffee every morning. Sabab: ikki zamon farqini his qilmaslik. I go to work every day. He drinks coffee every morning. (odat Present Simple).

  • -ing imlosi: runing, makeing, geting, studing. running (n ikkilanadi), making (e tushadi), getting (t ikkilanadi), studying (y saqlanadi).

  • Inkorda tartib: I doing not. He not is working. I'm not doing. He isn't working. (to be + not + V-ing).

  • Kelajak reja uchun faqat will: I will meet him tomorrow at 5 (kelishilgan uchrashuvda). I'm meeting him tomorrow at 5. (aniq, kelishilgan reja Continuous tabiiyroq).


9. Mashqlar

Mashq 1. Fe'lni Present Continuous'ga qo'ying (-ing imlosiga e'tibor):

I ___ (write) an email.        She ___ (run) in the park.
They ___ (make) dinner.        He ___ (sit) on the sofa.
We ___ (study) English.        It ___ (begin) to rain.
The kids ___ (lie) on the grass.  I ___ (have) lunch.

Mashq 2. Present Simple yoki Present Continuous? (to'g'ri zamonni tanlang):

1. Look! It ___ (snow).
2. I ___ (go) to the gym every Monday.
3. Be quiet, the baby ___ (sleep).
4. Water ___ (boil) at 100 degrees.
5. She ___ (work) from home this week.
6. He usually ___ (drink) tea, but today he ___ (drink) coffee.

Mashq 3. Stative fe'l — xatoni to'g'rilang (yoki "to'g'ri" deb yozing):

1. I am wanting a new phone.
2. She is reading at the moment.
3. Do you understanding me?
4. I am not believing you.
5. We are having a great time.

Mashq 4. Inkor va savolga aylantiring:

He is working.  inkor: ___ / savol: ___
They are coming.  inkor: ___ / savol: ___

Mashq 5. -ing shaklini yozing: stop ___, make ___, swim ___, study ___, die ___, begin ___, open ___, fix ___

Mashq 6. O'zbekchadan inglizchaga:

1. Men hozir kod yozyapman. = ___
2. Yomg'ir yog'yaptimi? = ___
3. U bu hafta uydan ishlayapti. = ___
4. Inglizcham yaxshilanyapti. = ___
5. Ertaga 10 da jamoa bilan uchrashaman. = ___
6. Doim kalitlaringizni yo'qotasiz! (g'ashlik) = ___

Mashq 7. Matn tuzing: hozir atrofingizda (xona/ko'cha) nimalar bo'layotganini 5 gapda yozing (My brother is..., The TV is..., Outside, people are...).


10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)

Maqsad: Present Continuous'ni uchala asosiy ma'noda (hozir / vaqtinchalik / kelajak reja) va Present Simple bilan to'g'ri ajratib ishlata olish.

Vazifa:

  1. "Hozir nima qilyapman": ayni damdagi vaziyatingizni 6 gapda yozing (o'zingiz, atrofingiz, ob-havo) va "tekshir" deb yuboring.
  2. Simple vs Continuous: o'zingiz haqingizda 4 juft gap yozing — har juftda biri Present Simple (odat), biri Present Continuous (hozir): "I usually work in an office, but today I'm working from home."
  3. Kelajak rejalari: bu hafta/dam olishdagi 3 ta aniq rejangizni Present Continuous bilan yozing ("I'm meeting... on Saturday").
  4. Rol o'yini: "Telefon qilaman" deb yozing — men "What are you doing?" deb so'rayman, suhbatni Present Continuous bilan davom ettiramiz.

"Tayyor" mezonlari:

  • Har gapda to be (am/is/are) + V-ing to'liq (yarmi tushmagan).
  • -ing imlosi to'g'ri (running, making, studying).
  • Stative fe'l continuous'da ishlatilmagan (I want, I am wanting emas).
  • Present Simple (odat) va Continuous (hozir) to'g'ri ajratilgan.
  • Kamida bitta kelajak reja Continuous bilan.

11. Javoblar kaliti

Mashq 1: am writing / is running / are making / is sitting / are studying / is beginning / are lying / am having. Mashq 2: 1. is snowing · 2. go · 3. is sleeping · 4. boils · 5. is working · 6. drinks / is drinking. Mashq 3: 1. I want a new phone (stative). · 2. to'g'ri. · 3. Do you understand me? (stative). · 4. I don't believe you (stative). · 5. to'g'ri (have a time — dynamic, "qilmoq"). Mashq 4: He isn't working. / Is he working? — They aren't coming. / Are they coming? Mashq 5: stopping, making, swimming, studying, dying, beginning, opening, fixing. Mashq 6: 1. I'm writing code now. · 2. Is it raining? · 3. He's working from home this week. · 4. My English is improving. · 5. I'm meeting the team tomorrow at 10. · 6. You're always losing your keys!


12. Xulosa va keyingi dars

Tez ma'lumotnoma:

text
Present Continuous = to be (am/is/are) + V-ing   ("-yapti")
  IJOBIY:  I'm working | He's working | They're working
  INKOR:   I'm not / isn't / aren't + V-ing
  SAVOL:   Am/Is/Are + ega + V-ing?   (What are you doing?)
  -ing imlo: +ing | -e tushadi (makemaking) | CVC ikkilanadi (runrunning)
            | -ieying (diedying) | urg'u oxirda bo'lsa ikkilanadi (beginbeginning)
  FOYDALANISH: 1) hozir  2) vaqtinchalik/shu kunlar  3) o'zgarish/tendensiya
               4) kelajak reja (I'm meeting him tomorrow)  5) always+ing (g'ashlik)
  STATIVE fe'llar continuous'DA EMAS: want, know, like, love, need, have(ega),
               understand, believe, see, cost, belong  Present Simple
  Simple = odat/fakt (I work) | Continuous = hozir/vaqtinchalik (I'm working)

Asosiy nuqtalar:

  1. Present Continuous = to be + V-ing; to be ni hech qachon tushirmang.
  2. Beshta ma'no: hozir, vaqtinchalik, o'zgarish, kelajak reja, always+ing (g'ashlik).
  3. Stative fe'llar (want, know, like...) continuous'da ishlatilmaydi Simple.
  4. Simple (odat/fakt) vs Continuous (hozir/vaqtinchalik) — markaziy farq.
  5. -ing imlo qoidalari (e tushadi, CVC ikkilanadi).

Bog'lanish: progressive aspekt (be + V-ing) butun kurs bo'ylab takrorlanadi — Past Continuous (was/were + V-ing, A2-6: I was working), Present Perfect Continuous (have been + V-ing, B1-4), kelajak (will be working, B1). Bugun o'rgangan -ing va aspekt mantig'i hammasining poydevori. Stative fe'llar qoidasi ham doim amal qiladi.

Keyingi dars — A2 — 2-dars: Past Simple — "to be" (was / were). Endi o'tmishga kiramiz! Birinchi qadam — to be ning o'tgan shakli: I was, you were ("edim, eding"). O'tmishda o'zingiz va holatlar haqida gapirishni boshlaysiz.


Manba

R. Murphy, "English Grammar in Use" (Present Continuous, Units 1, 3–4, 8, 23–25; stative verbs Unit 4); Cambridge Dictionary (grammar: present continuous, state verbs); Swan, "Practical English Usage" (progressive aspect, non-progressive verbs); British Council LearnEnglish — "Present continuous".

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
A2 — 1-dars: Present Continuous (hozirgi davom zamoni) — Wisar