B1 — 35-dars: YAKUNIY takror + checkpoint test
B1 — O'RTA · 35-dars (yakuniy)
1. Kirish — nima o'rgandingiz va bu dars nima uchun
Tabriklaymiz! Siz B1 darajasining barcha 34 darsini yakunladingiz. A1 da poydevorni qo'ygan, A2 da rus tilining tizimini (oltita kelishik, aspektlar, harakat fe'llari) o'rnatgan bo'lsangiz, B1 da o'sha tizimga "mushak" va nafislik qo'shdingiz. Endi siz:
- fe'l aspektlarini nozik ma'nolarda — infinitivda (начáть читáть, успéть прочитáть) va buyruqda (дéлай vs сдéлай, не забýдь) — ishonch bilan tanlay olasiz;
- prefiksli harakat fe'llarini (при-/у-/в-/вы-/по-/до-/за-/пере-) va нести́/вести́/везти́ juftliklarini to'g'ri qo'llay olasiz;
- to'rt xil sifatdosh (hozirgi/o'tgan aktiv, passiv, qisqa) va ikki xil ravishdosh (несов/сов) yasay va ularni ergash gapga aylantira olasiz;
- ergash gaplarning barcha turini (sabab, maqsad, shart, payt, zid, to'ldiruvchi) tuza olasiz;
- ko'chirma gapni o'zlashtirma gapga aylantira, murakkab kelishiklarni (Р/Т/Д) chuqur ishlata olasiz;
- so'z yasash, frazeologizm, modal ma'nolar va passiv konstruksiyalarni tushunasiz;
- fikr bildira, his ifodalay, munozara qura, rasmiy email va insho yoza olasiz.
Bu dars — oddiy 12-bo'limli dars emas. Bu — takror + nazorat testi (checkpoint). Maqsadi ikki xil:
- Takror: 1–34 darslardagi butun grammatikani bitta xaritada jamlab, xotirangizni mustahkamlash.
- Nazorat: 50 savollik test bilan o'zingizni xolis baholash — nimani mukammal bilasiz, nimani takrorlash kerak.
Qanday ishlash kerak: avval 2–3-bo'limlarni (grammatika xaritasi + 12 qoida) sinchiklab o'qing. So'ng 4-bo'limdagi testni kitobga qaramay, o'zingizni sinab yeching. Faqat tugatgach 5-bo'limdagi javoblar kalitini oching va o'zingizni baholang. Halol bo'ling — bu test siz uchun, boshqa hech kim uchun emas.
2. B1 GRAMMATIKA XARITASI (1–34 darslar bir joyda)
Quyida butun B1 grammatikasi mavzular bo'yicha jamlangan. Har bir qatorni ko'zdan kechiring — nimani unutgan bo'lsangiz, o'sha darsga qaytib o'qing.
2.1. Aspektlar — chuqur nuanslar (2-dars)
| Ma'no | Aspekt | Misol |
|---|---|---|
| jarayon, davomiylik | несов | Я чита́л весь ве́чер |
| takror, odat | несов | Я чита́ю ка́ждый день |
| natija, bir marta | сов | Я прочита́л кни́гу |
| harakat boshlanishi | сов (за-/по-) | Он запе́л, я пошёл |
Bir gapda ketma-ket tugagan harakatlar — сов: Он встал, умы́лся и вы́шел.
2.2. Aspekt va infinitiv (3-dars)
| Boshqaruvchi fe'l | Talab qiladigan aspekt | Misol |
|---|---|---|
| нача́ть, продолжа́ть, ко́нчить, стать | faqat несов infinitiv | Я на́чал чита́ть ( прочита́ть) |
| успе́ть, забы́ть, удаться́, суме́ть | odatda сов infinitiv | Я успе́л прочита́ть |
| уме́ть, люби́ть, привы́кнуть | odatda несов | Я люблю́ чита́ть |
2.3. Aspekt buyruq maylida (4-dars)
| Shakl | Ma'no | Misol |
|---|---|---|
| несов buyruq (дéлай) | jarayon, taklif, muloyimlik | Проходи́те, сади́тесь! |
| сов buyruq (сдéлай) | aniq natija, bir marta | Сде́лай э́то сейча́с! |
| не + несов (не дéлай) | taqiq | Не кури́ здесь! |
| не + сов (не забýдь) | ogohlantirish (tasodifan) | Смотри́, не упади́! |
2.4. Prefiksli harakat fe'llari (5–7-dars)
| Prefiks | Ma'no | сов / несов | Misol |
|---|---|---|---|
| при- | kelib yetish | прийти́ / приходи́ть | Я пришёл домо́й |
| у- | ketish (butunlay) | уйти́ / уходи́ть | Он ушёл на рабо́ту |
| в-/во- | ichkariga kirish | войти́ / входи́ть | Она́ вошла́ в ко́мнату |
| вы- | tashqariga chiqish | вы́йти / выходи́ть | Я вы́шел из до́ма |
| под- | yaqinlashish | подойти́ / подходи́ть | Он подошёл к окну́ |
| от- | uzoqlashish | отойти́ / отходи́ть | Я отошёл от две́ри |
| по- | boshlanish | пойти́, пое́хать | Я пошёл домо́й |
| до- | yetib borish | дойти́ / доходи́ть | Мы дошли́ до па́рка |
| за- | kirib o'tish | зайти́ / заходи́ть | Зайди́ в магази́н по доро́ге |
| пере- | kesib o'tish, ko'chish | перейти́ / переходи́ть | Перейди́ у́лицу |
Piyoda o'zak -йти́/-ходи́ть, transport o'zak -е́хать/-езжа́ть: прие́хать/приезжа́ть, уе́хать/уезжа́ть.
2.5. нести́/вести́/везти́ juftliklari (8-dars)
| Bir yo'nalish (определ.) | Takror/qobiliyat (неопредел.) | Ma'no |
|---|---|---|
| нести́ (несу́) | носи́ть (ношу́) | ko'tarib bormoq; носи́ть — kiyim kiymoq |
| вести́ (веду́) | води́ть (вожу́) | yetaklab bormoq; води́ть маши́ну — mashina haydamoq |
| везти́ (везу́) | вози́ть (вожу́) | transportda tashimoq |
Ko'chma ma'no: Ему́ везёт (unga omad kulib boqadi), Э́то ведёт к успе́ху (bu muvaffaqiyatga olib boradi).
2.6. Sifatdosh — 4 tur (9–12-dars)
| Tur | Yasalish | Misol |
|---|---|---|
| Hozirgi aktiv | 3-shaxs ko'plik + -щ- (-ущ/-ющ/-ащ/-ящ) | чита́ют чита́ющий |
| O'tgan aktiv | o'zak + -вш-/-ш- | чита́ть чита́вший; прочита́л прочита́вший |
| Passiv | -ем-/-им- (hoz.), -нн-/-енн-/-т- (o'tg.) | чита́емый; прочи́танный, откры́тый |
| Qisqa sifatdosh | passivdan qisqa shakl | дом постро́ен, кни́га напи́сана, окно́ откры́то |
Aktiv sifatdosh — harakatni o'zi bajaruvchi (чита́ющий — o'quvchi); passiv — harakat ustida bajarilgan (прочи́танный — o'qib bo'lingan).
2.7. Ravishdosh — 2 tur (13–14-dars)
| Tur | Yasalish | Ma'no | Misol |
|---|---|---|---|
| несов | 3-sh. ko'plik + -я/-а | asosiy harakat bilan bir vaqtda | чита́я, говоря́, улыба́ясь |
| сов | o'zak + -в/-вши/-ши | asosiydan oldin tugagan | прочита́в, сде́лав, встре́тившись |
Kalit qoida: ikkala harakat ham bitta egaga tegishli bo'lishi shart. Чита́я кни́гу, зазвони́л телефо́н.
2.8. Sifatdosh/ravishdoshni ergash gapga aylantirish (15-dars)
- Aktiv sifatdosh кото́рый: студе́нт, чита́ющий кни́гу = студе́нт, кото́рый чита́ет кни́гу.
- Ravishdosh когда́ / потому́ что / и: Прочита́в письмо́, он ушёл = Когда́ он прочита́л письмо́, он ушёл.
2.9. Sabab ergash gaplar (16-dars)
| Bog'lovchi | Ma'no / uslub | Misol |
|---|---|---|
| потому́ что | eng keng, neytral | Я до́ма, потому́ что бо́лен |
| так как | kitobiy, sabab oldinda | Так как шёл дождь, мы оста́лись |
| из-за того́ что | salbiy sabab | Опозда́л, из-за того́ что был про́бка |
| благодаря́ тому́ что | ijobiy sabab | Сдал, благодаря́ тому́ что мно́го учи́л |
2.10. Maqsad ergash gaplar (17-dars)
- что́бы + infinitiv — ega bitta bo'lsa: Я учу́сь, что́бы знать.
- что́бы + o'tgan zamon — ega har xil bo'lsa: Я объясня́ю, что́бы вы по́няли.
- Kitobiy: для того́ что́бы, с це́лью (+ infinitiv/ot).
2.11. Shart ergash gaplar (18-dars)
| Tur | Yasalish | Misol |
|---|---|---|
| Real (bajarilishi mumkin) | е́сли + hozirgi/kelasi | Е́сли бу́дет вре́мя, приду́ |
| Noreal (farazi) | е́сли бы + o'tgan + бы | Е́сли бы я знал, я бы сказа́л |
2.12. Payt ergash gaplar (19-dars)
| Bog'lovchi | Ma'no | Misol |
|---|---|---|
| когда́ | qachonki | Когда́ я пришёл, он спал |
| пока́ | -guncha / davomida | Пока́ ты спал, я рабо́тал |
| по́сле того́ как | keyin | По́сле того́ как он ушёл, ста́ло ти́хо |
| до того́ как / пе́ред тем как | oldin | Пе́ред тем как уйти́, вы́ключи свет |
| как то́лько | zahoti | Как то́лько придёшь, позвони́ |
2.13. Zid / yon berish ergash gaplar (20-dars)
| Bog'lovchi | Ma'no | Misol |
|---|---|---|
| хотя́ | -sa ham | Хотя́ бы́ло по́здно, он рабо́тал |
| несмотря́ на то что | qaramay | Несмотря́ на то что шёл дождь, мы пошли́ |
| зато́ | buning o'rniga (kompensatsiya) | До́рого, зато́ ка́чественно |
| одна́ко | lekin (kitobiy) | Он уста́л, одна́ко не останови́лся |
2.14. To'ldiruvchi ergash gaplar (21-dars)
- что — fakt: Я зна́ю, что он придёт.
- что́бы — istak/talab: Я хочу́, что́бы ты пришёл.
- ли — noaniqlik/savol: Я не зна́ю, придёт ли он.
2.15. Ko'chirma va o'zlashtirma gap (22-dars)
| Ko'chirma (прямáя) | O'zlashtirma (кóсвенная) |
|---|---|
| Он сказа́л: «Я приду́». | Он сказа́л, что придёт. |
| Он спроси́л: «Ты придёшь?» | Он спроси́л, приду́ ли я. |
| Он сказа́л: «Приди́!» | Он сказа́л (попроси́л), что́бы я пришёл. |
O'zlashtirma gapda shaxs (яон), zamon va olmoshlar mos ravishda o'zgaradi.
2.16. Murakkab kelishik — Роди́тельный (23-dars)
| Vazifa | Misol |
|---|---|
| miqdor | мно́го книг, стака́н воды́ |
| inkor | нет вре́мени, не ви́жу ра́зницы |
| egalik zanjiri | дом бра́та мое́й жены́ |
| predloglar | из-за, о́коло, вокру́г, кро́ме, среди́, про́тив, вме́сто, в тече́ние, ра́ди |
2.17. Murakkab kelishik — Твори́тельный / Да́тельный (24-dars)
| Kelishik | Vazifa | Misol |
|---|---|---|
| Твори́тельный | vosita, kasb, holat o'zgarishi | стать врачо́м, рабо́тать инжене́ром |
| passivda bajaruvchi | Дом постро́ен рабо́чими | |
| predloglar | над, под, пе́ред, за, ме́жду, ря́дом с | |
| Да́тельный | qaratilgan shaxs, impersonal | Мне хо́лодно, звоню́ дру́гу |
| predloglar | благодаря́, вопреки́, согла́сно, по |
2.18. So'z yasash (25-dars)
| Yasaladigan so'z | Qo'shimcha | Misol |
|---|---|---|
| ot (shaxs) | -тель, -ник, -ист | учи́тель, рабо́тник, тури́ст |
| ot (mavhum) | -ость, -ение, -ство | ра́дость, чте́ние, бога́тство |
| sifat | -н-, -ск-, -лив- | интере́сный, ру́сский, счастли́вый |
| fe'l | -ыва-/-ива-, prefiks | расска́зывать, переписа́ть |
2.19. Frazeologizm (26-dars)
| Ibora | Ma'no |
|---|---|
| бить баклу́ши | bekorchilik qilmoq |
| води́ть за нос | aldab yurmoq |
| спустя́ рукава́ | tartibsiz, e'tiborsiz |
| засучи́в рукава́ | astoydil, jonini bermoq |
| как ры́ба в воде́ | o'z muhitida erkin |
2.20. Modal ma'nolar (27-dars)
| Modal | Ma'no | Misol |
|---|---|---|
| до́лжен | qarz/majburiyat | Я до́лжен идти́ |
| обя́зан | rasmiy majburiyat | Вы обя́заны платить нало́ги |
| вы́нужден | majbur (iloji yo'q) | Я вы́нужден отказа́ться |
| сто́ит | arziydi | Сто́ит попро́бовать |
| сле́дует | lozim (maslahat/norma) | Сле́дует быть осторо́жным |
| прихо́дится | noiloj to'g'ri keladi | Мне прихо́дится рабо́тать |
2.21. Passiv konstruksiyalar (28-dars)
| Tur | Yasalish | Misol |
|---|---|---|
| -ся passiv | fe'l + -ся | Дом стро́ится рабо́чими |
| qisqa sifatdosh | passiv sifatdosh qisqa shakli | Дом постро́ен, рабо́та сде́лана |
Aktiv passiv: Рабо́чие постро́или дом Дом постро́ен рабо́чими (bajaruvchi — vosita kelishikda).
2.22. Funksional til (29–31-dars)
| Vazifa | Namuna iboralar |
|---|---|
| Fikr | По-мо́ему, я счита́ю, на мой взгляд, мне ка́жется |
| Rozilik / e'tiroz | Согла́сен / Не согла́сен, вы пра́вы, напро́тив |
| His-tuyg'u | Я рад, бою́сь, наде́юсь, к сожале́нию / к сча́стью |
| Munozara | С одно́й стороны́… с друго́й стороны́, во-пе́рвых, кро́ме того́, таки́м о́бразом |
2.23. Yozma til (32–33-dars)
| Janr | Struktura |
|---|---|
| Rasmiy email/ariza | Уважа́емый…, asosiy qism, С уваже́нием… |
| Insho | kirish (mavzu) asosiy qism (dalil, misol) xulosa (таки́м о́бразом) |
3. ENG MUHIM 12 QOIDA (siqilgan takror kartochkasi)
Butun B1ni yodda tutish uchun eng zarur 12 qoida. Buni telefon ekraningizga ko'chirib qo'ysangiz bo'ladi.
- нача́ть/продолжа́ть/ко́нчить dan keyin — несов infinitiv. Я на́чал чита́ть ( прочита́ть).
- Buyruqda: сдéлай = natija, дéлай = taklif/jarayon; не дéлай = taqiq, не забýдь = ogohlantirish.
- Prefiksli harakat fe'li: piyoda -йти́, transport -е́хать. при- (kelish), у- (ketish), в- (kirish), вы- (chiqish), пере- (kesib o'tish).
- нести́/вести́/везти́ = bir yo'nalish; носи́ть/води́ть/вози́ть = takror. Я несу́ (hozir) / Я ношу́ (har kuni).
- Hozirgi aktiv sifatdosh — 3-shaxs ko'plikdan: чита́ют чита́ющий; говоря́т говоря́щий.
- Passiv sifatdosh harakat "ustida" bajarilgan: прочи́танный, сде́ланный, откры́тый. Qisqa shakl — kesim: дом постро́ен.
- Ravishdosh: ikkala harakat — bitta ega. несов -я (чита́я), сов -в (прочита́в).
- что́бы: ega bitta bo'lsa — infinitiv; har xil bo'lsa — o'tgan zamon. Я учу́сь, что́бы знать / что́бы вы по́няли.
- Shart: е́сли + kelasi (real) / е́сли бы + o'tgan + бы (noreal).
- Ko'chirma o'zlashtirma: darak что, savol ли, buyruq что́бы.
- Passivda bajaruvchi — vosita kelishikda: Дом постро́ен рабо́чими.
- Modallarni farqlang: до́лжен (majburiyat), прихо́дится (noiloj), сто́ит (arziydi), сле́дует (lozim).
4. CHECKPOINT TEST (50 savol)
Qoida: kitobga qaramay yeching. Har savolga javobingizni daftaringizga yozib boring (A1, A2 … deb belgilang). Vaqt: taxminan 75–90 daqiqa. Tugatgach 5-bo'limdan tekshiring.
A bo'limi. Aspektlar — chuqur + infinitiv + buyruq (8 savol)
A1. To'g'ri aspektni tanlang: Вчера́ я весь ве́чер ___ докла́д. (jarayon) a) писа́л b) написа́л
A2. To'g'ri infinitivni tanlang: Я на́чал ___ рома́н на про́шлой неде́ле. a) чита́ть b) прочита́ть
A3. To'g'ri infinitivni tanlang: Я успе́л ___ письмо́ до отъе́зда. a) писа́ть b) написа́ть
A4. Buyruq shaklini tanlang (aniq natija, bir marta): ___ э́то упражне́ние сейча́с же! (сде́лать) a) Де́лай b) Сде́лай
A5. Buyruqni to'g'ri tanlang (taqiq): ___ здесь, э́то опа́сно! (кури́ть) a) Не кури́ b) Не покури́
A6. Bo'sh joyni to'ldiring (ogohlantirish, сов): Смотри́, не ___ ключи́! (забы́ть)
A7. Xatoni toping va to'g'rilang: Он продо́лжил прочита́ть кни́гу.
A8. Tarjima qiling (aspektga e'tibor bering): "U o'rnidan turdi, kiyindi va chiqib ketdi." ___ (ruscha).
B bo'limi. Prefiksli harakat fe'llari (8 savol)
B1. To'g'ri fe'lni tanlang: Он ___ домо́й в семь часо́в ве́чера. (kelib yetdi, piyoda) a) пришёл b) ушёл v) вы́шел
B2. To'g'ri fe'lni tanlang: Она́ ___ из ко́мнаты и закры́ла дверь. (chiqib ketdi) a) вошла́ b) вы́шла v) подошла́
B3. Bo'sh joyni to'ldiring (yaqinlashdi): Он ___ к окну́ и посмотре́л на у́лицу. (под- + -йти́)
B4. Bo'sh joyni to'ldiring (kesib o'tmoq, buyruq): ___ у́лицу на зелёный свет! (пере- + -йти́)
B5. To'g'ri prefiksni tanlang (yo'l-yo'lakay kirib o'tish): ___ в магази́н по доро́ге домо́й. a) Зайди́ b) Уйди́ v) Отойди́
B6. Transport o'zagini qo'ying (yetib bordik): Мы ___ до Москвы́ за пять часо́в. (до- + -е́хать)
B7. To'g'ri fe'lni tanlang: Ка́ждое у́тро мать ___ ребёнка в де́тский сад. (takror, yetaklab boradi) a) ведёт b) во́дит v) везёт
B8. Xatoni toping va to'g'rilang: Сейча́с я ношу́ тяжёлую су́мку домо́й. (hozir, bir yo'nalish)
C bo'limi. Sifatdosh / ravishdosh — yasash va almashtirish (8 savol)
C1. Hozirgi aktiv sifatdosh yasang: студе́нт, кото́рый чита́ет кни́гу студе́нт, ___ кни́гу.
C2. O'tgan aktiv sifatdosh yasang: тури́ст, кото́рый прие́хал вчера́ тури́ст, ___ вчера́.
C3. Passiv sifatdosh yasang: кни́га, кото́рую написа́л а́втор кни́га, ___ а́втором.
C4. Qisqa sifatdoshni qo'ying: Э́тот дом ___ в про́шлом году́. (постро́ить — qisqa passiv)
C5. несов ravishdosh yasang: Он чита́л и де́лал заме́тки ___ , он де́лал заме́тки.
C6. сов ravishdosh yasang: Он прочита́л письмо́ и ушёл ___ письмо́, он ушёл.
C7. Ravishdosh qurilmasini ergash gapga aylantiring: Возвраща́ясь домо́й, я встре́тил дру́га. ___ (когда́ bilan), я встре́тил дру́га.
C8. Xatoni toping va tushuntiring: Чита́я письмо́, у меня́ задрожа́ли ру́ки.
D bo'limi. Ergash gaplar (10 savol)
D1. To'g'ri bog'lovchini tanlang (salbiy sabab): Мы опозда́ли, ___ на доро́ге была́ про́бка. a) благодаря́ тому́ что b) из-за того́ что v) что́бы
D2. To'g'ri variantni tanlang (maqsad, ega har xil): Я говорю́ ме́дленно, ___ вы ___ . (siz tushunishingiz uchun) a) что́бы … по́няли b) что́бы … поня́ть v) потому́ что … по́няли
D3. Gapni tugating (noreal shart): Е́сли бы у меня́ бы́ло вре́мя, я ___ (пое́хать) в дере́вню.
D4. To'g'ri bog'lovchini tanlang (payt — "zahoti"): ___ он придёт, мы начнём. a) пока́ b) как то́лько v) до того́ как
D5. To'g'ri bog'lovchini tanlang (zid): ___ бы́ло по́здно, он продолжа́л рабо́тать. a) хотя́ b) поэ́тому v) так как
D6. To'ldiruvchi ergash gapni tuzing (noaniqlik, ли): Я не зна́ю. Он придёт? Я не зна́ю, ___ .
D7. To'g'ri bog'lovchini tanlang (istak, to'ldiruvchi): Я хочу́, ___ ты был счастли́в. a) что b) что́бы v) ли
D8. Ergash gapni "пе́ред тем как" bilan qayta tuzing: Снача́ла он вы́ключил свет. Пото́м он ушёл. ___ , он вы́ключил свет.
D9. Xatoni toping va to'g'rilang: Я учу́ ру́сский, что́бы рабо́тал в Росси́и.
D10. Tarjima qiling: "Yomg'ir yog'ayotganiga qaramay, biz sayrga chiqdik." ___ (несмотря́ на то что bilan).
E bo'limi. Ko'chirma gap + murakkab kelishik (6 savol)
E1. O'zlashtirma gapga aylantiring (darak): Он сказа́л: «Я живу́ в Москве́». Он сказа́л, ___ .
E2. O'zlashtirma gapga aylantiring (savol): Она́ спроси́ла: «Ты чита́л э́ту кни́гу?» Она́ спроси́ла, ___ .
E3. O'zlashtirma gapga aylantiring (buyruq): Ма́ма сказа́ла: «Купи́ хлеб!» Ма́ма сказа́ла, ___ .
E4. Otni to'g'ri kelishikda qo'ying (miqdor, Родит.): В библиоте́ке о́чень мно́го ___ (кни́га — ko'plik).
E5. Otni to'g'ri kelishikda qo'ying (holat o'zgarishi, Творит.): По́сле университе́та он стал ___ (врач).
E6. Otni to'g'ri kelishikda qo'ying (passivda bajaruvchi, Творит.): Э́тот рома́н напи́сан изве́стным ___ (писа́тель).
F bo'limi. Modallar + passiv + so'z yasash (6 savol)
F1. To'g'ri modalni tanlang (noiloj, majbur): К сожале́нию, мне ___ отказа́ться от пое́здки. a) сто́ит b) прихо́дится v) сле́дует
F2. To'g'ri modalni tanlang (maslahat, lozim): Вам ___ бо́льше отдыха́ть. a) вы́нужден b) сле́дует v) обя́зан
F3. Gapni passivga aylantiring (-ся): Рабо́чие стро́ят но́вый мост. Но́вый мост ___ рабо́чими.
F4. Gapni passivga aylantiring (qisqa sifatdosh): Учёный откры́л но́вый зако́н. Но́вый зако́н ___ учёным.
F5. So'z yasang (shaxs oti, -тель): учи́ть ___ (o'qituvchi).
F6. So'z yasang (mavhum ot, -ость): ра́достный ___ (quvonch).
G bo'limi. Funksional / yozma (4 savol)
G1. Bo'sh joyni fikr bildirish iborasi bilan to'ldiring: ___ , э́тот фильм о́чень интере́сный. (Mening fikrimcha — kamida ikki xil variant)
G2. Munozara matnini bog'lovchilar bilan to'ldiring: ___ , спорт поле́зен для здоро́вья. ___ , он тре́бует мно́го вре́мени. (bir tomondan… boshqa tomondan)
G3. Rasmiy emailning boshi va oxirini yozing (murojaat + yakun).
G4. Quyidagi insho parchasini o'zbekchaga tarjima qiling: «По-мо́ему, интерне́т игра́ет ва́жную роль в на́шей жи́зни. С одно́й стороны́, он помога́ет нам бы́стро находи́ть информа́цию. С друго́й стороны́, лю́ди прово́дят сли́шком мно́го вре́мени в се́ти. Таки́м о́бразом, интерне́т — э́то и по́льза, и опа́сность.»
5. JAVOBLAR KALITI (to'liq javob + izoh)
A bo'limi
- A1. a) писа́л. Izoh: "весь ве́чер" (butun kecha) — davomiy jarayon, несов.
- A2. a) чита́ть. Izoh: нача́ть faqat несов infinitiv talab qiladi ( прочита́ть).
- A3. b) написа́ть. Izoh: успе́ть natijaga urg'u beradi — сов infinitiv (yozib ulgurdi).
- A4. b) Сде́лай. Izoh: aniq natija, bir martalik buyruq — сов.
- A5. a) Не кури́. Izoh: не + несов = taqiq (umuman chekma).
- A6. Смотри́, не забу́дь ключи́! Izoh: ogohlantirish (tasodifan unutib qo'ymaslik) — не + сов.
- A7. Xato: прочита́ть. To'g'ri: Он продо́лжил чита́ть кни́гу — продолжа́ть/продо́лжить faqat несов infinitiv oladi.
- A8. Он встал, оде́лся и вы́шел. Izoh: ketma-ket tugagan uch harakat — barchasi сов.
B bo'limi
- B1. a) пришёл. Izoh: uyga kelib yetdi — при- prefiksi (yetib kelish).
- B2. b) вы́шла. Izoh: xonadan chiqib ketdi — вы- prefiksi (tashqariga).
- B3. Он подошёл к окну́. Izoh: под- (yaqinlashish); к + jo'nalish talab qiladi.
- B4. Перейди́ у́лицу! Izoh: пере- (kesib o'tish); buyruq shakli.
- B5. a) Зайди́. Izoh: за- prefiksi — yo'l-yo'lakay qisqa kirib o'tish.
- B6. Мы дое́хали до Москвы́. Izoh: до- (yetib borish) + transport o'zak -е́хать.
- B7. b) во́дит. Izoh: "ка́ждое у́тро" (har kuni) — takror, noaniq yo'nalish води́ть.
- B8. Xato: ношу́. To'g'ri: Сейча́с я несу́ тяжёлую су́мку — "сейча́с" (hozir), bitta yo'nalish нести́ (носи́ть — takror/kiyim).
C bo'limi
- C1. студе́нт, чита́ющий кни́гу. Izoh: hozirgi aktiv — 3-shaxs ko'plik чита́ют чита́ющий (m, bosh kelishik).
- C2. тури́ст, прие́хавший вчера́. Izoh: o'tgan aktiv сов — прие́хал прие́хавш+ий.
- C3. кни́га, напи́санная а́втором. Izoh: passiv o'tgan — написа́ть напи́санн+ая (f, книга bilan mos), bajaruvchi vosita kelishikda (а́втором).
- C4. Э́тот дом постро́ен в про́шлом году́. Izoh: qisqa passiv sifatdosh (m): постро́енный постро́ен.
- C5. Чита́я, он де́лал заме́тки. Izoh: несов ravishdosh — чита́ют чита́я (bir vaqtdagi harakat).
- C6. Прочита́в письмо́, он ушёл. Izoh: сов ravishdosh — прочита́ть прочита́в (avval tugagan harakat).
- C7. Когда́ я возвраща́лся домо́й, я встре́тил дру́га. Izoh: ravishdosh когда́ ergash gap; ega (я) saqlanadi, zamon мослашади.
- C8. Xato: ikkala harakat bir egaga tegishli emas. Чита́я — men o'qiyapman, lekin задрожа́ли ру́ки (qo'llar titradi) egasi — "ру́ки". To'g'ri: Когда́ я чита́л письмо́, у меня́ задрожа́ли ру́ки.
D bo'limi
- D1. b) из-за того́ что. Izoh: salbiy sabab (probka tufayli kechikish).
- D2. a) что́бы … по́няли. Izoh: bosh gap va ergash gap egasi har xil (я / вы) что́бы + o'tgan zamon.
- D3. я пое́хал бы (yoki: пое́хала бы). Izoh: noreal shart — o'tgan zamon + бы; rodga moslashadi.
- D4. b) как то́лько. Izoh: "kelishi zahoti boshlaymiz" — как то́лько.
- D5. a) хотя́. Izoh: zid ma'no — "kech bo'lsa ham ishlashda davom etdi".
- D6. Я не зна́ю, придёт ли он. Izoh: noaniqlik — ли yordamchi so'z, fe'ldan keyin turadi.
- D7. b) что́бы. Izoh: istak/xohish — что́бы + o'tgan zamon (был счастли́в).
- D8. Пе́ред тем как уйти́, он вы́ключил свет. Izoh: bir ega — пе́ред тем как + infinitiv (уйти́).
- D9. Xato: что́бы рабо́тал. Ega bitta (я) infinitiv kerak. To'g'ri: Я учу́ ру́сский, что́бы рабо́тать в Росси́и.
- D10. Несмотря́ на то что шёл дождь, мы пошли́ на прогу́лку. Izoh: yon berish ergash gapi — несмотря́ на то что.
E bo'limi
- E1. Он сказа́л, что живёт в Москве́. Izoh: darak gap что; shaxs яон, fe'l живу́живёт.
- E2. Она́ спроси́ла, чита́л ли я э́ту кни́гу. Izoh: savol ли; тыя, чита́л мос ravishda.
- E3. Ма́ма сказа́ла, что́бы я купи́л хлеб. Izoh: buyruq что́бы + o'tgan zamon.
- E4. мно́го книг. Izoh: miqdordan keyin ko'plik Родит.; кни́га книг (nol tugallama).
- E5. он стал врачо́м. Izoh: стать holat o'zgarishida Творит. talab qiladi (кем стал?).
- E6. напи́сан изве́стным писа́телем. Izoh: passivda bajaruvchi Творит. kelishikda (кем напи́сан?).
F bo'limi
- F1. b) прихо́дится. Izoh: iloji yo'q, noiloj to'g'ri keladi — прихо́дится.
- F2. b) сле́дует. Izoh: maslahat/norma — "ko'proq dam olishingiz lozim".
- F3. Но́вый мост стро́ится рабо́чими. Izoh: -ся passiv (jarayon); bajaruvchi Творит.
- F4. Но́вый зако́н откры́т учёным. Izoh: qisqa passiv sifatdosh (m): откры́тый откры́т; bajaruvchi Творит.
- F5. учи́ть учи́тель. Izoh: -тель qo'shimchasi — kasb/shaxs oti.
- F6. ра́достный ра́дость. Izoh: -ость qo'shimchasi — mavhum ot.
G bo'limi
- G1. Namuna: По-мо́ему / Мне ка́жется / На мой взгляд / Я счита́ю, что э́тот фильм о́чень интере́сный. Izoh: fikr bildirish kirish so'zlari (biror to'g'ri variant — 1 ball).
- G2. С одно́й стороны́, спорт поле́зен для здоро́вья. С друго́й стороны́, он тре́бует мно́го вре́мени. Izoh: qarama-qarshi tomonlarni bog'lash.
- G3. Namuna:textIzoh: rasmiy email Уважа́емый… bilan boshlanib, С уваже́нием… bilan tugaydi.
Уважа́емый Ива́н Петро́вич! … (asosiy qism) … С уваже́нием, Али́шер. - G4. "Mening fikrimcha, internet hayotimizda muhim rol o'ynaydi. Bir tomondan, u bizga ma'lumotni tez topishga yordam beradi. Boshqa tomondan, odamlar tarmoqda haddan tashqari ko'p vaqt o'tkazadi. Shunday qilib, internet — ham foyda, ham xavf." Izoh: по-мо́ему (fikr), с одно́й/друго́й стороны́ (munozara), таки́м о́бразом (xulosa) — B1 funksional til to'plami.
6. BAHOLASH SHKALASI
Har to'g'ri javob — 1 ball. Ko'p qismli savollarda (masalan, F5–F6, G-bo'lim) har bir to'g'ri element yaxlitlanadi: savolning yarmidan ko'pi to'g'ri bo'lsa — 1 ball. Jami 50 ball.
| Ball | Daraja | Xulosa |
|---|---|---|
| 45–50 | A'lo | B1 mustahkam! B2 ga bemalol o'tavering. |
| 38–44 | Yaxshi | Asosini puxta bilasiz. Xato qilgan bo'limlarni bir bor takrorlang. |
| 28–37 | O'rtacha | Tizim bor, lekin bo'shliqlar bor. Quyidagi darslarni takrorlang. |
| < 28 | Takrorlash shart | B2 ga o'tmang. B1ni qayta mustahkamlang. |
Qaysi bo'lim past bo'lsa — o'sha darslarga qayting:
- A bo'limi past 2-dars (aspekt nuanslar), 3-dars (aspekt + infinitiv), 4-dars (aspekt buyruqda).
- B bo'limi past 5–7-dars (prefiksli harakat fe'llari при-/у-/в-/вы-/по-/до-/за-/пере-), 8-dars (нести́/вести́/везти́).
- C bo'limi past 9–12-dars (sifatdosh 4 tur), 13–14-dars (ravishdosh), 15-dars (ergash gapga aylantirish).
- D bo'limi past 16-dars (sabab), 17-dars (maqsad), 18-dars (shart), 19-dars (payt), 20-dars (zid), 21-dars (to'ldiruvchi).
- E bo'limi past 22-dars (ko'chirma gap), 23-dars (Родит.), 24-dars (Творит./Дат.).
- F bo'limi past 25-dars (so'z yasash), 27-dars (modallar), 28-dars (passiv).
- G bo'limi past 29–31-dars (funksional til), 32–33-dars (yozma til); ko'proq insho va email mashq qiling.
Maslahat: 38 balldan kam olsangiz, xafa bo'lmang. Bu — test emas, oyna. U sizga aynan nimani mustahkamlash kerakligini ko'rsatadi. Bir hafta takrorlab, testni qaytadan yeching — natija albatta o'sadi.
7. B2 GA O'TISH TAYYORLIGI — nima kutilishi
Agar 38+ ball olgan bo'lsangiz, siz B2 ga tayyorsiz. Tabriklaymiz — bu jiddiy yutuq! B1 da siz rus tilining nafis ma'nolarini — sifatdosh, ravishdosh, murakkab ergash gaplar, ko'chirma gap va chuqur kelishiklarni — o'zlashtirdingiz. B2 (Yuqori-O'rta) darajada sizni nima kutadi:
1. Stilistika — uslublar farqi. B1 da siz "to'g'ri" gapirishni o'rgandingiz. B2 da uslub muhim bo'ladi: so'zlashuv (разгово́рный), neytral, kitobiy (кни́жный) va rasmiy (официа́льно-делово́й) uslublarni farqlash, bir fikrni turli darajada ifodalash.
2. Akademik va rasmiy til. Ilmiy va rasmiy matnlar: taqriz, hisobot, ariza, tahliliy insho. Murakkab terminologiya, aniq va ixcham ifoda.
3. Murakkab sintaksis to'liq. Ko'p bosqichli qo'shma gaplar, sifatdosh va ravishdosh oborotlar erkin, kirish konstruksiyalari, invesiya va emfaza.
4. Frazeologizm va idiomlar chuqur. B1 da tanishgan iboralaringiz kengayadi; ko'chma ma'no, so'z o'yini, tabiiy so'zlashuv nutqi.
5. So'z yasash tizimi to'liq. Prefiks-suffiks tizimini faol qo'llash: bir o'zakdan o'nlab so'z yasash, ma'no soyalarini ushlash.
6. ТРКИ-2 (B2) imtihoniga tayyorgarlik. Xalqaro sertifikat formati: tinglash, o'qish, yozish, gapirish va grammatika-lug'at modullari.
Oxirgi so'z: A1 da siz poydevorni qo'ydingiz, A2 da butun tizimni o'rnatdingiz, B1 da esa unga nafislik va chuqurlik qo'shdingiz. Endi siz nafaqat kundalik, balki murakkab mavzularda ham erkin gapira, o'z fikringizni dalillar bilan asoslay, rasmiy matn yoza olasiz. B2 — bu mahoratni sayqallaydi: siz "to'g'ri gapiruvchi"dan "chiroyli va ta'sirli gapiruvchi"ga aylanasiz. Siz allaqachon jiddiy yo'lni bosib o'tdingiz. Уда́чи! (Omad!) B2 — 1-darsda ko'rishguncha.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!