B2 — 27-dars: Paronimlar (паро́нимы) — o'xshash, lekin ma'nosi farqli so'zlar (оде́ть/наде́ть, экономи́ческий/эконо́мный, предста́вить/предоста́вить)
B2 — YUQORI-O'RTA · 27-dars
1. Dars nomi va maqsad
O'tgan darslarda siz so'z yasash tizimini (23–24-darslar) va prefiks-suffiks semantikasini ko'rdingiz: bitta o'zakdan bir necha so'z o'sib chiqadi, har bir qo'shimcha ma'noga o'z ottenkasini qo'shadi. Bugun aynan shu narsaning xavfli tomoni bilan tanishasiz.
Ba'zi so'zlar bir xil o'zakdan yasaladi, tovushi deyarli bir xil bo'ladi — lekin ma'nosi butunlay boshqa. Оде́ть va наде́ть, предста́вить va предоста́вить, эконо́мный va экономи́ческий — bularni hatto ruslarning o'zi ham chalkashtiradi. Bunday juftliklarni паро́нимы (paronimlar) deb ataladi.
Пароним — grekcha para ("yonida") + onyma ("nom"): "yondosh nom", ya'ni tovushi yaqin so'zlar. Ta'rif shunday:
Paronim — bir o'zakdan yasalgan, tovushi va yozilishi juda o'xshash, lekin ma'nosi har xil bo'lgan so'zlardir. Ular bir-biriga o'xshaganligi uchun aralashtirib yuboriladi — aynan shu xatoning asosiy manbai.
Sinonimlardan farqini darrov ilib oling: sinonimlar (большо́й — огро́мный) ma'nosi yaqin, lekin tovushi har xil; paronimlar esa tovushi yaqin, ma'nosi har xil. Bu — teskari hodisa.
Bu darsning maqsadi — B2 darajada eng ko'p uchraydigan 14–15 ta paronim juftligini aniq farqi, to'g'ri boshqaruvi va tipik xatosi bilan o'rgatish. Dars oxirida siz наде́ть пальто́ ni оде́ть пальто́ dan, предоста́вить возмо́жность ni предста́вить возмо́жность dan ajrata olasiz — bu esa nutqingizni savodli qiladi.
2. Avvalgi darslardan takror
- So'z yasash o'zagi (23–24-darslar): siz bitta o'zak turli suffiks/prefiks bilan turli so'z berishini ko'rdingiz. Paronimlar aynan shundan tug'iladi: эконо́м- o'zagidan uchta sifat — эконо́мный, экономи́ческий, экономи́чный.
- Prefiks semantikasi (25–26-darslar): пред- prefiksi va о-/на- prefikslari ma'noga qanday ta'sir qilishini eslang. Пред-ставить ("oldiga qo'ymoq taqdim etmoq") va пред-о-ставить ("ixtiyoriga bermoq") — bir prefiks, lekin qo'shimcha -о- butun ma'noni o'zgartiradi.
- Fe'l boshqaruvi (10-dars): paronim juftliklari ko'pincha har xil kelishik talab qiladi. Оде́ть — kimni? (tushum: оде́ть ребёнка), наде́ть — nimani? (tushum: наде́ть шля́пу), lekin оде́ть dan keyin odam, наде́ть dan keyin buyum keladi. Boshqaruv — farqni ushlashning kaliti.
- Sifat–ravish yasash (24-dars): -ическ- va -н- suffikslari sifatga har xil ma'no beradi — геро́йский (jasur, insonga oid) va герои́ческий (qahramonona, ishga oid).
Muhim bog'lanish: paronim — bu "so'z yasash tuzog'i". O'zakni tanigan holda qo'shimchaga e'tibor bermasangiz, ma'no teskari chiqadi. B2 darajada aynan shu nozik farqlar sizni "gapiradigan" darajadan "to'g'ri gapiradigan" darajaga ko'taradi.
3. Asosiy tushuntirish
3.1. Paronim nima va nega xavfli?
Paronimlarning uch belgisi bor:
- Bir o'zak. Оде́ть va наде́ть — ikkalasida ham -де- o'zagi ("kiy-").
- Yaqin tovush va yozilish. Faqat bitta prefiks yoki suffiks bilan farq qiladi.
- Har xil ma'no. Aynan shu — asosiy narsa. Ma'no shu qadar boshqaki, birini ikkinchisi o'rniga ishlatsangiz, gap noto'g'ri yoki kulgili bo'ladi.
Nega bu B2 darajada muhim? Chunki A1–B1 da siz so'zlarni taxminan to'g'ri ishlatib kelgan bo'lsangiz ham "tushunarli" edingiz. B2 dan boshlab aniqlik talab qilinadi: rasmiy xat, ish suhbati, imtihonda paronim xatosi darrov ko'zga tashlanadi.
3.2. Klassik juftlik: ОДЕ́ТЬ vs НАДЕ́ТЬ
Bu — rus tilidagi eng mashhur paronim jufti. Qoida sodda va aniq:
- наде́ть — nimani? (buyumni o'zingizga yoki biror narsaga kiymoq/taqmoq). Obyekt — narsa.
- оде́ть — kimni? (biror odamni yoki jonivorni kiydirmoq). Obyekt — jonli mavjudot.
наде́ть что? наде́ть пальто́, наде́ть шля́пу, наде́ть очки́ (buyumni kiymoq)
оде́ть кого? оде́ть ребёнка, оде́ть ку́клу, оде́ть больно́го (odamni kiydirmoq)Rus maktabida buni yodlash uchun shior bor: «Наде́ть оде́жду, оде́ть Наде́жду» — "kiyimni kiy, Nadejdani kiydir". Одежда (narsa) надеть; Надежда (odam) одеть.
Я наде́л тёплую ку́ртку. — Men issiq kurtka kiydim. (narsa надеть)
Мать оде́ла ребёнка. — Ona bolani kiydirdi. (odam одеть)
Я оде́л ку́ртку. — (noto'g'ri: kurtka odam emas)Antonimi ham shunga mos: наде́ть снять (kiyimni yechmoq), оде́ть разде́ть (odamni yechintirmoq). Agar shubhalansangiz, teskarisini tekshiring: снять пальто́ (to'g'ri) demak наде́ть пальто́.
3.3. ПРЕДСТА́ВИТЬ vs ПРЕДОСТА́ВИТЬ
Bir -о- harfi butun ma'noni o'zgartiradi.
- предста́вить — taqdim etmoq, tanishtirmoq, tasavvur qilmoq, ko'z oldiga keltirmoq.
- предоста́вить — bermoq, ta'minlamoq, ixtiyoriga qo'ymoq (imkoniyat, huquq, joy, ma'lumot).
предста́вить tanishtirmoq / tasavvur qilmoq / taqdim (ko'rsatish)
Разреши́те предста́вить моего́ колле́гу. — Hamkasbimni tanishtirishga ruxsat bering.
Предста́вьте себе́ э́ту карти́ну. — Bu manzarani tasavvur qiling.
Он предста́вил отчёт комиссии. — U komissiyaga hisobotni taqdim etdi.
предоста́вить bermoq / ta'minlamoq (ixtiyoriga qo'ymoq)
Нам предоста́вили возмо́жность. — Bizga imkoniyat berildi.
Ба́нк предоста́вил креди́т. — Bank kredit berdi.
Предоста́вьте, пожа́луйста, докуме́нты. — Iltimos, hujjatlarni taqdim eting (bering).Yodlash kaliti: предоста́вить = дать ("bermoq"), ikkalasida ham -о- bor. Предоставить возможность, право, слово, отпуск — bularning hammasi "bermoq".
3.4. ЭКОНО́МНЫЙ vs ЭКОНОМИ́ЧЕСКИЙ vs ЭКОНОМИ́ЧНЫЙ
Bitta o'zakdan uchta sifat, uchta ma'no:
- эконо́мный — tejamkor (odam yoki xatti-harakat haqida). Эконо́мный челове́к, эконо́мная хозя́йка.
- экономи́ческий — iqtisodiy (iqtisodiyotga oid). Экономи́ческий кри́зис, экономи́ческий фору́м, экономи́ческая поли́тика.
- экономи́чный — tejamli, arzon ishlaydigan (texnika, usul, mahsulot). Экономи́чный дви́гатель, экономи́чный ре́жим.
эконо́мный — odam: у меня́ эконо́мная ба́бушка (tejamkor buvim)
экономи́ческий — soha: экономи́ческий рост (iqtisodiy o'sish)
экономи́чный — buyum: экономи́чная маши́на (kam yoqilg'i yeydigan mashina)Farq mnemonikasi: -ическ- soha/ilm (iqtisod fani); эконо́мный tirik odam; экономи́чный jonsiz, foydali buyum.
3.5. Boshqa muhim juftliklar (farq + misol)
а) ПО́ДПИСЬ vs РО́СПИСЬ
- по́дпись — imzo (hujjatdagi familiya, "imzo cheking"). Поста́вьте по́дпись.
- ро́спись — devoriy rasm, bezak (badiiy); yoki rasmiy "ro'yxat/aktga qo'l qo'yish" ma'nosida ba'zan ishlatiladi, lekin adabiy me'yorda imzo = по́дпись.
Ва́ша по́дпись здесь. — Imzoyingiz shu yerda.
Ро́спись на стена́х хра́ма. — Ma'bad devorlaridagi rasm-bezak.
Поста́вьте ро́спись. to'g'risi: Поста́вьте по́дпись.б) АБОНЕМЕ́НТ vs АБОНЕ́НТ
- абонеме́нт — obuna, chipta (narsa: basseyn, teatr, kutubxona uchun). Абонеме́нт в бассе́йн.
- абоне́нт — obunachi (odam: telefon, tarmoq). Абоне́нт вре́менно недосту́пен.
Я купи́л абонеме́нт в спортза́л. — Sport zaliga obuna sotib oldim. (narsa)
Абоне́нт не отвеча́ет. — Obunachi javob bermayapti. (odam)в) АДРЕСА́Т vs АДРЕСА́НТ
- адреса́т — qabul qiluvchi (kimga yuborilgan). Письмо́ дошло́ до адреса́та.
- адреса́нт — yuboruvchi (kim yubordi). Адреса́нт указа́н на конве́рте.
Xatirlash: адресА́Т — "T" = To (qabul qiluvchi); адресА́НТ — yuboruvchi.г) ЭФФЕ́КТНЫЙ vs ЭФФЕКТИ́ВНЫЙ
- эффе́ктный — ta'sirchan ko'rinishli, hayratlanarli (tashqi ta'sir). Эффе́ктное пла́тье, эффе́ктный вы́ход.
- эффекти́вный — samarali, natija beruvchi (foyda). Эффекти́вный ме́тод, эффекти́вное лека́рство.
эффе́ктный ko'zga tashlanadi, chiroyli (эффе́ктная причёска)
эффекти́вный natija beradi, ishlaydi (эффекти́вная терапи́я)д) ГЕРОИ́ЧЕСКИЙ vs ГЕРО́ЙСКИЙ
- герои́ческий — qahramonona, ulug'vor (ish, davr, kurash). Герои́ческий посту́пок, герои́ческая эпо́ха.
- геро́йский — jasur, mard (odamga oid, ko'proq so'zlashuv). Геро́йский па́рень.
е) ЦЕ́ЛЫЙ vs ЦЕ́ЛЬНЫЙ
- це́лый — butun, to'liq (miqdor). Це́лый день, це́лое я́блоко.
- це́льный — yaxlit, bir butun bo'lgan, sof (materiya, xarakter). Це́льное молоко́ (yog'i olinmagan sut), це́льная нату́ра (yaxlit xarakter).
ж) ГЛИ́НЯНЫЙ vs ГЛИ́НИСТЫЙ
- гли́няный — loydan yasalgan (material). Гли́няный горшо́к (loy tuvak).
- гли́нистый — loyli, loy aralash (tuproq, joy). Гли́нистая по́чва (loyli tuproq).
з) ДИПЛОМА́Т vs ДИПЛОМА́НТ vs ДИПЛО́МНИК
- диплома́т — diplomat (kasb: elchi, siyosiy vakil); yoki portfel-chamadon. О́пытный диплома́т.
- дипломант (диплома́нт) — diplom (faxriy yorliq) sohibi, tanlov g'olibi. Диплома́нт ко́нкурса.
- дипло́мник — diplom ishini yozayotgan bitiruvchi talaba. Дипло́мник пи́шет рабо́ту.
и) ПОЛУЧИ́ТЬ vs ПРЕДОСТА́ВИТЬ ottenkasi bilan: ОПЛАТИ́ТЬ vs ЗАПЛАТИ́ТЬ vs УПЛАТИ́ТЬ
- оплати́ть — nimani? (to'lash, obyekt to'g'ridan-to'g'ri, predlogsiz). Оплати́ть счёт, оплати́ть прое́зд.
- заплати́ть — nima uchun? (за + tushum) yoki kimga. Заплати́ть за биле́т, заплати́ть де́ньги.
- уплати́ть — rasmiy: soliq, jarima to'lamoq. Уплати́ть нало́г, уплати́ть штраф.
оплати́ть за прое́зд to'g'risi: оплати́ть прое́зд (predlogsiz!)
заплати́ть прое́зд to'g'risi: заплати́ть за прое́зд (за bilan)Umumiy metod: har bir paronimni (1) ma'nosi, (2) qanaqa so'z bilan birga keladi (odam/narsa/soha) va (3) qaysi kelishik/predlog talab qilishi bilan yodlang. Uchtasini birga eslasangiz, xato qilmaysiz.
4. Misollar (jonli gaplar)
оде́ть / наде́ть:
У́тром я наде́л костю́м и наде́л га́лстук. — Ertalab kostyum va galstuk kiydim.
Ма́ма оде́ла дете́й и повела́ в са́д. — Oyi bolalarni kiydirib, bog'chaga olib bordi.
Наде́нь ша́пку, на у́лице хо́лодно! — Shapka kiy, tashqari sovuq!
Медсестра́ оде́ла больно́го после опера́ции. — Hamshira operatsiyadan keyin bemorni kiydirdi.предста́вить / предоста́вить:
Позво́льте предста́вить вам дире́ктора. — Sizga direktorni tanishtirishga ruxsat bering.
Тру́дно предста́вить, как он спра́вился. — U qanday uddaladi, tasavvur qilish qiyin.
Компа́ния предоста́вила сотру́дникам о́тпуск. — Kompaniya xodimlarga ta'til berdi.
Нам предоста́вили сло́во на конфере́нции. — Konferensiyada bizga so'z berildi.эконо́мный / экономи́ческий / экономи́чный:
Он о́чень эконо́мный: не тра́тит ли́шнего. — U juda tejamkor: ortiqcha sarflamaydi.
В стране́ начался́ экономи́ческий кри́зис. — Mamlakatda iqtisodiy inqiroz boshlandi.
Э́то са́мый экономи́чный автомоби́ль в кла́ссе. — Bu sinfdagi eng tejamli avtomobil.qolganlari:
Поста́вьте по́дпись в конце́ докуме́нта. — Hujjat oxiriga imzo cheking.
Абоне́нт, кото́рого вы набра́ли, недосту́пен. — Siz tergan obunachi mavjud emas.
Э́то о́чень эффе́ктное, но не эффекти́вное реше́ние. — Bu juda ko'rkam, lekin samarasiz yechim.
Он вы́пил це́лый стака́н це́льного молока́. — U bir butun stakan sof sut ichdi.
Оплати́те, пожа́луйста, покупку́ на ка́ссе. — Iltimos, xaridni kassada to'lang.5. Talaffuz bo'limi
- оде́ть /a-DYET/ va наде́ть /na-DYET/ — farqi faqat boshida: о- va на-. Ikkalasida urg'u -де́ть da. Sekin, ajratib ayting: a-DYET / na-DYET.
- предста́вить /prit-STA-vit/ — пред- jarangsizlashib "prit"; urg'u -ста́- da.
- предоста́вить /prit-a-STA-vit/ — o'rtada qo'shimcha -о- eshitiladi: "prit-a-sta-vit". Aynan shu bo'g'in ikkisini ajratadi.
- экономи́ческий /ek-a-na-MI-che-skiy/ — urg'u -ми́- da; boshidagi urg'usiz "о" lar "a".
- эконо́мный /ek-a-NOM-niy/ — urg'u -но́- da; экономи́чный /ek-a-na-MICH-niy/ — urg'u -ми́ч- da.
- абонеме́нт /a-ba-ni-MYENT/ — urg'u oxirgi bo'g'inda; абоне́нт /a-ba-NYENT/ — urg'u -не́- da.
- эффе́ктный /ef-FYEK-tniy/ va эффекти́вный /ef-fik-TIV-niy/ — birinchisida urg'u -фе́к- da, ikkinchisida -ти́в- da.
Muhim qoida: paronimlarda ko'pincha urg'u o'rni ham farq qiladi (эконо́мный — экономи́чный — экономи́ческий). Urg'uni to'g'ri qo'ymasangiz, boshqa so'z eshitiladi. Har juftlikni yonma-yon, urg'usini bo'rttirib mashq qiling.
Topshiriq: har juftlikni 3 martadan ovoz chiqarib, farqli bo'g'inni bo'rttirib ayting: оде́ть–наде́ть · предста́вить–предоста́вить · эконо́мный–экономи́ческий–экономи́чный · абонеме́нт–абоне́нт · эффе́ктный–эффекти́вный.
6. Yangi so'zlar (Anki jadvali)
| Ruscha | Urg'u | O'zbekcha | Misol |
|---|---|---|---|
| наде́ть | на-де́ть | (narsani) kiymoq | Наде́нь ша́пку. |
| оде́ть | о-де́ть | (odamni) kiydirmoq | Оде́ть ребёнка. |
| предста́вить | пред-ста́-вить | tanishtirmoq; tasavvur qilmoq | Предста́вьте себе́. |
| предоста́вить | пред-о-ста́-вить | bermoq, ta'minlamoq | Предоста́вить о́тпуск. |
| эконо́мный | э-ко-но́м-ный | tejamkor (odam) | Эконо́мная хозя́йка. |
| экономи́ческий | э-ко-но-ми́-чес-кий | iqtisodiy | Экономи́ческий кри́зис. |
| экономи́чный | э-ко-но-ми́ч-ный | tejamli (buyum) | Экономи́чный дви́гатель. |
| по́дпись | по́д-пись | imzo | Поста́вьте по́дпись. |
| ро́спись | ро́с-пись | devoriy rasm, bezak | Ро́спись на стене́. |
| абонеме́нт | а-бо-не-ме́нт | obuna, chipta (narsa) | Абонеме́нт в бассе́йн. |
| абоне́нт | а-бо-не́нт | obunachi (odam) | Абоне́нт недосту́пен. |
| адреса́т | ад-ре-са́т | qabul qiluvchi | Письмо́ дошло́ до адреса́та. |
| адреса́нт | ад-ре-са́нт | yuboruvchi | Адреса́нт на конве́рте. |
| эффе́ктный | эф-фе́кт-ный | ta'sirchan ko'rinishli | Эффе́ктное пла́тье. |
| эффекти́вный | эф-фек-ти́в-ный | samarali | Эффекти́вный ме́тод. |
| герои́ческий | ге-ро-и́-чес-кий | qahramonona (ish) | Герои́ческий посту́пок. |
| геро́йский | ге-ро́й-ский | jasur (odam) | Геро́йский па́рень. |
| це́лый | це́-лый | butun, to'liq | Це́лый день. |
| це́льный | це́ль-ный | yaxlit, sof | Це́льное молоко́. |
| гли́няный | гли́-ня-ный | loydan yasalgan | Гли́няный горшо́к. |
| гли́нистый | гли́-нис-тый | loyli (tuproq) | Гли́нистая по́чва. |
| диплома́т | ди-пло-ма́т | diplomat (kasb) | О́пытный диплома́т. |
| диплома́нт | ди-пло-ма́нт | tanlov g'olibi | Диплома́нт ко́нкурса. |
| дипло́мник | ди-пло́м-ник | diplom yozuvchi talaba | Дипло́мник пи́шет рабо́ту. |
| оплати́ть | о-пла-ти́ть | (nimani) to'lamoq | Оплати́ть счёт. |
| уплати́ть | у-пла-ти́ть | (soliq/jarima) to'lamoq | Уплати́ть нало́г. |
Yodlash qoidasi: paronimni yolg'iz emas, juftlik bilan yodlang — наде́ть–оде́ть birga. Har juftlikda o'zingizga savol bering: "keyin odam keladimi yoki narsa? qaysi predlog?". Shu savol xatoning oldini oladi.
7. Dialog
— Ты уже́ гото́в? Наде́нь ку́ртку, идём! — Tayyormisan? Kurtka kiy, ketdik!
— Секу́нду, я то́лько оде́ну сы́на. — Bir soniya, faqat o'g'limni kiydiray.
— Хорошо́. Кста́ти, ты оплати́л счёт — Yaxshi. Aytgancha, mehmonxona hisobini
за гости́ницу? to'ladingmi?
— Да, и ещё нам предоста́вили ски́дку — Ha, hatto bizga ikkinchi kecha uchun
на втору́ю ночь. О́чень эконо́мно вы́шло! chegirma berishdi. Juda tejamli chiqdi!
— Отли́чно! А до́говор подписа́л? — Zo'r! Shartnomani imzoladingmi?
— Ещё нет. Мне сказа́ли поста́вить — Hali yo'q. Oxirgi sahifaga imzo
по́дпись на после́дней страни́це. chekishimni aytishdi.
— Тогда́ поспеши́. И не забу́дь: на́до — Unda shoshil. Va unutma: shartnomani
предста́вить па́спорт администра́тору. administratorga taqdim etish kerak.
— Всё по́мню. Смотри́, како́е эффе́ктное — Hammasini eslayapman. Qara, lobbida
панно́ в хо́лле — настоя́щая ро́спись! qanaqa ko'rkam pano — haqiqiy devoriy rasm!
— Краси́во. Ну всё, идём — вре́мя дорого́е. — Chiroyli. Xo'p, ketdik — vaqt qimmat.E'tibor bering: bu dialogda 6 ta paronim to'g'ri qo'llangan — наде́ть (kurtka), оде́ть (o'g'il), оплати́ть (счёт — predlogsiz), предоста́вить (chegirma), по́дпись (imzo), предста́вить (pasport) va ро́спись (devoriy rasm). Har birida obyekt (narsa/odam) va predlog to'g'ri tanlangan.
8. O'zbekcha-ruscha tipik xatolar
Я оде́л пальто́. (kiyimni "odam" kabi ko'rib). Я наде́л пальто́. Sabab: narsa kiyilsa — наде́ть; faqat jonli mavjudot kiydirilsa — оде́ть.
Ма́ма наде́ла ребёнка. Ма́ма оде́ла ребёнка. Sabab: bola — odam, uni оде́ть qilinadi (kiydiriladi).
Нам предста́вили креди́т. (taqdim etdi ma'nosida). Нам предоста́вили креди́т. Sabab: kredit "beriladi/ixtiyoriga qo'yiladi" — предоставить; предста́вить esa "tanishtirmoq/taqdim ko'rsatmoq".
Экономи́ческий челове́к (tejamkor odam ma'nosida). Эконо́мный челове́к. Sabab: экономи́ческий — soha (iqtisodiy), odam haqida — эконо́мный.
Поста́вьте ро́спись. Поста́вьте по́дпись. Sabab: hujjatdagi imzo — по́дпись; ро́спись — devoriy rasm.
Оплати́ть за прое́зд. Оплати́ть прое́зд (predlogsiz) yoki заплати́ть за прое́зд (за bilan). Sabab: оплатить to'g'ridan-to'g'ri obyekt oladi, заплатить esa за predlogini.
Абонеме́нт не отвеча́ет (telefon haqida). Абоне́нт не отвеча́ет. Sabab: javob beruvchi — odam (абоне́нт); абонеме́нт — obuna-chipta (narsa).
Mini-mashq (to'g'ri variantni tanlang):
1) Он (наде́л / оде́л) чи́стую руба́шку.
2) Врач (предста́вил / предоста́вил) пацие́нту всю информа́цию.
3) Э́то (эконо́мный / экономи́ческий) фору́м в Дава́се.
4) Поста́вьте (по́дпись / ро́спись) вот здесь.
5) Ты (оплати́л / заплати́л) за такси́?9. Mashqlar
Mashq 1. Har bir paronimni ma'nosi bilan juftlang:
1) наде́ть а) odamni kiydirmoq
2) оде́ть б) narsani kiymoq
3) предста́вить в) bermoq, ta'minlamoq
4) предоста́вить г) tanishtirmoq, tasavvur qilmoq
5) эффе́ктный д) samarali
6) эффекти́вный е) ta'sirchan ko'rinishliMashq 2. To'g'ri so'zni tanlang (оде́ть / наде́ть):
1) ___ шля́пу пе́ред вы́ходом.
2) Ба́бушка ___ вну́чку в тёплое пальто́.
3) Спортсме́н ___ но́вые кроссо́вки.
4) На́до ___ ку́клу в но́вое пла́тье.Mashq 3. predsta'vit yoki predosta'vit — to'g'risini qo'ying:
1) Разреши́те ___ вам на́шего го́стя.
2) Университе́т ___ студе́нтам общежи́тие.
3) Тру́дно ___ , как бы́стро всё измени́лось.
4) Ба́нк ___ льго́тный креди́т.Mashq 4. эконо́мный / экономи́ческий / экономи́чный — mos sifatni qo'ying:
1) ___ кри́зис затро́нул всю страну́.
2) Моя́ сестра́ о́чень ___ , она́ не лю́бит тра́тить.
3) Э́тот холоди́льник о́чень ___ по электри́честву.
4) ___ разви́тие региона ускори́лось.Mashq 5. Paronimni to'g'ri o'zbekchasi bilan bering:
1) абоне́нт
2) абонеме́нт
3) адреса́т
4) адреса́нт
5) диплома́нт
6) дипло́мникMashq 6. Ruschaga tarjima qiling (to'g'ri paronimni tanlab):
1) Sovuq, palto kiy.
2) Ona chaqaloqni kiydirdi.
3) Bizga so'z berishdi.
4) Hujjatga imzo cheking.
5) Bu tejamli mashina.Mashq 7. Xatoni toping va to'g'rilang:
1) Я оде́л ша́рф.
2) Компа́ния предста́вила нам о́тпуск.
3) Оплати́ть за биле́т в теа́тр.
4) Поста́вьте ро́спись в журна́ле.Mashq 8. O'zingiz haqingizda gap tuzing (paronimdan foydalaning):
Bugun ertalab nima kiydingiz? (наде́ть)
Sizga qachon biror imkoniyat berildi? (предоста́вить)
O'zingizni tejamkor deb hisoblaysizmi? (эконо́мный)10. Amaliy topshiriq (Wisar AI bilan)
- Juftlik farqlash: Wisar AIga 5 ta paronim juftligini bering (оде́ть/наде́ть va h.k.) va har birining farqini bitta jonli misol bilan tushuntirishini so'rang. So'ng o'zingiz teskarisini — noto'g'ri misolni ayting, AI xatoni topsin.
- Bo'sh joyni to'ldirish: AIdan 8 ta gapli mashq tuzishni so'rang, har birida qavs ichida paronim jufti bo'lsin; siz to'g'risini tanlang, AI tekshirsin.
- Kontekst savoli: AIga bitta paronim ishlatilgan qisqa vaziyat (2–3 gap) tuzdiring; siz ma'nosini kontekstdan aniqlab, o'zbekchaga tarjima qiling.
- Boshqaruv tekshiruvi: оплати́ть / заплати́ть / уплати́ть uchtasini so'rang — qaysi biri predlog oladi, qaysi biri olmaydi, qaysi biri rasmiy? AI 3 ta misol bilan ko'rsatsin.
- Uslub farqi: AIga "эффе́ктный va эффекти́вный qaysi vaziyatda ishlatiladi?" deb so'rang va o'zingiz ikkalasini ishlatib 2 ta gap tuzing, AI to'g'riligini baholasin.
11. Javoblar kaliti
Mashq 1: 1-б; 2-а; 3-г; 4-в; 5-е; 6-д. Mashq 2: 1) наде́ть (shlyapa — narsa); 2) оде́ла (nabira — odam); 3) наде́л (krossovka — narsa); 4) оде́ть (qo'g'irchoq — jonli obyekt kabi, kiydiriladi). Mashq 3: 1) предста́вить (tanishtirmoq); 2) предоста́вил (yotoqxona berdi); 3) предста́вить (tasavvur qilmoq); 4) предоста́вил (kredit berdi). Mashq 4: 1) экономи́ческий (inqiroz — soha); 2) эконо́мная (opa — odam); 3) экономи́чный (muzlatkich — buyum); 4) экономи́ческое (rivojlanish — soha). Mashq 5: 1) obunachi (odam); 2) obuna/chipta (narsa); 3) qabul qiluvchi; 4) yuboruvchi; 5) tanlov g'olibi, diplom sohibi; 6) diplom ishini yozayotgan talaba. Mashq 6: 1) Хо́лодно, наде́нь пальто́. 2) Ма́ма оде́ла младе́нца. 3) Нам предоста́вили сло́во. 4) Поста́вьте по́дпись на докуме́нте. 5) Э́то экономи́чная маши́на. Mashq 7: 1) оде́л наде́л (sharf — narsa); 2) предста́вила предоста́вила (ta'til berildi); 3) оплати́ть за оплати́ть биле́т (yoki заплати́ть за биле́т); 4) ро́спись по́дпись (jurnaldagi imzo). Mashq 8: namunaviy javoblar — Сего́дня у́тром я наде́л сви́тер. Мне предоста́вили возмо́жность учи́ться за грани́цей. Да, я дово́льно эконо́мный челове́к.
Mini-mashq (8-bo'lim): 1) наде́л (ko'ylak — narsa); 2) предоста́вил (ma'lumot berdi); 3) экономи́ческий (forum — soha); 4) по́дпись (imzo); 5) оплати́л (yoki заплати́л за — lekin bu yerda за bor, demak заплати́л).
12. Xulosa va keyingi dars
- Paronim (паро́ним): bir o'zakdan yasalgan, tovushi o'xshash, lekin ma'nosi har xil so'z. Aralashtirish oson — bu xatoning asosiy manbai.
- Klassik juftlik: наде́ть (narsani kiymoq) vs оде́ть (odamni kiydirmoq) — «Наде́ть оде́жду, оде́ть Наде́жду».
- Bir harf, boshqa ma'no: предста́вить (tanishtirmoq/tasavvur) vs предоста́вить (bermoq/ta'minlamoq); предо = дать.
- Uchlik: эконо́мный (odam), экономи́ческий (soha), экономи́чный (buyum). Urg'u ham farq qiladi.
- Boshqalar: по́дпись/ро́спись, абонеме́нт/абоне́нт, адреса́т/адреса́нт, эффе́ктный/эффекти́вный, герои́ческий/геро́йский, це́лый/це́льный, гли́няный/гли́нистый, диплома́т/диплома́нт/дипло́мник, оплати́ть/заплати́ть/уплати́ть.
- Oltin qoida: paronimni juftlik bilan, uch savol orqali yodlang — ma'nosi? · keyin odam yoki narsa? · qaysi predlog/kelishik?
Keyingi dars — B2 — 28-dars: Sinonim va antonimlar — uslubiy farq (синонимы и антонимы: стилистические оттенки). Unda siz ma'nosi yaqin so'zlar (большо́й — огро́мный — грандио́зный) orasidagi uslubiy va ma'no ottenkalarini, hamda antonim juftliklarini o'rganasiz — paronimga teskari hodisa: bu yerda tovush har xil, ma'no esa yaqin.
Izohlar (0)
Izoh yozish uchun kiring.
- Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!