WisarWisar
Rus tili kursi/B2 Yuqori Orta24 daqiqa

B2 — 45-dars: YAKUNIY takror + checkpoint test (ТРКИ-2)

B2 — YUQORI-O'RTA · 45-dars (yakuniy)


1. Kirish — nima o'rgandingiz va bu dars nima uchun

Tabriklaymiz! Siz B2 (Yuqori-O'rta) darajasining barcha 44 darsini yakunladingiz. A1–A2 da poydevor va tizimni, B1 da nafislik va chuqurlikni o'zlashtirgan bo'lsangiz, B2 da siz "to'g'ri gapiruvchi"dan "aniq, uslubga mos va ta'sirli gapiruvchi"ga aylandingiz. Endi siz:

  • fe'l aspektining eng nozik holatlarini — inkor bilan (не ви́дел не уви́дел), modal fe'l bilan (нельзя́ опа́здывать нельзя́ опозда́ть), biaspektual fe'llarni (жени́ться, испо́льзовать) — ishonch bilan tanlaysiz;
  • prefiksli harakat fe'llarini to'liq tizim sifatida va ularning ko'chma/frazeologik ma'nolarini (вре́мя идёт, дойти́ до, вы́йти из себя́) qo'llaysiz;
  • sifatdosh va ravishdosh oborotini vergul qoidasi bilan to'g'ri yozasiz va tipik xatolardan (ega mosligi) qochasiz;
  • passivni uch usulda va register (uslub) bo'yicha, fe'l/ot/sifat boshqaruvini to'liq (зави́сеть от, интере́с к, дово́лен чем) ishlatasiz;
  • murakkab sonlarni (собира́тельные: дво́е, тро́е; kelishikda son), olmoshlarni (сам, любо́й, ка́ждый, вся́кий), свой nuansini, inkorni (не/ни, никто́/некого) va aniqlik/noaniqlikni (кое-, -то, -нибудь) egallaysiz;
  • murakkab sintaksisni to'liq — barcha ergash gap turlari, oqibat (так что), kirish so'zlar, so'z tartibi (emfaza), bir jinsli va ajratilgan bo'laklar — tuzasiz;
  • so'z yasash tizimini (ot/sifat/fe'l/murakkab so'z + semantika), leksikologiyani (paronim, sinonim/antonim, kollokatsiya, frazeologizm, maqol, ekspressiv leksika) ishlatasiz;
  • beshta funksional uslubni (so'zlashuv, rasmiy-ish, ilmiy, publitsistik, badiiy) farqlaysiz;
  • munozara, taqdimot, intervyu olib borasiz va argumentli esse, rezyume yozasiz.

Bu dars — oddiy 12-bo'limli dars emas. Bu — takror + nazorat testi (checkpoint), ТРКИ-2 (B2 sertifikati) formatiga yaqinlashtirilgan. Maqsadi ikki xil:

  1. Takror: 1–44-darslardagi butun grammatika va leksikani bitta xaritada jamlab, xotirangizni mustahkamlash.
  2. Nazorat: 55 savollik test bilan o'zingizni xolis baholash — nimani mukammal bilasiz, qaysi blokni takrorlash kerak.

Qanday ishlash kerak: avval 2–3-bo'limlarni (leksika-grammatika xaritasi + 15 qoida) sinchiklab o'qing. So'ng 4-bo'limdagi testni kitobga qaramay, o'zingizni sinab yeching. Faqat tugatgach 5-bo'limdagi javoblar kalitini oching va o'zingizni baholang. Halol bo'ling — bu test siz uchun, boshqa hech kim uchun emas.


2. B2 LEKSIKA-GRAMMATIKA XARITASI (1–44-darslar bir joyda)

Quyida butun B2 kursi bloklar bo'yicha jamlangan. Har bir blokni ko'zdan kechiring — nimani unutgan bo'lsangiz, o'sha darsga qaytib o'qing.

2.1. Aspekt — eng nozik holatlar (2–3-dars)

Holat Qoida Misol
aspekt + inkor inkorda ko'pincha несов (fakt yo'qligi) Я не чита́л э́ту кни́гу
inkor + "muvaffaqiyatsizlik" сов (natija chiqmadi) Я не прочита́л до конца́
нельзя́ + несов taqiq (umuman mumkin emas) Здесь нельзя́ кури́ть
нельзя́ + сов imkonsizlik (uddasidan chiqib bo'lmaydi) Дверь нельзя́ откры́ть
biaspektual bitta shakl ikki aspekt жени́ться, испо́льзовать, веле́ть, ра́нить
aspektsiz faqat несов (holat fe'llari) знать, име́ть, значи́ть, сто́ить

Xulosa: B2 da aspekt "harakat tugadimi?" degan sodda savoldan chiqib, inkor, modallik va nozik ma'no darajasiga ko'tariladi.

2.2. Harakat fe'llari — tizim + ko'chma ma'no (4–5-dars)

Ma'no turi Misol Izoh
to'g'ri (jismoniy) Он пришёл домо́й prefiks + -йти́/-е́хать
ko'chma (vaqt/jarayon) Вре́мя идёт; речь идёт о fe'l ko'chma ma'noda
frazeologik вы́йти из себя́ (jahli chiqmoq); дойти́ до (yetib bormoq) idioma
natija/nuqta довести́ до конца́ (oxiriga yetkazmoq) до- prefiksi

Xulosa: harakat fe'li faqat "yurish" emas — u vaqt, nutq, holat va his-tuyg'uni ham ifodalaydi (речь идёт, вре́мя ушло́, вошёл в дове́рие).

2.3. Sifatdosh oboroti — причастный оборот (6-dars)

  • Sifatdosh oboroti = sifatdosh + unga bog'liq so'zlar: кни́га, напи́санная извест́ным а́втором, ...
  • Vergul qoidasi: oborot aniqlanmish otdan keyin kelsa — ikki tomondan vergul: Студе́нт, чита́ющий кни́гу, — мой брат. Otdan oldin kelsa — vergul qo'yilmaydi: Чита́ющий кни́гу студе́нт — мой брат.

2.4. Ravishdosh oboroti — деепричастный оборот (7-dars)

  • Ravishdosh oboroti har doim ikki tomondan vergul bilan ajraladi: ,Прочита́в письмо́, он ушёл.*
  • Asosiy xato: oborot va bosh gap egasi bir bo'lishi shart. Подъезжа́я к до́му, у меня́ заглох мото́р. Когда́ я подъезжа́л к до́му, у меня́ заглох мото́р.

2.5. Oborotni rasmiy matnda ishlatish (8-dars)

  • Rasmiy va ilmiy uslubda oborotlar ergash gapni siqib, matnni ixcham qiladi: Учёные, прове́дшие иссле́дование, пришли́ к вы́воду...
  • Ravishdosh oboroti sabab/payt/shartni bildiradi: Учи́тывая обстоя́тельства, суд смягчи́л наказа́ние.

2.6. Passiv — to'liq tizim (9-dars)

Usul Yasalish Register Misol
-ся passiv fe'l + -ся neytral/ilmiy Дом стро́ится рабо́чими
qisqa sifatdosh passiv sifatdosh qisqa shakli rasmiy/kitobiy Зако́н при́нят парла́ментом
noaniq-shaxs 3-shaxs ko'plik (egasiz) so'zlashuv Дом стро́ят (kim — noma'lum)

Bajaruvchi — творительный (рабо́чими, а́втором). Passiv — rasmiy va ilmiy matnning asosiy quroli.

2.7. Fe'l boshqaruvi (10-dars)

Kelishik/predlog Fe'llar Namuna
род. (predlogsiz) боя́ться, дости́чь, тре́бовать, избега́ть, каса́ться боя́ться темноты́
дат. звони́ть, ве́рить, зави́довать, принадлежа́ть, меша́ть звони́ть дру́гу
твор. занима́ться, горди́ться, владе́ть, управля́ть, дорожи́ть горди́ться сы́ном
о + предл. ду́мать, забо́титься, мечта́ть ду́мать о бу́дущем
на + вин. наде́яться, влия́ть, жа́ловаться наде́яться на успе́х
от + род. зави́сеть, отказа́ться, страда́ть зави́сеть от пого́ды
к + дат. гото́виться, стреми́ться, обраща́ться гото́виться к экза́мену
"ajraladigan" жени́ться на, игра́ть в/на, смея́ться над, поздравля́ть с жени́ться на Ма́ше

2.8. Ot va sifat boshqaruvi (11-dars)

So'z Boshqaruv Misol
интере́с, любо́вь, не́нависть к + дат. интере́с к му́зыке
дово́лен, гото́в дово́лен + твор.; гото́в к + дат. дово́лен рабо́той, гото́в к экза́мену
спосо́бен на + вин. / к + дат. спосо́бен на посту́пок
уве́рен в + предл. уве́рен в себе́

Ot ko'pincha fe'ldan boshqaruvni meros oladi: забо́титься о де́тях забо́та о де́тях.

2.9. Sonlar — murakkab (12-dars)

  • Jamlovchi sonlar (собира́тельные): дво́е, тро́е, че́тверо — faqat erkak/aralash shaxs va bolalar bilan: дво́е друзе́й, тро́е дете́й ( дво́е де́вушек).
  • Kelishikda son: son ot bilan birga turlanadi: с двумя́ друзья́ми, о пяти́ дня́х, к двадцати́ пяти́ года́м.
  • 1½ / murakkab: полтора́ (m/n), полторы́ (f): полтора́ часа́, полторы́ неде́ли.

2.10. Olmoshlar — chuqur (13-dars)

Olmosh Ma'no Misol
сам shaxsan o'zi Я сам сде́лал
са́мый eng (ustunlik) са́мый лу́чший
любо́й istalgan bittasi любо́й отве́т подойдёт
ка́ждый har biri alohida ка́ждый день
вся́кий har turli, umumlashma вся́кое быва́ет
не́который ba'zi bir не́которые лю́ди

2.11. свой vs его́/её (14-dars)

  • свой — ega o'ziniki: Он лю́бит свою́ рабо́ту (o'zining ishi).
  • его́/её/ихboshqaning: Он лю́бит его́ рабо́ту (boshqa odamning ishi).

2.12. Inkor — chuqur (15-dars)

Shakl Ma'no Misol
не oddiy inkor Я не зна́ю
ни kuchaytirish ни оди́н, ни ра́зу
никто́/ничто́/никогда́ ikki karra inkor (fe'l ham inkorda) Никто́ не пришёл
не́кого/не́чего "qiladigan kimsa/narsa yo'q" Не́кого спроси́ть, не́чего де́лать

2.13. Aniqlik / noaniqlik (16-dars)

Zarra Ma'no Misol
-то aniq bor, lekin noma'lum Кто́-то позвони́л
-нибудь istalgan, farqsiz Дай что́-нибудь почита́ть
кое- so'zlovchiga ma'lum Мне кое-что́ изве́стно
-либо kitobiy, "-нибудь" ekvivalenti е́сли кто́-либо спро́сит

2.14. Murakkab qo'shma gap + ergash gap turlari (17–18-dars)

Tur Bog'lovchi Misol
aniqlovchi кото́рый Дом, в кото́ром я живу́
oqibat так что Бы́ло по́здно, так что мы ушли́
daraja/tarz так... что; насто́лько... что Он так уста́л, что усну́л
o'rin где, куда́, отку́да Там, где мы бы́ли, краси́во

2.15. Kirish so'zlar — вводные слова (19-dars)

Vazifa Kirish so'z
ishonch коне́чно, безусло́вно, разуме́ется
noaniqlik ка́жется, ви́димо, наве́рное
tartib во-пе́рвых, сле́довательно, ита́к, таки́м о́бразом
manba по-мо́ему, по слова́м..., как изве́стно

Kirish so'z vergul bilan ajraladi va gap bo'lagi emas (savolga javob bermaydi).

2.16. So'z tartibi — neytral va emfatik (20-dars)

  • Neytral: ega kesim to'ldiruvchi: Студе́нт чита́ет кни́гу.
  • Emfaza (inversiya): muhim so'z oxirga yoki boshiga ko'chadi: Кни́гу чита́ет студе́нт (aynan talaba). Yangi/muhim ma'lumot — gap oxirida (rema).

2.17. Bir jinsli bo'laklar + umumlashtiruvchi so'z (21-dars)

  • Bir jinsli bo'laklar orasida vergul: Он купи́л я́блоки, гру́ши и сли́вы.
  • Umumlashtiruvchi so'zdan keyin — ikki nuqta, oxirida — tire: Всё бы́ло гото́во: стол, сту́лья, посу́да.

2.18. Ajratilgan bo'laklar — обособление (22-dars)

  • Sifatdosh/ravishdosh oboroti, izohlovchi (приложе́ние) va aniqlovchilar vergul bilan ajraladi: Москва́, столи́ца Росси́и, — огро́мный го́род.

2.19. So'z yasash (23–26-dars)

Yasaladigan Vosita Misol
ot (shaxs/mavhum) -тель, -ник, -ость, -ение преподава́тель, го́рдость
sifat -н-, -ск-, -лив-, -оват- дождли́вый, краснова́тый
fe'l prefiks + -ыва-/-ива- перепи́сывать
murakkab so'z ikki o'zak + -о-/-е- землетрясе́ние, часовщи́к
semantika prefiks ma'no soyasi пере- (ortiqcha/qayta): переде́лать, пересоли́ть

2.20. Leksikologiya (27–28, 34–37-dars)

Hodisa Ta'rif Misol
paronim tovushi yaqin, ma'nosi har xil наде́ть/оде́ть; предста́вить/предоста́вить
sinonim ma'nosi yaqin, uslubi har xil большо́й — огро́мный — грандио́зный
antonim qarama-qarshi ma'no све́тлый тёмный
kollokatsiya barqaror birikma оказа́ть влия́ние, приня́ть реше́ние
frazeologizm ko'chma, yaxlit ibora бить баклу́ши, зару́бить на носу́
maqol tugal hikmatli gap Без труда́ не вы́тащишь и ры́бку из пруда́
ekspressiv leksika his-hayajon bo'yog'i замеча́тельный, отврати́тельный, чуде́сный

2.21. Stilistika — funksional uslublar (29–33-dars)

Uslub Belgisi Namuna
so'zlashuv (разгово́рный) qisqa, emotsional, so'zlashuv so'zlari Приве́т! Как дела́? Кла́ссно!
rasmiy-ish (официа́льно-делово́й) klishe, aniqlik, hissiyotsiz Настоя́щим уведомля́ем Вас...
ilmiy (нау́чный) terminlar, passiv, mantiq Иссле́дование пока́зывает, что...
publitsistik (публицисти́ческий) ta'sir, murojaat, savol-nido Неуже́ли мы бу́дем молча́ть?
badiiy (худо́жественный) obraz, tasvir, ekspressiya Зо́лото ли́стьев горе́ло на со́лнце.

2.22. Funksional til (38–40-dars)

Vazifa Klishe
munozara/bahs Позво́льте не согласи́ться, на мой взгляд, напро́тив, тем не ме́нее
taqdimot/nutq Разреши́те предста́вить те́му, перейдём к, в заключе́ние
intervyu Мог(ли́) бы вы рассказа́ть...?, что вы ду́маете о...?

2.23. Akademik va rasmiy yozuv (41–44-dars)

Janr Struktura
argumentli esse tezis dalil (во-пе́рвых, кро́ме того́) qarshi fikr (одна́ко) xulosa (таки́м о́бразом)
rezyume (резюме́) Ф.И.О. цель о́пыт рабо́ты образова́ние на́выки
mavzuli lug'at siyosat, iqtisod, fan, san'at, psixologiya, huquq, tibbiyot terminlari

3. ENG MUHIM 15 QOIDA (siqilgan takror kartochkasi)

Butun B2 ni yodda tutish uchun eng zarur 15 qoida. Buni telefon ekraningizga ko'chirib qo'ysangiz bo'ladi.

  1. Aspekt + inkor: oddiy fakt yo'qligi — несов (не чита́л); natija chiqmagani — сов (не прочита́л до конца́).
  2. нельзя́ + несов = taqiq (нельзя́ кури́ть); нельзя́ + сов = imkonsizlik (дверь нельзя́ откры́ть).
  3. Sifatdosh oboroti otdan KEYIN kelsa — vergul, oldin kelsa — vergulsiz. Ravishdosh oboroti — doim vergul.
  4. Ravishdosh oborotida ega bitta: Подъезжа́я к до́му, у меня́ заглох мото́р.
  5. Passivda bajaruvchi — творительный: Зако́н при́нят парла́ментом. Uch usul: -ся, qisqa sifatdosh, noaniq-shaxs.
  6. Fe'l boshqaruvini yodlang: боя́ться + род., звони́ть + дат., зави́сеть от, наде́яться на, жени́ться на.
  7. Ot/sifat ham boshqaradi: интере́с к, дово́лен + твор., гото́в к, уве́рен в.
  8. Jamlovchi son (дво́е, тро́е) — erkak shaxs va bolalar bilan: тро́е дете́й ( тро́е де́вушек).
  9. свой = ega o'ziniki, его́/её = boshqaning: Он взял свою́ кни́гуОн взял его́ кни́гу.
  10. Ikki karra inkor: Никто́ не пришёл, ничего́ не ви́жу. не́кого/не́чего — "qiladigan kimsa yo'q".
  11. -то = aniq bor, noma'lum (кто́-то); -нибудь = istalgan, farqsiz (кто́-нибудь).
  12. Oqibat — так что; daraja — так/насто́лько... что: Он так уста́л, что усну́л.
  13. Kirish so'z — vergul bilan, gap bo'lagi emas: Он, ка́жется, опозда́л.
  14. Paronimni juftlik bilan yodlang: наде́ть (narsa) / оде́ть (odam); предста́вить (tanishtir) / предоста́вить (ber).
  15. Uslubni ajrating: so'zlashuv (Приве́т!), rasmiy-ish (Настоя́щим уведомля́ем), ilmiy (passiv), publitsistik (nido), badiiy (obraz).

4. CHECKPOINT TEST (55 savol)

Qoida: kitobga qaramay yeching. Har savolga javobingizni daftaringizga yozib boring (A1, A2 … deb belgilang). Vaqt: taxminan 90–110 daqiqa. Tugatgach 5-bo'limdan tekshiring.

A bo'limi. Aspekt + harakat fe'llari (8 savol)

A1. To'g'ri aspektni tanlang (fakt yo'qligi, inkor): Я ещё ___ э́ту статью́, дай почита́ть. (o'qimadim)   a) не чита́л    b) не прочита́л

A2. To'g'ri variantni tanlang (imkonsizlik): Э́та дверь закры́та, её ___ откры́ть без ключа́.   a) нельзя́ открыва́ть    b) нельзя́ откры́ть

A3. To'g'ri variantni tanlang (taqiq): На заправ́ке ___ кури́ть — э́то опа́сно.   a) нельзя́ кури́ть    b) нельзя́ покури́ть

A4. Biaspektual fe'lni toping (bir shakl — ikki aspekt): Он реши́л ___ на Ма́ше в ма́е.   a) жени́ться    b) поже́ниться    v) выходи́ть

A5. Bo'sh joyni ko'chma ma'nodagi harakat fe'li bilan to'ldiring: На собра́нии речь ___ о но́вом прое́кте. (идти́ — gap bormoq)

A6. Frazeologik ma'noni tanlang: Услы́шав э́то, он совсе́м ___ . (jahli chiqdi)   a) вы́шел из до́ма    b) вы́шел из себя́    v) вошёл в дом

A7. Xatoni toping va to'g'rilang: Вчера́ я не уви́дел э́тот фильм, поэ́тому не зна́ю сюже́т. (umuman ko'rmagan — fakt)

A8. Tarjima qiling (aspekt + inkorga e'tibor bering): "Men bu kitobni oxirigacha o'qiy olmadim." ___ (ruscha).

B bo'limi. Sifatdosh / ravishdosh + oborot (8 savol)

B1. Vergulni to'g'ri qo'ying (oborot otdan keyin): Студе́нт ___ сдаю́щий экза́мен ___ о́чень волну́ется. (verg. qo'yish/qo'ymaslikni belgilang)

B2. Sifatdosh oborotini ergash gapga aylantiring: Кни́га, напи́санная в про́шлом ве́ке, ... Кни́га, ___ (кото́рый bilan) в про́шлом ве́ке, ...

B3. Ravishdosh oborotini qo'ying (сов): ___ докла́д, он отве́тил на вопро́сы. (заве́ршить — tugatib)

B4. Xatoni toping va tushuntiring: Подъезжа́я к ста́нции, у меня́ упа́л чемода́н.

B5. Ergash gapni ravishdosh oborotiga aylantiring: Когда́ он гото́вился к экза́мену, он не спал. ___ , он не спал.

B6. To'g'ri sifatdoshni tanlang (passiv o'tgan): реше́ние, ___ комиссией (qabul qilingan)   a) приня́вшее    b) при́нятое    v) принима́ющее

B7. Ilmiy uslubda gapni ixchamlashtiring (oborot bilan): Учёные, кото́рые провели́ иссле́дование, сде́лали вы́вод. Учёные, ___ , сде́лали вы́вод.

B8. Bo'sh joyni ravishdosh oboroti bilan to'ldiring (sabab, rasmiy): ___ все обстоя́тельства, суд смягчи́л наказа́ние. (учи́тывать — hisobga olib)

C bo'limi. Boshqaruv (fe'l/ot) + kelishik (8 savol)

C1. To'g'ri boshqaruvni tanlang: Успе́х ___ от подгото́вки.   a) зави́сит от    b) зави́сит на    v) зави́сит о

C2. Otni to'g'ri kelishikda qo'ying: Он жени́лся ___ (свои́ одноку́рсница).

C3. To'g'ri predlogni qo'ying (ot boshqaruvi): У него́ большо́й интере́с ___ иностра́нным языка́м.

C4. Sifat boshqaruvini to'ldiring: Я вполне́ дово́лен ___ (результа́т).

C5. Xatoni toping va to'g'rilang: Ка́ждый ве́чер я звоню́ мою́ ба́бушку.

C6. Otni to'g'ri kelishikda qo'ying (родит., predlogsiz): Не на́до боя́ться ___ (тру́дности — ko'plik).

C7. To'g'ri variantni tanlang (o'yin/cholg'u): Мой брат прекра́сно игра́ет ___ .   a) в скри́пке    b) на скри́пке    v) на скри́пку

C8. Tarjima qiling: "U o'z ishidan mamnun va kelajakka ishonch bilan qaraydi." ___ (дово́лен + твор.; уве́рен в bilan).

D bo'limi. Olmosh / inkor / son (6 savol)

D1. To'g'ri olmoshni tanlang: ___ студе́нт до́лжен сдать экза́мен (har biri alohida).   a) Ка́ждый    b) Любо́й    v) Вся́кий

D2. свой yoki его́ — to'g'risini qo'ying: Ива́н пригласи́л Петра́ к ___ в го́сти (Ivanning uyiga).

D3. Inkorni to'g'ri tuzing: На вопро́с ___ отве́тил (hech kim javob bermadi — ikki karra inkor).

D4. Bo'sh joyni to'ldiring (не́кого/не́чего): Мне ___ де́лать, я совсе́м свобо́ден.

D5. Jamlovchi sonni to'g'ri qo'llang: В семье́ росло́ ___ (3 — де́ти).

D6. Sonni kelishikda qo'ying: Он верну́лся с ___ (2 — друзья́).

E bo'limi. Murakkab sintaksis (ergash gap, tinish belgi, so'z tartibi) (8 savol)

E1. To'g'ri bog'lovchini tanlang (oqibat): Бы́ло по́здно, ___ мы реши́ли оста́ться.   a) так что    b) потому́ что    v) что́бы

E2. Gapni to'ldiring (daraja/oqibat): Он ___ уста́л, ___ засну́л пря́мо за столо́м. (shunchalik... ki)

E3. Tinish belgisini qo'ying (umumlashtiruvchi so'z): Всё бы́ло гото́во ___ стол посу́да и еда́.

E4. Kirish so'zni ajrating (vergul qo'ying): Он ка́жется не по́нял вопро́с. ___

E5. Vergul kerakmi? Sababini ayting: Он ка́жется у́мным челове́ком. (bu gapda ка́жется — kirish so'zmi yoki kesimmi?)

E6. So'z tartibini emfatik qiling (aynan kitobga urg'u): Студе́нт чита́ет кни́гу. ___ (rema — "kitob").

E7. Ergash gapni tuzing (aniqlovchi, кото́рый to'g'ri kelishikda): Дом ___ я живу́, о́чень ста́рый. (men yashayotgan uy — в + предл.)

E8. Ikki nuqta yoki tire? Наступи́ла о́сень ___ ли́стья пожелте́ли. (sabab-oqibat, bog'lovchisiz qo'shma gap)

F bo'limi. So'z yasash + leksikologiya (8 savol)

F1. So'z yasang (shaxs oti, -тель): преподава́ть ___ (o'qituvchi).

F2. Mavhum ot yasang (-ость): го́рдый ___ (mag'rurlik/faxr).

F3. Murakkab so'zning ma'nosini toping: землетрясе́ние — bu ___ (o'zbekcha).

F4. Paronimni to'g'ri tanlang: Ба́нк ___ вы́годный креди́т.   a) предста́вил    b) предоста́вил

F5. Paronimni to'g'ri tanlang: Пе́ред вы́ходом ___ пальто́, на у́лице хо́лодно.   a) оде́нь    b) наде́нь

F6. Kollokatsiyani to'ldiring (to'g'ri fe'l): На собра́нии ___ ва́жное реше́ние. (qaror qabul qilindi)   a) сде́лали    b) при́няли    v) взя́ли

F7. Sinonim qatorni uslub bo'yicha tartiblang (neytral kuchli): большо́й, грандио́зный, огро́мный ___

F8. Xatoni toping va to'g'rilang (kollokatsiya): Э́тот фа́ктор де́лает большо́е влия́ние на результа́т.

G bo'limi. Stilistika (uslub) + frazeologizm / maqol (6 savol)

G1. Uslubni aniqlang: «Настоя́щим уведомля́ем Вас о том, что зая́вка при́нята к рассмотре́нию». ___ uslub.

G2. Uslubni aniqlang: «Приве́т! Ну ты даёшь, кла́ссно всё получи́лось!» ___ uslub.

G3. Uslubni aniqlang: «Иссле́дование пока́зывает, что да́нный ме́тод явля́ется наибо́лее эффекти́вным». ___ uslub.

G4. Frazeologizm ma'nosini toping: зару́бить на носу́ ___ (o'zbekcha).

G5. Maqolni to'ldiring: «Без труда́ не вы́тащишь и ___ из пруда́». va ma'nosini yozing.

G6. Frazeologizmni tanlang (bekorchilik qilmoq): Он це́лый день ___ .   a) бьёт баклу́ши    b) берёт себя́ в ру́ки    v) де́ржит сло́во

H bo'limi. Funksional / yozma (3 savol)

H1. Munozarada e'tiroz bildirish klishesini qo'ying (kamida ikki xil variant): ___ , ва́ша пози́ция не совсе́м убеди́тельна. (rozi emasman / sizga qo'shilmayman)

H2. Argumentli esse parchasini bog'lovchilar bilan to'ldiring: ___ , спорт укрепля́ет здоро́вье. ___ , он тре́бует вре́мени и дисципли́ны. ___ , по́льза спо́рта очеви́дна. (birinchidan… ammo… demak/xulosa)

H3. Quyidagi publitsistik parchani o'zbekchaga tarjima qiling: «Неуже́ли мы бу́дем молча́ть, когда́ приро́да ги́бнет у нас на глаза́х? Ка́ждый из нас в отве́те за бу́дущее плане́ты. И́менно сейча́с, а не за́втра, ну́жно де́йствовать».


5. JAVOBLAR KALITI (to'liq javob + izoh)

A bo'limi

  • A1. a) не чита́л. Izoh: harakat umuman bo'lmagani — fakt yo'qligi, inkorda несов.
  • A2. b) нельзя́ откры́ть. Izoh: kalitsiz iloji yo'q (imkonsizlik) — нельзя́ + сов.
  • A3. a) нельзя́ кури́ть. Izoh: umumiy taqiq (chekish mumkin emas) — нельзя́ + несов.
  • A4. a) жени́ться. Izoh: жени́ться — biaspektual (bir shakl ham сов, ham несов ma'noda ishlaydi). поже́ниться — ikkalasi haqida, выходи́ть — ayolga oid.
  • A5. речь идёт о но́вом прое́кте. Izoh: речь идёт о — barqaror ko'chma birikma ("gap ... haqida bormoqda").
  • A6. b) вы́шел из себя́. Izoh: frazeologizm — "o'zini yo'qotmoq, jahli chiqmoq".
  • A7. Xato: не уви́дел. To'g'ri: Вчера́ я не ви́дел э́тот фильм — filmni umuman ko'rmagan (fakt yo'qligi) несов не ви́дел. не уви́дел — "ko'rishga uddasi chiqmadi" degan boshqa ma'no.
  • A8. Я не смог дочита́ть э́ту кни́гу до конца́ (yoki: не дочита́л ... до конца́). Izoh: natijaga yeta olmaslik — сов (до- prefiksi + до конца́).

B bo'limi

  • B1. Студе́нт,* сдаю́щий экза́мен**,** о́чень волну́ется.* Izoh: sifatdosh oboroti aniqlanmish otdan (студе́нт) keyin turibdi ikki tomondan vergul.
  • B2. Кни́га, кото́рую написа́ли в про́шлом ве́ке, ... (yoki кото́рая была́ напи́сана). Izoh: passiv sifatdosh oboroti кото́рый bilan ergash gap.
  • B3. Заверши́в докла́д, он отве́тил на вопро́сы. Izoh: сов ravishdosh — заверши́ть заверши́в (avval tugagan harakat).
  • B4. Xato: bosh gap va oborot egasi har xilподъезжа́я (men yaqinlashyapman), lekin упа́л чемода́н (chamadon tushdi). To'g'ri: Когда́ я подъезжа́л к ста́нции, у меня́ упа́л чемода́н.
  • B5. Гото́вясь к экза́мену, он не спал. Izoh: несов ravishdosh — гото́виться гото́вясь (bir vaqtdagi harakat, bir ega).
  • B6. b) при́нятое. Izoh: passiv o'tgan zamon sifatdoshi (реше́ние — n) — приня́ть при́нятое; bajaruvchi творит. (комиссией).
  • B7. Учёные, провёдшие иссле́дование, сде́лали вы́вод. Izoh: aktiv o'tgan sifatdosh oboroti ergash gapni siqadi (rasmiy/ilmiy uslub).
  • B8. Учи́тывая все обстоя́тельства, суд смягчи́л наказа́ние. Izoh: несов ravishdosh oboroti sabab ma'nosida (rasmiy uslub klishesi).

C bo'limi

  • C1. a) зави́сит от. Izoh: зави́сеть har doim от + родит. boshqaradi.
  • C2. жени́лся на свое́й одноку́рснице. Izoh: жени́ться на ком — на + предложный.
  • C3. интере́с к иностра́нным языка́м. Izoh: интере́с к чему́ — к + дательный (ot boshqaruvi).
  • C4. дово́лен результа́том. Izoh: дово́лен чем — творительный, predlogsiz.
  • C5. Xato: звоню́ мою́ ба́бушку. To'g'ri: звоню́ мое́й ба́бушкезвони́ть кому́ дательный ( tushum).
  • C6. боя́ться тру́дностей. Izoh: боя́ться + родит.; тру́дности тру́дностей (ko'plik родит.).
  • C7. b) на скри́пке. Izoh: cholg'u asbob — игра́ть на + предложный.
  • C8. Он дово́лен свое́й рабо́той и с уве́ренностью смо́трит в бу́дущее (yoki уве́рен в бу́дущем). Izoh: дово́лен + творит.; уве́рен в + предложный.

D bo'limi

  • D1. a) Ка́ждый. Izoh: ка́ждый — to'plamning har bir a'zosi alohida (imtihonni har bir talaba topshiradi).
  • D2. к себе́. Izoh: gapning egasi — Ива́н, u Pyotrni o'zining (Ivanning) uyiga chaqirdi к себе́ (свой mantiqi: ega o'ziniki). Agar boshqa birovning uyiga bo'lsa — к нему́.
  • D3. На вопро́с никто́ не отве́тил. Izoh: ikki karra inkor — никто́ + fe'l ham inkorda (не отве́тил).
  • D4. Мне не́чего де́лать. Izoh: "qiladigan ish yo'q" — не́чего + infinitiv.
  • D5. росло́ тро́е дете́й. Izoh: jamlovchi son тро́е bolalar bilan ishlatiladi; дети дете́й (родит.).
  • D6. верну́лся с двумя́ друзья́ми. Izoh: son kelishikda turlanadi — с + творит.: двумя́ друзья́ми.

E bo'limi

  • E1. a) так что. Izoh: oqibat ergash gapi — "kech edi, shuning uchun qolishga qaror qildik".
  • E2. Он так уста́л, что засну́л. Izoh: daraja-oqibat konstruksiyasi так... что.
  • E3. Всё бы́ло гото́во:* стол, посу́да и еда́.* Izoh: umumlashtiruvchi so'z (всё) dan keyin sanash — ikki nuqta.
  • E4. Он,* ка́жется**,** не по́нял вопро́с.* Izoh: ка́жется — kirish so'z (noaniqlik), ikki tomondan vergul.
  • E5. Vergul qo'yilmaydi. Izoh: bu gapda ка́жетсяkesim ("aqlli bo'lib ko'rinadi", gap bo'lagi), shuning uchun vergulsiz. Taqqoslang: Он, ка́жется, у́мный — bu yerda ка́жется kirish so'z (noaniqlik, "menimcha") ikki tomondan vergul.
  • E6. Namuna: «Чита́ет кни́гу студе́нт» (aynan talaba o'qiyapti — студе́нт remaga chiqdi, oxirda) yoki «Кни́гу студе́нт чита́ет». Izoh: emfazada muhim so'z (rema) gap oxiriga ko'chiriladi. Neytral tartib Студе́нт чита́ет кни́гу — hech qanday urg'usiz.
  • E7. Дом, в кото́ром я живу́, о́чень ста́рый. Izoh: кото́рый в + предложный kelishikda (yashash joyi).
  • E8. Наступи́ла о́сень,* ли́стья пожелте́ли* — bog'lovchisiz qo'shma gapda ketma-ketlik/sabab-oqibatda ko'pincha tire ham mumkin: Наступи́ла о́сень — ли́стья пожелте́ли (natija). Neytral variant — vergul (oddiy sanash), oqibatga urg'u bersa — tire.

F bo'limi

  • F1. преподава́ть преподава́тель. Izoh: -тель qo'shimchasi (kasb/shaxs oti).
  • F2. го́рдый го́рдость. Izoh: -ость qo'shimchasi (mavhum ot).
  • F3. землетрясе́ниеzilzila (yer + silkinish). Izoh: murakkab so'z — земл(я) + -е- + трясе́ние.
  • F4. b) предоста́вил. Izoh: kredit "beriladi/ixtiyoriga qo'yiladi" — предоста́вить.
  • F5. b) наде́нь. Izoh: palto — narsa наде́ть ("наде́ть оде́жду").
  • F6. b) при́няли. Izoh: barqaror kollokatsiya — приня́ть реше́ние ( сде́лать/взять реше́ние).
  • F7. neytral kuchli: большо́й огро́мный грандио́зный. Izoh: sinonim qatorda ekspressiya ortib boradi.
  • F8. Xato: де́лает большо́е влия́ние. To'g'ri: ока́зывает большо́е влия́ние — barqaror kollokatsiya оказа́ть/ока́зывать влия́ние ( де́лать влия́ние).

G bo'limi

  • G1. rasmiy-ish (официа́льно-делово́й) uslub. Izoh: Настоя́щим уведомля́ем, зая́вка при́нята к рассмотре́нию — klishe, hissiyotsiz, aniq.
  • G2. so'zlashuv (разгово́рный) uslub. Izoh: Приве́т, ну ты даёшь, кла́ссно — emotsional, norasmiy leksika.
  • G3. ilmiy (нау́чный) uslub. Izoh: иссле́дование пока́зывает, явля́ется наибо́лее эффекти́вным — terminlar, passiv, mantiqiy ifoda.
  • G4. зару́бить на носу́qattiq eslab qolmoq, miyaga jo qilmoq ("burningga o'yib yozib qo'y").
  • G5. «Без труда́ не вы́тащишь и ры́бку из пруда́». Ma'nosi: mehnatsiz hech narsaga erishib bo'lmaydi (mehnatsiz baliqni ham hovuzdan tortib ololmaysan).
  • G6. a) бьёт баклу́ши. Izoh: frazeologizm — "bekorchilik qilmoq, ishyoqmaslik qilmoq".

H bo'limi

  • H1. Namuna: Позво́льте не согласи́ться / Не могу́ с ва́ми согласи́ться / Бою́сь, вы не пра́вы, ва́ша пози́ция не совсе́м убеди́тельна. Izoh: muloyim e'tiroz klishesi (biror to'g'ri variant — 1 ball).
  • H2. Во-пе́рвых, спорт укрепля́ет здоро́вье. Одна́ко (yoki с друго́й стороны́), он тре́бует вре́мени и дисципли́ны. Таки́м о́бразом (yoki сле́довательно), по́льза спо́рта очеви́дна. Izoh: esse bog'lovchilari — dalil qarshi fikr xulosa.
  • H3. "Tabiat ko'z o'ngimizda halok bo'layotganda, nahotki biz jim turamiz? Har birimiz sayyoramizning kelajagi uchun javobgarmiz. Aynan hozir, ertaga emas, harakat qilish kerak." Izoh: publitsistik uslub — ritorik savol (неуже́ли), murojaat, chaqiriq; в отве́те за — "javobgar".

6. BAHOLASH SHKALASI

Har to'g'ri javob — 1 ball. Ko'p qismli savollarda (masalan, C8, F7, H2) har bir to'g'ri element yaxlitlanadi: savolning yarmidan ko'pi to'g'ri bo'lsa — 1 ball. Jami 55 ball.

Ball Daraja Xulosa
50–55 A'lo B2 mustahkam! C1 ga bemalol o'tavering. ТРКИ-2 formatiga tayyorsiz.
42–49 Yaxshi Asosini puxta bilasiz. Xato qilgan bloklarni bir bor takrorlang.
33–41 O'rtacha Tizim bor, lekin bo'shliqlar bor. Quyidagi darslarni takrorlang.
< 33 Takrorlash shart C1 ga o'tmang. B2 ni qayta mustahkamlang.

Qaysi blok past bo'lsa — o'sha darslarga qayting:

  • A bloki past 2–3-dars (aspekt nozik + istisno), 4–5-dars (harakat fe'llari + ko'chma ma'no).
  • B bloki past 6-dars (sifatdosh oborot), 7-dars (ravishdosh oborot), 8-dars (rasmiy matnda oborot).
  • C bloki past 9-dars (passiv), 10-dars (fe'l boshqaruvi), 11-dars (ot/sifat boshqaruvi).
  • D bloki past 12-dars (sonlar), 13-dars (olmoshlar), 14-dars (свой), 15-dars (inkor), 16-dars (aniqlik/noaniqlik).
  • E bloki past 17–18-dars (ergash gaplar/oqibat), 19-dars (kirish so'zlar), 20-dars (so'z tartibi), 21-dars (bir jinsli bo'laklar), 22-dars (ajratilgan bo'laklar).
  • F bloki past 23–26-dars (so'z yasash), 27-dars (paronim), 28-dars (sinonim/antonim), 36-dars (kollokatsiya).
  • G bloki past 29–33-dars (funksional uslublar), 34-dars (frazeologizm), 35-dars (maqol).
  • H bloki past 38–40-dars (munozara/taqdimot/intervyu), 41-dars (argumentli esse); ko'proq esse va rasmiy matn mashq qiling.

Maslahat: 42 balldan kam olsangiz, xafa bo'lmang. Bu — test emas, oyna. U sizga aynan nimani mustahkamlash kerakligini ko'rsatadi. Bir hafta takrorlab, testni qaytadan yeching — natija albatta o'sadi.


7. C1 GA O'TISH TAYYORLIGI — nima kutilishi

Agar 42+ ball olgan bo'lsangiz, siz C1 (Ilg'or) darajaga tayyorsiz. Tabriklaymiz — bu jiddiy yutuq! B2 da siz rus tilining aniqligini va uslub xilma-xilligini — nozik aspekt, oborotlar, to'liq boshqaruv, murakkab sintaksis, leksikologiya va beshta funksional uslubni — o'zlashtirdingiz. C1 (Ilg'or) darajada sizni nima kutadi:

1. Nozik grammatika — istisnolar va soyalar. B2 da siz "tizimni to'liq" o'rgandingiz. C1 da esa eng nozik farqlar muhim bo'ladi: bir gapni o'nlab usulda ifodalash, grammatik sinonimiya (oborot ergash gap ot birikmasi), noyob konstruksiyalar.

2. Register mahorati (rasmiy / adabiy / so'zlashuv). B2 da siz uslublarni taniy oldingiz. C1 da ularni erkin ishlab chiqasiz: bir fikrni rasmiy hujjatda, adabiy inshoda va do'stona suhbatda bir-biridan tamomila farq qiladigan tarzda ifodalaysiz.

3. Ekspressiv vositalar va so'z o'yini. Metafora, ironiya, alliteratsiya, gradatsiya — badiiy va publitsistik matnning "ziravori". C1 da siz nafaqat to'g'ri, balki ta'sirli va obrazli gapirasiz.

4. Kollokatsiya va idiomatika chuqur. Tabiiy so'zlashuv — bu "so'zlarni to'g'ri birlashtirish" san'ati. C1 da siz ona tilida so'zlashuvchi kabi avtomatik to'g'ri birikma tanlaysiz (крепкий чай, проливной дождь, закадычный друг).

5. Akademik yozuv va taqdimot yuqori darajada. Ilmiy maqola, tahliliy sharh, murakkab argumentatsiya, ommaviy nutq — mantiqiy, ishonarli va usluban sayqal topgan.

6. ТРКИ-3 (C1) imtihoniga tayyorgarlik. Xalqaro sertifikatning ilg'or bosqichi: murakkab tinglash va o'qish, keng yozma ish, erkin muloqot va nozik grammatika-lug'at moduli.

Oxirgi so'z: A1 da siz poydevorni qo'ydingiz, A2 da butun tizimni o'rnatdingiz, B1 da unga nafislik qo'shdingiz, B2 da esa aniqlik va uslub mahoratini egalladingiz. Endi siz murakkab mavzularda erkin gapira, fikringizni dalillar bilan asoslay, turli uslubda yoza olasiz. C1 — bu mahoratning cho'qqisi: siz "chiroyli gapiruvchi"dan "tilni tuyg'u bilan his qiluvchi ustaga" aylanasiz. Siz allaqachon katta yo'lni bosib o'tdingiz. Уда́чи! (Omad!) C1 — 1-darsda ko'rishguncha.

Izohlar (0)

Izoh yozish uchun kiring.

  • Hozircha izoh yo'q. Birinchi bo'ling!
B2 — 45-dars: YAKUNIY takror + checkpoint test (ТРКИ-2) — Wisar